George Knight

Debat tussen links en rechts

Jan Pronk stapt uit PvdA. En verklaart zijn bezwaren

with 11 comments

Jan-Pronk_EVS

Jan Pronk is anti-links links. Hij herkent zich niet meer in de PvdA en zegt na bijna 49 jaar zijn lidmaatschap op. In een afscheidsbrief noemt-ie als stenen des aanstoots de ontwikkelingssamenwerking en de strafbaarstelling van illegaal verblijf. In een schets van de fasen van zijn lidmaatschap omschrijft Pronk de laatste twee perioden van zeven jaar als verwarring (2000-2006) en aanpassing aan rechts (2007-2014).

Wie de lijn die Pronk schetst doortrekt komt tot de slotsom dat de Nederlandse politiek beneden de maat opereert. Het motorblok van hervormingen is vastgelopen en ligt voor schroot achter de schutting. Ondanks oppervlakkige glans verkeert de PvdA in organisatorische chaos en intellectuele armoede. De VVD breekt beloften, is uit het centrum weggekoerst en heeft in de slipstream de PvdA meegezogen. Dienstbetoon aan de kiezer, ofwel electorisme heeft de Nederlandse politiek in haar greep. De partijpolitiek is dolgedraaid.

Op het moment dat volgens Jan Pronk de periode van aanpassing aan rechts was begonnen, signaleerde in oktober 2009 Diederik Samson dat de partij in deplorable staat verkeerde. De fractie was niet in staat om het tij te keren. Da’s toen begrepen als het rechten van de sociaal-democratische rug, maar moet nu achteraf -gezien het pragmatische leiderschap van Samson- eerder beoordeeld worden als het nog verder aanpassen.

Sociaal-democratische uitgangspunten als vrijheden, gelijkheid en verheffing verdienen representatie door een geloofwaardige partij met een eigen koers. Het opportunisme van de PvdA valt partijleiders als Cohen of Samson niet uitsluitend te verwijten. Hoewel ze er evenmin een eind aan maakten. Ze wisten geen vernieuwing op de rails te zetten. In de marges van de partij wordt die bij de Wiardi Beckman Stichting voorbereid. Maar zolang links en progressief elkaar niet langer grotendeels overlappen binnen de PvdA blijft de partij een in zichzelf gekeerde bestuurderspartij die niet gevoed worden door kritische geesten die naast de macht staan.

Pronks brief is een zwakke echo van een debat uit een bijna vergeten verleden. Met een eigentijdse draai. Het meest interessant is het slot van Pronks afscheidsbrief omdat het vooruit kijkt: ‘Mocht er ooit een vereniging van sociaaldemocraten worden opgericht (..) om het debat te voeren over de betekenis van het gedachtengoed van de sociaaldemocratie in het bestek van de huidige tijd, dan meld ik mij als eerste aan.‘ Jan Pronk heeft gelijk dat het sociaal-democratische gedachtengoed niet het monopolie van de PvdA is en te belangrijk is om aan deze politieke partij toe te vertrouwen. Het kan ook niet eeuwig door de PvdA vertegenwoordigd en geclaimd worden. Pronk concludeert dat het voortbestaan van het gedachtengoed belangrijker is dan het voortbestaan van de partij PvdA. Dat geeft ‘m de ruimte om na bijna 49 jaar zijn lidmaatschap op te zeggen.

Foto: Jan Pronk, 2007. Credits: Spaarnestad Photo.

Advertenties

11 Reacties

Subscribe to comments with RSS.

  1. Hij heeft gelijk

    rikus

    28 mei 2013 at 20:48

  2. ‘Mocht er ooit een vereniging van sociaaldemocraten worden opgericht (..) om het debat te voeren over de betekenis van het gedachtengoed van de sociaaldemocratie in het bestek van de huidige tijd, dan meld ik mij als eerste aan.‘
    Gezien de discussie die de WBS heeft aangezwengeld, bestaat zo’n partij wel degelijk. Het probleem is dat de politieke poot daarvan zich gedraagt alsof-ie autonoom is.

    Joke Mizée

    28 mei 2013 at 22:28

  3. Het zijn barre tijden. Ik was er zo trots op dat Jan Pronk het geweten was van de sociaal-democratie.
    Nu hij weggelopen is zijn de mensen zonder legale verblijfsstatus weer een stukje verder vogelvrij.

    reinejragolo

    28 mei 2013 at 23:03

  4. @Reine
    Ja.

    @Joke
    Waarop doel je precies?

    @reine
    Denk je dat Jan Pronk nog veel invloed in de PvdA had? Symbolisch misschien, maar feitelijk?

    George Knight

    28 mei 2013 at 23:36

  5. @George: De discussie n.a.v. het Van Waarde-rapport van de Wiardi Beckman Stichting, die woedt nl. nog volop. Het stuk is op het afgelopen congres door een ruime meerderheid van leden omarmd, maar staat dus echt volkomen haaks op het beleid dat door de fractie gevoerd wordt.
    (Een nogal uitvoerige, maar zeer interessante analyse over het rapport in relatie tot het sociaaldemocratische gedachtegoed vind je hier: http://wp.me/p3cteY-8Y.)

    Joke Mizée

    28 mei 2013 at 23:46

  6. @Joke
    Dank, ok, dan begreep ik wat je bedoelde. De politieke poot van een politieke partij heeft het natuurlijk wel voor het zeggen. Ja, autonoom. En niet het wetenschappelijk bureau. En partijdemocratie? Daarover zijn we het wel eens dat dat voorgekookt is.

    George Knight

    29 mei 2013 at 00:49

  7. “Pronks brief is een zwakke echo van een debat uit een bijna vergeten verleden. Met een eigentijdse draai.” kan men terugvinden in bijvoorbeeld de volgende tekst:

    = As a university lecturer I often find that my students take today’s dominant economic ideology – namely, neoliberalism – for granted as natural and inevitable. This is not surprising given that most of them were born in the early 1990s, for neoliberalism is all that they have known. In the 1980s, Margaret Thatcher had to convince people that there was “no alternative” to neoliberalism. But today this assumption comes ready-made; it’s in the water, part of the common-sense furniture of everyday life, and generally accepted as given by the Right and Left alike. It has not always been this way, however. Neoliberalism has a specific history, and knowing that history is an important antidote to its hegemony, for it shows that the present order is not natural or inevitable, but rather that it is new, that it came from somewhere, and that it was designed by particular people with particular interests. =

    Meer specifiek op de activiteiten van Jan Pronk gericht de volgende tekst uit hetzelfde artikel:

    = On the international scene, the most common solution to the poverty crisis has been “development aid”, which – after some forty years – has failed to make a meaningful impact. This is hardly surprising given the contradiction at the heart of the development model, which doles out aid at the same time as it mandates economic structural adjustments. As economist Robert Pollin has pointed out, even if the West met the recommendations of the UN Millennium Development Project and increased aid to developing countries to $105 billion per year (an improbable wish in the first place), this sum would still pale in comparison to how much developing countries have lost as a result of structural adjustment since the 1980s, which amounts to roughly $480 billion per year in potential GDP. Again, the absurdity of aid is that it usually gets used as a way of smuggling in the exact same economic policies that created the problem in the first place. Such is the hegemony of neoliberal ideology in today’s economics. =

    Dat neoliberalisme een (contra)ideologie is willen de meesten niet aanvaarden en dat het in essentie een massabeweging al helemaal niet. Zeker in Nederland is het besef daarover zo gering dat ook Jan Pronk zich niet veel meer kan permitteren dan zijn genoemde geste. Ik laat het verder bij de link naar het inhoudelijke en inzichtelijke artikel:

    A Short History of Neoliberalism (And How We Can Fix It)

    http://www.newleftproject.org/index.php/site/article_comments/a_short_history_of_neoliberalism_and_how_we_can_fix_it

    Arjan Fernhout

    29 mei 2013 at 01:20

  8. @George: “De politieke poot van een politieke partij heeft het natuurlijk wel voor het zeggen.”
    Wie zegt dat? In een vereniging hebben de leden het voor het zeggen. Dat is zo’n beetje de oudste democratische verworvenheid, en een hele belangrijke. De leden stellen het programma samen en kiezen de afgevaardigden, dus waarom zouden ze dan geen zeggenschap hebben over hoe dat uitgevoerd wordt?

    Joke Mizée

    29 mei 2013 at 01:56

  9. @Arjen
    Omdat het te lang -en te verwarrend- werd verwijderde ik een voorlaatste alinea. Hieronder. Met de zwakke echo van een debat uit een bijna vergeten periode doelde ik op de tegenstelling uit de jaren ’60 en ’70 van Den Uyl tegenover Nieuw Links. Het biefstuksocialisme zou tekortschieten tegenover verlinksing met bijvoorbeeld machtsdeling in bedrijven. Pronk was eerst sympathisant van Nieuw Links, maar ‘bekeerde’ zich tot de koers van Den Uyl. Tot ‘politieke’ politiek. Is dat kritiek op Pronk? Nee, hij denkt politiek:

    Vanuit zijn achtergrond als econoom en minister ageert Pronk tegen de positie van de illegaal en de afbraak van de ontwikkelingssamenwerking, maar laat de cultuur -kunst, macht en persoonlijke vrijheid- ongenoemd. Terwijl dat fundamenteel is. Nieuw Linkser Laurens Ten Cate schreef in 1969: ‘Waar haalt Den Uyl de vreemde moed vandaan te ontkennen wat in Nieuw Links de centrale gedachte is: dat ontwikkeling, verbetering, vorming, inkomen, kortom alles in een aanvaardbare maatschappij alleen maar is te verkrijgen via onderwijs, opleiding, volwassenheid en vrijheid?’ Want waar ging het socialisme eigenlijk over? ‘Over biefstukken? Waarom moeten mensen in behoorlijke huizen wonen? Niet soms omdat het mensen zijn, die naar hun aard het nest beleven als een primaire voorwaarde voor cultuur? […] Is het socialisme niet bedoeld om alle materiële hindernissen weg te nemen, die ontplooiing van vrije mensen tegengaan? En is dat niet precies de inhoud van cultuur?
    http://historiek.net/overige/personen/personen-algemeen/6998-laurens-ten-cate-1922-1984-op-de-bres-tegen-het-biefstuksocialisme

    @Joke
    Kwestie van staande praktijk, hoe anders we daar ook over denken. Inderdaad: het failliet van de huidige partijpolitiek waar de leden stemvee zijn.

    George Knight

    29 mei 2013 at 09:28

  10. @George
    Jan Pronk heeft een staat van dienst waar je uuuuu tegen zegt. Of hij daar veel mee zou kunnen doen is
    niet duidelijk. Maar weglopen heeft dus in ieder geval niet mijn voorkeur.

    reinejragolo

    29 mei 2013 at 10:58

  11. […] Pronk stapte een jaar geleden uit de PvdA. Hij zei na 49 jaar z’n lidmaatschap op. In een afscheidsbrief zei hij over de PvdA: […]


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers liken dit: