George Knight

Debat tussen links en rechts

Lokale partijen zetten vragen bij Stedelijk Museum ‘s-Hertogenbosch

with 3 comments

right_museumkwartier3

Zie voor de brief van de stadspartijen, reacties en een inhoudelijk toelichting onder commentaren. 

Het Stedelijk Museum ‘s-Hertogenbosch (SM’s) wordt over een half jaar zelfstandig. Een museum voor hedendaagse beeldende kunst en vormgeving. Bijzonder door de sieraden en keramiek collectie. Dat laatste met als meerwaarde de synergie die het biedt met de in Den Bosch gevestigde ontwikkelinstelling EKWC die tot de wereldtop op keramisch gebied behoort. SM’s moet een sterk museum ‘in een levendig en aantrekkelijk museumkwartier’ worden. Op 24 mei 2013 vindt de officiële opening van het museumkwartier plaats. Zo heeft de Bossche raad besloten. In een Programma van Eisen worden de details vastgelegd, waaronder de financiën.

De drie partijen Knillis, Leefbaar en Bosch Belang die in 2014 fuseren tot Raadsgroepering Bosch Belang en nu al als een partij opereren stellen kritische vragen aan het college. Naar hun mening is de gemeente veel te gul voor dat museum, schrijven ze in een brief aan burgemeesters en wethouders, aldus Omroep Brabant. SM’s komt onder een dak met het Noordbrabants Museum: ‘Het wordt straks een van de grootste culturele attracties van Nederland. U vindt in dit nieuwe Museumkwartier in hartje Den Bosch en veelheid aan kunst, cultuurhistorisch erfgoed en design onder één dak.’ Er hangt een prijskaartje van zo’n 52 miljoen euro aan.

De brief merkt op dat het SM’s een gebouw in gebruik kan nemen van zo’n 20 miljoen euro. Het dubbele van de oorspronkelijke begroting uit 2005. Het krijgt van Den Bosch een jaarlijkse exploitatiesubsidie van 360.000 euro. De partijen hebben gelijk dat de crisis tot bezuinigen noopt. De investering in de nieuwbouw is echter al uitgegeven. Het enige waarop te korten valt is die exploitatiesubsidie van 360.000 euro. Geen overdreven hoog gedrag voor een provinciehoofdstad. Daarmee komt de kritiek op de financiering in de lucht te hangen.

De brief stelt vragen bij het draagvlak: ‘De beperkte permanente collectie in beschouwing nemend – deze is slechts interessant voor een beperkte doelgroep – is de vraag gewettigd of het SM’s de vergelijking met andere nabijgelegen musea voor hedendaagse kunst aankan.‘ De brief merkt herhaaldelijk op dat het SM’s een te beperkte collectie sieraden en keramiek heeft en dat Den Bosch zich tussen Eindhoven (Van Abbemuseum) en Tilburg (De Pont) beter op cultuurhistorie zou kunnen richten. Vraag of het SM’s met haar collectie die focust op sieraden en keramiek te exclusief is voor Den Bosch is een gerechtvaardigde vraag. Maar wie regelmatig de tentoonstellingen heeft bezocht weet dat de staf meer toont dan sieraden en keramiek alleen. In de oude behuizing haalde het SM’s in 2011 zo’n 32.000 bezoekers. Dat zal naar verwachting meer worden.

De brief vraagt wat een basisvoorziening is: ‘Is dit in onze stad niet een al te exclusief project, slechts aantrekkelijk voor een kleine groep van bevoorrechte, veelal goed verdienende en ingewijde kunstkenners en liefhebbers? Je moet als liefhebber wel heel veel gevoel voor – toegepaste – kunst hebben wil je voor een beperkte collectie moderne sieraden en keramiek naar ’s-Hertogenbosch komen. Kunstkenners zijn zeker bevoorrecht. Niet om hun salaris, maar omdat ze de waarde van kunst waarderen. Uit de brief spreekt een gebrek aan vertrouwen in de kracht van Den Bosch als winkel-, toeristen- en kunstcentrum. Inclusief de kwaliteit die musea met echte kunst bieden. En de aantrekkingskracht vergroten. De nieuwbouw is inderdaad duur geworden. Een kwestie van vastgoed. Nu gaat het om de toekomst. Den Bosch is een bezoek waard.

Naschrift: Overigens is de manier waarop zo’n brief behandeld wordt door de Bossche griffie opmerkelijk. Navraag leerde dat het een zogenaamde Artikel 39 brief betreft die niet openbaar gemaakt wordt. Uiteindelijk op de langere termijn wel via een persbericht. De brief wordt nu naar bepaalde journalisten gestuurd. Kortom, Den Bosch hanteert selectieve openbaarheid. Op de vraag om me de brief te sturen werd na overleg negatief beslist. Dat dit een merkwaardige gang van zaken is wordt onderkend. De openbaarmaking van dit soort stukken wordt over enkele weken ruimer. Via een van de partijen werd me desgevraagd de brief gestuurd.

Foto: Impressie nieuwbouw; Bierman Henket Architecten.

Advertenties

3 Reacties

Subscribe to comments with RSS.

  1. Brief van de drie lokale partijen

    Bosch Belang Leefbaar ’s-H&R Stadspartij Knillis

    Aan het college van B&W
    Postbus 12345
    5200 GZ ’s-Hertogenbosch

    ’s-Hertogenbosch, 20 januari 2013

    Betreft: Vragen ex art 39 R.v.O.

    Geacht College,

    Graag wijzen wij op het volgende bericht van 17 januari jl. in het Brabants Dagblad:
    DEN BOSCH Het Stedelijk Museum ‘s-Hertogenbosch (SM’s) wordt over een half jaar een zelfstandige organisatie. En komt dus los van de gemeente Den Bosch. Het college van B. en W. stelde hiervoor deze week het programma van eisen vast voor het museum voor moderne kunst. Hierin staan beslissingen over onder meer de financiën, huisvesting, de samenwerking met het Noord-Brabants Museum, het personeel en de overdracht van de collectie.
    Al in 2005 besloot de gemeenteraad dat het Theater aan de Parade en het SM’s zelfstandig zouden worden. Voor het theater ging dat jaren terug al in, het SM’s volgt nu dus. Volgens het college maakt verzelfstandiging de verhouding tussen beleid en uitvoering duidelijker. Het SM’s sloot begin vorig jaar de deuren in het oude pand aan de Magistratenlaan 100 in het Paleiskwartier. Op 24 mei is de officiële opening van de nieuwbouw in het Museumkwartier.

    Het SM’s kan tevreden zijn. Het museum kan een gebouw in gebruik nemen van 20 miljoen euro, 10 miljoen euro meer dan begroot in 2005 toen de nieuwbouwplannen in het Museumkwartier gepresenteerd werden. Daarnaast krijgt het SM’s een jaarlijkse exploitatiesubsidie van 360.000 euro. Bosch Belang is van mening dat de gemeente hier wel heel gul is, mogelijk te gul. Zeker in het licht van wat andere culturele instellingen te verduren krijgen. Een voorbeeld: er is 10 % gekort op de jaarlijkse subsidie van de gemeente voor het Jheonimus Bosch Art Center, een schoolvoorbeeld van cultureel ondernemerschap! Het centrum kent een bezoekersaantal van 50.000 per jaar.

    Het SM’s is al sinds haar ontstaan volledig afhankelijk van gemeentelijk geld. Zonder dat geld zou het SM’s gewoon niet bestaan. Wij stellen vraagtekens bij het draagvlak van het SM’s. De beperkte permanente collectie in beschouwing nemend – deze is slechts interessant voor een beperkte doelgroep – is de vraag gewettigd of het SM’s de vergelijking met andere nabijgelegen musea voor hedendaagse kunst aankan.

    Bosch Belang,Leefbaar H&R en de Stadspartij Knillis vinden het niet langer verantwoord om in dit tijdsgewricht zoveel geld te besteden aan een museum met een (te) beperkte collectie en te weinig ontwikkelingsmogelijkheden.

    We stellen dit omdat wij van mening zijn dat er andere, echt betaalbare, opties zijn. In dat perspectief zijn wij van mening dat de besluitvorming van de raad in 2005 gedateerd is. Dat was ruim voor de krediet- en eurocrisis. Stad en land staan er nu veel slechter voor. Dan maak je nieuwe, geactualiseerde afwegingen. Zou het huidige stadsbestuur die (dure) verzelfstandiging, het besluit viel in 2005, van het SM’s nog zou steunen?

    De stad staat voor flinke financiële tegenvallers. De inkomsten van de gemeente gaan sterk teruglopen. Tegelijkertijd wordt door het kabinetsbeleid de sociale verantwoordelijkheid van de gemeente de komende jaren almaar groter. Een totaal nieuw, omvangrijk zorggebied kondigt zich aan, dat van de sociale gezondheidszorg.

    Inwoners van de stad krijgen, inkomensdaling ten spijt, nog steeds met stijgende gemeentelijke lasten te maken. Dan moet je jezelf als stadsbestuur vragen gaan stellen: gaan wij effectief om met onze middelen? In dit perspectief stellen wij grote vraagtekens bij het SM’s. Is dit in onze stad niet een al te exclusief project, slechts aantrekkelijk voor een kleine groep van bevoorrechte, veelal goed verdienende en ingewijde kunstkenners en liefhebbers? Je moet als liefhebber wel heel veel gevoel voor – toegepaste – kunst hebben wil je voor een beperkte collectie moderne sieraden en keramiek naar ’s-Hertogenbosch komen. Ook al bevinden zich daar dan werken onder van grootheden als Pablo Picasso en Alessandro Mendini.

    Is deze collectie wel een apart museum waard? Is een herschikking van kunst- en cultuurbeleid hier niet op zijn plaats? Bij het laatste denken wij aan samenwerking tussen de musea voor moderne kunst Tilburg (Pont), Eindhoven (Van Abbe) en ’s-Hertogenbosch (SM’s).

    Het brengt ons tot de volgende vragen:

    1. Wat is de huidige waarde en omvang van de kunstwerken waarvan het SM’s eigenaar is?

    2. Hoeveel betalende bezoekers kent het SM’s over de afgelopen jaren voor de verbouwing ?

    3. Steeds terugkerend discussiepunt bij het SM’s is het draagvlak. Het aantal sponsors is zeer beperkt, welgeteld vijf. Hoeveel dragen deze sponsors eigenlijk bij aan het SM’s?

    4. Een andere inkomstenbron betreft ‘de vrienden van het SM’s’. Hoeveel vrienden telt het SM’s eigenlijk?

    5. Stel, de jaarlijkse bijdrage van de gemeente houdt op, willen de directie en Raad van Toezicht dan nog steeds ‘verzelfstandiging’?

    6. De laatste tijd wordt steeds vaker over ‘cultureel ondernemerschap’ gesproken. Met het terugvallen van cultuursubsidies moeten instellingen ‘zelf aan de bak’. Is SM’s een goed voorbeeld van ‘cultureel ondernemerschap’?

    7. Kan SM’s eigenlijk wel de concurrentie met grotere en beter gecollectioneerde musea als Van Abbe in Eindhoven en Pont in Tilburg aan?

    8. Waarom geen samenwerking tussen het SM’s in ’s-Hertogenbosch en Pont in Tilburg of het Van Abbemuseum in Eindhoven?

    Opmerking: Van Abbe beschikt over Picasso-creaties. Voeg die van het SM’s eraan toe en ontstaat, wat je noemt synergie.

    9. Is het vanuit cultuurpolitiek en economisch gezichtspunt niet beter dat ’s-Hertogenbosch zich gaat richten op cultuurhistorie én een serieus en aantrekkelijk platform voor jonge, talentvolle kunstenaars?

    De laatste vraag stellen wij in het perspectief van een zekere ‘taakverdeling’ tussen Eindhoven, Tilburg en ’s-Hertogenbosch op het gebied van kunst- en cultuurpolitiek. Eindhoven en Tilburg zouden zich hierbij in sterkere mate op moderne kunst kunnen richten. ‘ ’s-Hertogenbosch kan de nadruk leggen op cultuurhistorie. Het is een kwestie van effectief met de middelen omgaan. In deze tijden kun je niet overal sterk in zijn en moet je als overheid keuzes maken. Tilburg, Eindhoven en ’s-Hertogenbosch liggen dicht genoeg bij elkaar voor de echte kunstliefhebber. Dat hoort een stadsbestuur in overwegingen bij de ontwikkeling en uitwerking van kunst- en cultuurbeleid mee te nemen. Bovendien, er is toch zoiets als Brabantstad.

    Al weer meer dan 50 jaar geleden ging de collectionering van het Kruithuis (nu SM’s) van start. Toen was het nadrukkelijk de bedoeling ook jonge afgestudeerde kunstenaars van de Kunstacademie een platform te bieden. Dat functie kan en moet nog steeds ingevuld worden. Dat gebeurt ook in onder meer het Kruithuis. Zo blijft ’s-Hertogenbosch een kweekvijver voor kunstenaarstalent. Wordt die vijver te klein voor het gegroeide talent, dan mag dat vervolgens uitwaaieren.

    Tegelijkertijd kunnen we werken aan uitbouw van het sterke punt van ’s-Hertogenbosch. Dat is hoe dan ook cultuurhistorie. Daarmee worden we echt geen ‘stad van mijn oma’. Een klassieke coryfee als Mozart bezorgt Salzburg een bijzondere dynamiek, ook aantrekkelijk voor moderne kunstenaars.

    Wij stellen het op prijs als we deze afwegingen een nadrukkelijker rol laten spelen in het kunst- en cultuurbeleid van de stad.

    Met vriendelijke groet,

    Paul van der Krabben Bosch Belang
    Paul Kagie Leefbaar ’s-H&R
    Jolanda Lensen – v/d Wildenberg Stadspartij Knillis

    George Knight

    25 januari 2013 at 15:08

  2. George, met dit artikel bouw je veel gezag op. Errug goed! Het populisme moet bestreden worden. Ranti

    Ranti Tjan

    25 januari 2013 at 17:26

  3. @Ranti
    In de brief valt me vooral het hybride karakter op. Zonder scherpe focus en degelijke onderbouwing aan de hand van passende voorbeelden schiet het vele kanten op. De brief wil te veel tegelijk aankaarten en maakt daarom geen punt. Een splitsing in een nota die ingaat op wat de mogelijkheden voor de beeldende kunst in Den Bosch zijn, en raadsvragen over de knip op de beurs die blijkbaar niet werkt had in mijn ogen meer bereikt. Er zitten immers waardevolle elementen in die zeker de aandacht verdienen.

    Zoals de vraag over de streekfunctie. En wie dat betaalt. Een discussie die in vele kerngemeenten speelt. Zoals in Utrecht waar de inwoners van het relatief rijke Zeist en Bilthoven gebruik maken van de dure culturele voorzieningen van de stad Utrecht. Zoiets steekt een raad des te meer als het als kerngemeente weinig koppelsubsidie daarvoor van provincie of rijk krijgt. Een andere verdeling zou gewenst zijn. Maar bij een klimaat van een terugtredende overheid die de problemen bij gemeenten over de schutting gooit en ook nog eens bovenmatig bezuinigt op cultuur valt daar voor de korte termijn geen oplossing voor te vinden. Een reactie dat gemeenten identiek handelen als de rijksoverheid is op dit moment juist die reactie die onherstelbare schade aan het culturele veld toebrengt. Maar een begrijpelijke reactie.

    Wat ik opvallend vind in de brief is dat het de nalatenschap van de vorig jaar overleden JCJ (Jacques) van der Heyden niet noemt. (Niet toevallig te zien op de impressie). Of voorbijgaat aan het belang van de kunstacademie of het CBK Den Bosch. En inderdaad ook van sundaymorning@ekwc. De laatste dreigt van hartje stad, omgeving Hinthamerstraat naar Oisterwijk te vertrekken. Deze parels van de stad die het culturele klimaat van de stad vormgeven worden niet genoemd. Waarom doet de gemeente Den Bosch niet alle moeite om de huidige culturele instellingen die goed presteren voor de stad te behouden? De wens aan de gemeente om daarop voor de nabije toekomst een beleid te ontwikkelen mis ik in de brief. Ik kom er aan het slot nog op terug. Het is meer dan een geldkwestie.

    Ik zie een ander perspectief voor de Bossche instellingen op het gebied van beeldende kunst. Namelijk dat provinciehoofdstad Den Bosch vanuit de kernfunctie probeert een volume en meerwaarde op te bouwen waarbij samenwerking, synergie en landelijke uitstraling de steekwoorden zijn. Dat vraagt om leiderschap, durf, initiatief en slim nadenken om gebruik te maken van bestaande mogelijkheden. Want het moet binnen de sector budgettair neutraal gebeuren. De winst voor de stad komt dan uit het hogere bezoek en betere zichtbaarheid. Dus door meer uitgaven. Maar men moet zich hier niet rijk mee rekenen. De effecten zullen gering zijn. Maar wel positief.

    Zo is er het ‘Leiderschapsprogramma voor de Nederlandse cultuursector’ dat het ministerie van OCW in een tender uitschrijft. Dat wordt aanbesteed en sluit eind februari. Met Brabantse partners vanuit het academisch kunstonderwijs (Tilburg) die nu een leiderschapsprogramma op kunnen zetten zouden diverse culturele instellingen van Den Bosch in een nabije toekomst deel kunnen nemen om faciliteiten, werkplaatsen, podia en leslokalen aan te bieden. Ontwikkelinstelling EKWC met een internationaal perspectief dat beoogt om diverse disciplines in huis te hebben en te verenigen zou daarbij een bemiddelende rol kunnen spelen. Als voorbeeld van integratie in de kunsten.
    http://tinyurl.com/aarnp84

    Let wel: dit is toekomstmuziek. Maar die muziek moet wel ooit gecomponeerd worden om te kunnen klinken. Het aantrekkelijke van cultureel Den Bosch is dat het niet te groot en niet te klein is. Het verenigt alles in zich en biedt kwaliteit. Het kan in zichzelf bestaan, maar moet geld van elders halen om op dat niveau te kunnen blijven. Want per saldo zijn de instellingen te duur voor de stad alleen. Da’s een ambitie met risico’s en kansen. Zo’n focus schrijft het beleidsprogramma van cultureel Den Bosch als het ware vanzelf.

    Populisme is niet slecht als het luisteren naar de bevolking betekent, maar verwordt tot zelfverloochening als het eigene dat goed is wordt veronachtzaamd ten koste van wat makkelijk en behaagzuchtig is. Daar heeft de stad per saldo weinig aan. En rijmt ook niet met de opdracht aan en functie van kunst. Die is omvattender. Voor wat het draagvlak betreft, kan kunst per definitie jammergenoeg minder gericht zijn op effectbejag. Juist dwarsheid is eigen aan kunst. En moet worden uitgelegd. Steeds weer.

    Effectbejag voor de kunst is de valkuil. Dat komt in vele verschijningen. Ook in de vorm van prestigieuze architectuur van prestigieuze architecten en orakelende cultuurwethouders. Van stenen heeft kunst niks te verwachten. Ze gaan zelfs voor de kunst staan. Da’s overal waarneembaar. Kunst moet zeker niet door links of rechts bijgestuurd willen worden in de richting van de eigen voorkeuren en oordelen. Laat kunst gewoon bestaan. Maar nadenken erover loont. Da’s de verdienste van de brief van de stadspartijen.

    George Knight

    26 januari 2013 at 11:16


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers liken dit: