George Knight

Debat tussen links en rechts

Naar Damascus: geknoei, bederf en manipulatie van media

with 12 comments

mideast-syria_acos

In 2006 werkte ik zijdelings mee aan het ontrafelen van Qanagate op een Engelse site. Eurokritisch van snit, maar daar ging het me niet om. Hier staat het eindverslag onder de titel ‘The Corruption of the Media‘. Het draaide om een Israëlische luchtaanval op 30 juli 2006 op het Libanese dorp Qana. Er waren vele slachtoffers. Wat daarna gebeurde interesseerde me omdat het over schijn en wezen ging. Konden media de waarheid achterhalen in een reeks van gebeurtenissen vol onduidelijkheden? Westerse persbureau’s voelden de druk om verslag te doen, maar wisten dat ze gemanipuleerd werden. Zowel door het Israëlische leger als Hezbollah. De reconstructie maakte duidelijk dat lijken verplaatst of zelfs toegevoegd waren om het leed te benadrukken.

SYRIA-CRISIS/

Nu is er in de gasaanval met chemische wapens in de conservatief-soennitische voorstad Ghouta van de Syrische hoofdstad Damascus die onder controle van de ‘rebellen‘ staat en omsingeld is door het Syrische leger. Beelden van rijen kinderlijken gaan de wereld over. Maar wie heeft ze daar neergelegd en hoe weten we dat de media die ons deze beelden voorzetten niet gemanipuleerd worden? Welke waarheid vertellen de beelden? Welke marge kan journalistiek tolereren zonder het verslag kapot te maken met slagen om de arm?

Dat velen waaronder kinderen slachtoffer zijn van een gifgasaanval van vermoedelijk het Syrische leger leidt geen twijfel. Dit is een schending van het humanitair oorlogsrecht die veroordeeld moet worden. Het had niet mogen gebeuren. Maar we moeten beseffen dat de beelden wapens zijn in een strijd. Ze kunnen dienen om de VS of Europa tot inmenging te dwingen. Of in andere gevallen weer afstand te laten nemen. De media worden onderdeel van de strijd en moeten daarmee uit de voeten. Nieuwsconsumenten hoeven echter hun eigen oordeel niet op te schorten in het besef dat er met beelden even gemeen gestreden wordt als op het slagveld.

SYRIA-CONFLICT

Foto 1: Kinderlijken op een rij in Ghouta, Damascus. 21 augustus 2013.

Foto 2: Kinderlijken die gedood zouden zijn bij de gifgasaanval in Ghouta, Damascus. 21 augustus 2013. Credits: Reuters/ Mohammed Abdullah.

Foto 3: Omwikkkelde kinderlijken op een rij in de voorstad Ghouta in Damascus vrijgegeven door Shaam News Network. 21 augustus 2013. Credits: AFP/ Daya Al-Deen.

12 Reacties

Subscribe to comments with RSS.

  1. Oorlog is per definitie een misdaad tegen de mensheid. Dat is geen groot geheim, want elke militair met gevechtservaring weet dit. Beestachtige gruwelijke handelingen zijn in elke oorlog aan de orde van de dag.

    Om het mogelijk te maken een ander mens te doden moet je deze (je tegenstander) om te beginnen ontmenselijken. Het is dus noodzakelijk dat je iedereen – niet alleen de eigen bevolking maar het liefst de hele wereld –duidelijk maakt dat je oorlog voert tegen (wilde) moordzuchtige mensachtige beesten en deze dus mag martelen om informatie (ter bescherming van het eigen volk) te verkrijgen en/of doden. Beelden zoals deze zijn een bijzonder effectief wapen in een propaganda oorlog voor zowel binnenlands als buitenlands gebruik.

    Zonder twijfel worden dit soort beelden vaak (zwaar) gemanipuleerd en misbruikt als een wapen in de media om de tegenstander als onmenselijk af te schilderen. Dat daarbij geen tactiek en leugen wordt geschuwd is ook al decennia duidelijk. Als de leugenachtigheid van (sommige van) deze beelden boven water komt, dan volgt er zelden of nooit en correctie in de media en als het onverhoopt wel komt is het als een bijna kleine voetnoot op pagina elf of iets degelijks. Een paar eenvoudige foto’s als deze leveren dus alleen maar een win-win situatie op.

    De kinderen op deze foto’s zien er allemaal ongeschonden uit, wat natuurlijk zeer wel mogelijk is bij een chemische aanval. Er is ook geen doodsstrijd op hun gezichtjes waar te nemen, dus blijft het heel onduidelijk waar de foto’s werkelijk over gaan.

    Wat mij echter keer op keer verbaast is niet dat het mogelijk blijkt te zijn dat moordenaars zelf met lijkjes van kinderen lopen te sjouwen om hun gelijk te halen, want deze voeren een strijd op leven en dood met een vijand die hen wens te doden. Het morele dilemma van een soldaat op een slachtveld die mensen die hij niet kent moet doden om zelf in leven te blijven.

    Het is mij echter volstrekt onduidelijk wat de media met de verspreiding van dergelijke foto’s zelf nastreeft. Wat de toegevoegde waarde voor het nieuws is om foto’s als deze te publiceren in een krant of andere publieke media waar Jan en alleman niet aan kan ontkomen. Er is nooit een waarschuwing in de krant als op de voorpagina een grote foto met kinderlijkjes te zien is. Het is in mijn ogen ordinaire sensatiezucht bedoeld voor een publiek dat zegt te gruwelen van dit soort zaken, maar het niet kan helpen om op zoek te gaan naar de meest gruwelijke details in een dergelijke foto. Een vorm van ramptoerisme. Een beetje zoals er altijd wel publiek (in die regio) is die naar een openbare executie gaat en er een dag van maakt. (Zoals in het verleden ook in onze wereld).

    Wij lijken dat te zijn ontgroeid, maar niet écht. Ik zit te wachten op de tijd dat ook deze foto’s het publiek niet meer choqueren en de foto’s dus gruwelijker moeten worden. In veel kranten in Zuid Amerika, Afrika en Azië is het al (lang) zover. Het is een proces waarbij mensen afstompen op de ellende die anderen overkomt.

    Als kritiek op je blog heb ik dan ook dat je drie foto’s gebruikt om je overigens uitstekend verhaal kracht bij te zetten. Een was wat mij betreft genoeg (eigenlijk al te veel, maar dat moest wel gezien de inhoud van je blog) geweest. ik heb voldoende kennis en fantasie om veel ergere gruwelijkheden op mijn netvlies te krijgen. Sterker nog, ik raak die (dergelijke) beelden nooit meer kwijt.

    jackpastoor

    25 augustus 2013 at 15:26

  2. @Jack
    M’n inschatting was dat de gebeurtenis gruwelijk is -de gedode kinderen- maar de beelden dat niet waren. Ik heb ervoor gekozen geen bloed, wonden of rare houdingen te tonen. Zo krijgt de dood iets vervreemdend. We zien dat het er is, maar toch ook weer niet. Daarbij kunnen we ons in slaap laten sussen door te zeggen dat de kinderen liggen te slapen. Maar ik begrijp je kritiek.

    Ik weet niet of we ooit zullen weten hoe en waar deze kinderen gedood zijn. We hebben geen garantie dat de doodsoorzaak niet een heel andere is dan een gifgasaanval. Met name de middelste foto vind ik opvallend. De man met de baard kijkt naar de fotograaf, volgens de informatie Mohammed Abdullah. De twee voorste kinderen lijken op de onderste foto terug te komen. Het oudere meisje dat op haar rechterzij ligt en het kleinere kind recht op de rug.

    Maar wie is de baardman met de blauwe polo? Een buurtgenoot? Een strijder? Een vader? Een ‘stringer‘ van de rebellen die de fotograaf stuurt? Of een ritselaar van het leidend verzet in die buurt die lijken verplaatst?

    Het gaat me niet om de oorlog, de beelden of de kinderen zelf, maar om de manipulatie ervan. We weten niet wat waar is en we weten dat we dat nooit afdoende zullen weten. Maar om tot een oordeel te komen moeten we ons toch verlaten op de beelden die op ons losgelaten worden. Da’s een zware taak voor de journalistieke bemiddelaars. Ze kunnen niet voor 100% zekerheid gaan. Maar volstaan ze dan met 80% zekerheid? Of 60%. Waar stopt hun inschatting?

    George Knight

    25 augustus 2013 at 19:08

  3. Jaja, een gifgas attack en honderden kinderlijken, een paar paar baarden en o ja, omdat ze wisten dat sarin ook beesten dood laat vallen, zijn er nu een hoop schapen aangevoerd. Ja dat gaat me echt overtuigen!
    Die hulpverleners staan daar zonder enige bescherming. Heel mooi, maar ik geef u op een briefje dat als het gifgas was dan sta je daar al een maanmannetje! En zuurstof helpt geen bal! Atropine en dat weet elke gesjeesde dokter!

    toetssteen

    26 augustus 2013 at 03:29

  4. @ GK: volledig eens met je reactie. Ik was vergeten (in mij al veel te lange reactie) te melden dat ik zelf die tweede foto zou hebben uitgekozen omdat die ook de meeste vragen oproept en je er ook veel verschillende verhalen bij kan bedenken. Ik had dezelfde vragen als jij, plus een aantal over de man met de handen op de rug die erbij staat als een gids en de merkwaardige opstelling van de kinderlichamen. Alsof ze daar los uit de pols zijn ‘rondgestrooid’. Maar goed allemaal te droevig voor woorden en ziekmakend voor mensen met een grammetje fantasie en een milligrammetje empathie.

    @Toetssteen: wellicht heb je ook gelijk met je kanttekeningen, maar het staat voor mij als een paal boven water dat de beide (of juist vele onduidelijke) betrokken partijen een even onmenselijk oorlog voeren op een manier die werkelijk lak heeft aan welke afspraken van welke conventie dan ook. Het gaat hen om het terroriseren van de bevolking en het doden van zoveel mogelijk mensen. Ik ben daarnaast bang dat het niet eens alleen het doden op een berekenende manier is, maar dat er vaak ook een losgeslagen sadistische genoegen (lust) achter steekt van mensen die geen enkel angst voelen om daarvoor ter verantwoording te worden geroepen door wie dan ook. Ik twijfel er dan ook niet aan dat chemische oorlogsvoering daar allang plaats vindt. Het kan ook op kleinere schaal. Daarnaast ben ik bang dat bepaalde afschuwelijke filmpjes over martelingen en ‘snuf-movies’ hun weg ergens op het internet gaan vinden om andere zieke geesten te bevredigen en dat de humanisering van de mensheid eeuwen in tijd teruggeschroefd aan het worden is. Oorlog = HEL!

    PS:
    Ik snap de bijbehorende emoties van het zien van dode kinderlichamen uiteraard uitstekend. Ook ik voel die heel sterk. Aan de andere kant beschouw ik dat als een ‘valse’ of beter geschreven hypocriete emotie ten opzichten van andere weerloze slachtoffers. Een dode man of vrouw is ook een dode zoon of dochter en vaak ook nog een dode echtgenoot en soms ook een dode vader of moeder.

    En in een oorlog zijn de enige niet weerloze mensen die met een wapen en wapenbroeders. Daarmee wil ik zeggen dat het overgrote deel van de burgerbevolking weerloos is en voor mijn gevoel dezelfde emoties zou moeten oproepen. Dat doet het voor mij dan ook. Vandaar dat ik elke (vooral moderne) oorlog als een misdaad tegen de mensheid beschouw omdat er hoofdzakelijk weerloze mensen in sterven.

    Bah!!!!!!!
    Ik wordt hier strontmisselijk van vooral omdat ik geen oplossing zie en geen enkele wil van welke partij dan ook om zich humanitair ten opzichten van weerloze mensen op te stellen.

    jack pastoor

    26 augustus 2013 at 11:42

  5. @Jack
    Ok. Je zegt behoorlijk misselijk te worden van de uitzichtloosheid van deze strijd. Het is in Arabische landen immers geen strijd om de democratie te vestigen zodat de burgers het voor het zeggen krijgen. Het is een strijd met als doel en gevolg dat het ene machtsblok het andere vervangt. Zonder dat er iets fundamenteels in de rechtszekerheid verandert. Zo werkt de stammenstrijd, minderheden worden vertrapt. En bij een machtswisseling zijn er altijd weer andere minderheden die vertrapt worden.

    Ik ben het stadium voorbij om me in die regio te identificeren met een van de (strijdende) partijen. Daarom schrijf ik er ook nauwelijks over. Het is een anomalie in onze moderne tijd. Of er moet een factie zijn die gaat voor pluriformiteit, de open samenleving en de representatieve democratie. Maar dat blijven dan weer voorlopers die nooit een verschil kunnen maken in zo’n omgeving zonder enig democratisch besef.

    Humanitaire hulpverlening is naar mijn idee het hoogst haalbare. De nederlaagstrategie van het pappen en nathouden. Militair ingrepen is onzinnig omdat het nooit tot een omslag leidt. Er is geen Vaclav Havel, Nelson Mandela of zelfs Simon Bolivar die de vrijheidsstrijd in goede banen leidt. De cynische constatering is dat de ene opportunist de andere vervangt. Zonder oplossing.

    Geestelijk afstand nemen is de cynische conclusie. Ter bescherming voor de westerse nieuwsconsument die vanzelfsprekend moeite heeft met al het leed en de onmenselijkheid. De middelen kunnen beter elders in de wereld ingezet worden waar ze wel een verschil maken.

    En natuurlijk, de westerse landen zijn in de verste verte niet de oorzaak voor deze stammenstrijd en harde mentaliteit, maar door hun verdeel-en-heers politiek vertragen ze wel de emancipatie. Dus, het Westen zou zich minder moeten bemoeien met de interne politiek van de regio. Geduld en afwachten, wie weet is er over 100 jaar een oplossing.

    George Knight

    26 augustus 2013 at 12:11

  6. @GK: Ik kan me volledig vinden in je reactie, muv het afstand nemen. Dat kon ik wel, maar nu niet meer. Des te groter wordt het gevoel van ‘hulpeloosheid’ en ‘wanhoop’. Toch wil ik niet meer terug naar een toestand van geestelijk afstand nemen. Ik ken teveel type mensen in betreffende landen en voel met ze mee. Daarin heb ik niet de keus die ik dacht ik had.

    PS: De aanhalingstekens zijn bedoeld om aan te geven dat deze gevoelens niet in de buurt kunnen komen van die van de betrokkenen en het in mijn ogen zelfs een ‘vervuiling’ is van de betekenis en diepte die de betreffende gevoelens voor deze mensen heeft.

    jackpastoor

    26 augustus 2013 at 13:21

  7. Syrie, Hama 1982, de Assad familie. Is er iets veranderd?
    http://en.wikipedia.org/wiki/Hama_massacre

    King Billy

    27 augustus 2013 at 08:10

  8. @KIng Billy
    Ah we gaan de zoon afrekenen op de daden van de vader! Way to go!
    Overigens waren die fanaten in Hama nou niet bepaald onschuldig.

    Het wordt eens tijd dat men het oosten eens overlaat aan het oosten. Want east is east en west is west and never the twain shall meet:

    http://poetry.about.com/od/poemsbytitleb/l/blkiplingballadeastandwest.htm

    toetssteen

    28 augustus 2013 at 03:23

  9. Toetsteen:
    Geen misverstand, mee eens. Wegblijven daar. Soenniten tegen Shiiten speelde reeds ver voor de tijden van Sim Sala bin Saladin, de Sultan van Egypte en Syrie en de Kruisridders. Bij gebrek aan gifgas werden belegerden gewoon uitgedroogd. Cameron in de rol van Richard Leeuwenhart?
    Heeft tot nu toe slechts slachtoffers voortgebracht. In termen van winnen en verliezen denken, is zinloos.
    Nobelprijswinnaar Obama en zijn adviseurs zouden als moderne kruisridders beter moeten weten.

    King Billy

    28 augustus 2013 at 04:09

  10. […] is. Iedereen kan beelden manipuleren, er is geen enkele garantie dat er niet gemanipuleerd wordt. Media zijn onderdeel van de strijd. Nieuwsconsumenten hoeven echter hun oordeel niet op te schorten in het besef dat er met beelden […]


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: