George Knight

Debat tussen links en rechts

Kunst is niet voor iedereen. Niets is voor iedereen

with 5 comments

9049926636_44e703227e

Kunst is voor iedereen: laat dat de basis zijn, en laten we vanuit daar zoeken naar manieren om artisticiteit en inkomsten te verenigen. Aldus toneelschrijver Winnie Hänschen in De Volkskrant. Ze houdt heel erg van puzzelen en breien, en heeft twee katten. Ze redeneert vanuit de podiumkunsten die ze ‘kunst‘ noemt.

Winnie Hänschen zegt dat kunst niet elitair is: ‘Kunst is niet elitair, en het is niet alleen gemaakt voor mensen ervoor gestudeerd hebben, of die al hun hele leven naar theaters en musea gaan.’ Die ervoor gestudeerd hebben? Maar waarom zou kunst niet ‘elitair’ mogen zijn? Stelt iemand zich ooit de vraag over religie of het gemaakt is voor dominees en mensen die al hun hele leven naar de kerk gaan? Natuurlijk is religie in die zin elitair, zoals sport, kantklossen, volksdansen, circus en wadlopen dat ook zijn. Niets is voor iedereen.

Winnie Hänschen zegt dat podiumkunst vluchtig is. Dat klopt omdat het zich altijd op een moment in de tijd afspeelt. Zoals popconcerten. Maar het is onzin om vervolgens te beweren dat dat dat tijdsaspect haar actueel en relevant maakt. Da’s namelijk volstrekt afhankelijk van hoe een voorstelling gemaakt, vormgegeven, gedistribueerd en gepresenteerd wordt. Kijk naar vele theaterstukken die zich verliezen in het herhalen van oud repertoire of het onbegrijpelijk ‘vertalen’ naar nu zonder dat een publiek het kan volgen. En registraties kunnen dat tijdsaspect zelfs oproepen. Dat maakt de podiumkunsten minder uniek dan ze vroeger waren.

Laat kunst in hemelsnaam elitair zijn. Voor zoveel mogelijk mensen. Dat wel. Kunst hangt boven de cultuur zoals toneelmaker Johan Simons vorige maand zo welsprekend en beeldend in Zomergasten uitlegde. Kunst die voor allen moet zijn eindigt ermee voor niets en voor niemand te zijn. Kunst heeft het hoog in de bol. Kunst laat iedereen naast de werkelijkheid kijken. Kunst kent emancipatie, doelgroepenbeleid, economisch profijt en maatschappijvorming als terloops neveneffect, niet als hoofddoel. Kunst is per definitie elitair.

Foto: Jim Shaw, Delude of Mythical Thinking, 2013.

Advertenties

5 Reacties

Subscribe to comments with RSS.

  1. @George, wat bedoelt Simons met : ‘kunst hangt boven de cultuur’? En verder, als ‘kunst per definitie elitair is’, lijk je te weten wat ; kunst’ is en/of een definitie van ‘kunst’ te hebben’ waaruit volgt dat deze per definitie elitair is. Wat is jouw definitie van kunst?

    jan

    21 september 2013 at 14:17

  2. @Jan
    De uitdrukking ‘Kunst hangt boven de cultuur‘ is niet van mij, maar van Johan Simons. Ik onderschrijf z’n omschrijving dat kunst commentaar levert op de cultuur. Hij bedoelt er naar m’n idee mee dat kunst een rol heeft om cultuur bij de les te trekken, scherp te houden en naar zichzelf te laten kijken. Da’s een standpuntbepaling die uitgaat van vaste waarden -en dat binnen contouren vastlegt- zodat de politiek er niet mee op de loop gaan gaan om het te marginaliseren. Wat Zijlstra en consorten in hun selectief schrappen van wat ze niet aan kritiek bevalt graag doen. Ofwel, kunst verdient een centrale plaats in onze samenleving.

    Nergens volgt op voorhand uit dat kunst elitair is. Ik huldig alleen het idee dat dit zo zou moeten zijn. Zoals van alles elitair mag zijn, kan kunst dat volgens mij ook zijn. Feitelijk pleit ik er echter niet zozeer voor dat kunst elitair moet zijn -liever niet zelfs- maar verzet ik me ertegen dat kunst als enige belangrijke menselijke uitingsvorm door de politiek geknecht en gekort wordt.

    Johan Simons leidt vol passie dat verzet en laat ook linkse politici weer beseffen dat ze de laatste 10 jaar hun betrokkenheid bij en opkomen voor de kunst ernstig hebben verzaakt. Wethouder A’dam Carolien Gehrels pakt die handschoen op. Nu de rest nog:
    http://tinyurl.com/m5tydhy

    George Knight

    21 september 2013 at 15:03

  3. @George, uit je artikel en je commentaar meen ik te zien dat kunst in Nederland zich in een onmogelijke positie wringt. Het lijkt alsof er sprake is van de politisering van kunst. Aan de ene kant snoeit het kabinet in deze sector omdat het moet bezuinigen en aan de ander kant proberen kunstenaars het maatschappelijke belang van kunst te benadrukken.’Kunst levert commentaar op de samenleving’ is nu de rol die kunst toegedicht wordt door kunstenaars die de politieke steun voor hun projecten dreigen kwijt te raken.en dat ‘kunst een rol heeft om cultuur bij de les te trekken, scherp te houden en naar zichzelf te laten kijken.” Dit zijn prikkelende stellingen die waard zijn om nader te bekijken en te onderzoeken. Vanuit het perspectief van Simons die theaterregisseur is kan ik me een beetje voorstellen dat die stelling een zekere waarheid in zich draagt. Maar niet alle theater voldoet aan die kenmerken die Simons aan kunst hangt, en belangrijker nog; kunst is méér dan theater alleen. (Vanuit die stelling gedacht; commentaar op de samenleving’ is Edward Snowden een kunstwerk en vanuit zijn rol doet hij zijn werk vele malen effectiever dan een theatervoorstelling meent te kunnen.) Als Simons had gezegd: ‘Mijn theater hangt boven de cultuur’, en het aantoonbaar de cultuur scherp houdt en bij de les trekt, dan heeft ie een punt.

    jan

    22 september 2013 at 15:13

  4. @Jan
    Politisering? Nee. Laat dat maar aan de politieke partijen over. Maar wel vermaatschappelijking van kunst. Je merkt het zelf al op. Dat moet weer relevant zijn. Of liever gezegd, meer dan voorheen naar buiten brengen dat dat zo is. Daar mag de kunstsector zichzelf best eens een schop onder de eigen kont voor geven. Daarmee maakte Johan Simons een herstart. Hij sprak voor de hele sector.

    Wat de grenzen aan kunst of theater zijn is een oeverloos debat. Het perspectief daarop hangt sterk af van de generatie waar men deel van uitmaakt, de eigen educatie, de eigen sociaal-economische en ‘intellectuele’ positie, en wat men als vanzelfsprekend is gaan ervaren. Kunst heeft te maken met schoonheid, verdichting van de waarheid, afstand en zelfreflectie dat het met geëigende middelen verbeeldt. Wat Edward Snowden doet is eerder journalistiek en gaat louter om de overdracht van informatie.

    George Knight

    22 september 2013 at 15:27

  5. @George, helder!

    jan

    22 september 2013 at 15:47


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: