George Knight

Debat tussen links en rechts

Humoristische tekeningen zonder humor in de islam

with 8 comments

Het Egyptische Al Ahram zegt dat de koptische leraar Bishoy Kamel is gearresteerd. Cartoons op zijn Facebook pagina zouden het islamitische geloof, de profeet Mohammed en president Mursi belasteren. Kamel wordt vier dagen vastgehouden in afwachting van onderzoek. Hij beweert niet verantwoordelijk te zijn voor de inhoud van de pagina omdat die afgelopen zaterdag zou zijn gehackt. Betreffende cartoons zijn op internet niet terug te vinden. Typerend als het over de islam gaat. Altijd een debat zonder primaire bron, maar met veel ruis.

Cartoons liggen gevoelig in de islamitische wereld, zoals de Marokkaanse cartonist Khalid Gueddar of de Egyptische zakenman Naguib Sawiris ondervonden. Tolerantie en rechtszekerheid staan er onder druk omdat islamitische hardliners in de zwakke islamstaten aan de winnende hand zijn. Ze kapen die falende staten.

Ook in de westerse wereld proberen moslims andersdenkenden hun wil op te leggen. Met voorbijgaan aan de pluriformiteit en onder het mom van ‘fatsoen‘ of ‘respect‘ eisen ze dan met veel misbaar een ingreep die neerkomt op de inperking van de meningsuiting. Zoals de Deense cartoonist Kurt Westergaard ondervond die ternauwernood ontkwam aan een dodelijke aanslag. Of het Franse tijdschrift Charlie Hebdo dat haar kantoor door een brandbom vernietigd zag omdat het een sharia-nummer uitbracht. Het lijkt de moslims te ontbreken aan gevoel voor humor dat aansluit bij het Westen. Zoals westerse toeschouwers niets begrijpen van de islam.

Foto: Adam Zyglis, Blasphemous

8 Reacties

Subscribe to comments with RSS.

  1. @GK: ik denk niet dat het moslims ontbreekt aan gevoel voor humor dat aansluit bij het westen. Als dat wel zo is, dan is dat maar deels het geval. Gevoel voor humor is natuurlijk cultuurspecifiek. Ons gevoel voor humor wordt vast en zeker niet altijd door Belgen, Fransen, Duitsers of Engelsen – om de landen direct om ons heen maar eens op te noemen – altijd gewaardeerd. In Nederland maken we vaak graag clowns of ‘losers’ van onszelf, de Fransen en Engelsen gaan mbt het in de hemd zetten van zichzelf veel subtieler te werk. Duitsers hebben volgens mij geen gevoel voor humor, maar ik weet zeker dat ik daarbij terecht door Duitsers-kenners op mijn vingers getikt kan worden.

    Mijn ervaring is dat de moslims die ik – in bijna uitgesproken moslimlanden – ben tegengekomen een heel scherp en ook begrijpelijk gevoel voor humor hebben. Alleen, over de Islam mogen wel grappen worden gemaakt, maar daar begint het al heel gevoelig te liggen. Zodra Mohammed ter sprake komt is het beter om geen grappen meer te maken, omdat er dan altijd wel de één of ander beledigd wordt.

    Als je echter grappen bekijkt die over geloof gaan – joods, christelijk Islamitisch, Boeddhistisch, noem maar op – dan blijkt er vaak geen sprake te zijn van échte humor, maar is er meer sprake van spot. En een gelovig persoon – welk geloof dan ook – vindt het nooit leuk als zijn of haar geloof wordt bespot.

    Volgens mij verwar je – en wij in het westen in het algemeen – dan ook humor met spot.

    Zelfspot vatten wij ook op als humor en vooral Joodse mensen zijn daar erg sterk in. Dit is echter geen echte humor, maar een vorm van afweermechanisme van een minderheidsgroepering. Zonder die zelfspot was het moeilijk om de bespottingen van niet joden te kunnen verteren. Het was zoiets van, wat jullie kunnen, kunnen wij zelf veel beter. Maar geloof me, ik denk niet dat een ‘jodenwiets’ (over bijv. gierigheid, zakelijke sluwheid of intelligentie die zich tegen de sluwe intelligente mens zelf keert, of welke zg joodse karakteristiek dan ook) door jou verteld (vermoed ik?) door joodse mensen op prijs zou worden gesteld, terwijl Max Tailleur daar in de jaren ’60 zalen vol mee trok op het Rembrandplein.

    Ik zal het in ieder geval niet in mijn hersens halen om een uitgesproken ‘negergrap’ te maken in gezelschap van mijn donker gekleurde vrienden. Daar is trouwen een leuke film over gemaakt.

    jack pastoor

    31 juli 2012 at 16:21

  2. @Jack
    Cartoon wordt ook wel spotprent genoemd. Dat lijkt een bewijs voor je idee dat het bij de cartoon niet om humor, maar om spot gaat. Maar wat is het verschil tussen spot en humor? Is spot het belachelijk maken van anderen ten koste van die ander? Is humor een sociaal samenspel waarbij de lach de verschillen overbrugt? Het kan, het kan.

    Ik zal uitleggen waarom ik bovenstaande cartoon koos en ik het overwegend humor vind. Met spotelementen. Het ging me niet om de linker, maar om de rechter figuur. Die vind ik interessant. De linker is de karikatuur, de rechter het antwoord daarop. Tevens wilde ik m’n stukje niet te lang maken. Kortom, de cartoon beantwoordde mijn impliciete vraag waarom de hardliners hun gang kunnen gaan zonder dat de zwijgende of gematigde meerderheid aan moslims ingrijpt. Wat sommigen tot de verzuchting brengt dat er geen gematigde moslims bestaan. Want we horen ze nauwelijks.

    Hetzelfde vindt naar mijn idee ook plaats in Nederland waar de goedopgeleide, culturele en vrijzinnige moslims nauwelijks van zich laten horen in het publieke debat. Ook niet als het erom spant. Dan zwijgen ze en laten ze het podium aan de salafisten, fundamentalisten of extremisten. Wie zwijgt stemt toe.

    Ik zie dit zwijgen als het raadsel van het zwijgende moslimverstand. Ze laten zich overdonderen door een minderheid die de meerderheid claimt. Dat zwijgen en die eenzijdige en eenduidige stem heeft mijn vertrouwen in de Nederlandse (ex)-moslims de afgelopen jaren aanzienlijk verkleind. Hun emancipatie gaat verder, maar ze verbinden er nauwelijks consequenties van burgerplicht aan.

    Deze overwegingen brachten me tot mijn keuze van een plaatje bij een stukje over cartoons en de islam. En wie wordt er eigenlijk het meest geridiculiseerd, de extremist of de moslim uit de zwijgende meerderheid? Ik denk de laatste. Want de eerste maakt zich vanuit westers perspectief al belachelijk genoeg in de werkelijkheid om er nog veel eer aan te kunnen behalen. Maar de ‘twist’ van de cartoon zit bij de zwijgende moslim.

    Een spotprent die deze wereld oproept schat ik in als meer dan bespotten alleen. Is het dan humor? Ja, want het laat ons nadenken en lachen en verbindt onzichtbaar mensen met dezelfde opinie over het zwijgen van de meerderheid aan moslims. Want zij zijn ervoor verantwoordelijkheid dat hun religie naar de verdoemenis gaat.

    George Knight

    31 juli 2012 at 17:17

  3. @GK: ik kan me grotendeels wel in je toelichting vinden.

    Ik had eens {47 jaar geleden : -)} een vriendinnetje die volgens mij geen gevoel voor humor had. Ze was het daar niet mee eens en vroeg mij om haar een mop te vertellen, dan zou zij hem aan mij uitleggen. : -))
    Ik ben die bizarre poging van haar nooit vergeten : -)

    Daar moest ik aan denken toen je – uiteraard ter ondersteuning van je betoog – mij de spotprent begon uit te leggen : -)

    jack pastoor

    31 juli 2012 at 17:36

  4. @Jack
    Dan heb ik m’n doel gemist. Ik wilde niet de cartoon, maar m’n keuze ervoor uitleggen.

    George Knight

    31 juli 2012 at 18:44

  5. @GK: goede reactie die bij mij de’ associatieve’ gedachte “bulls eye” opriep.
    Ik snap het, maar denk eigenlijk dat ik het al had gesnapt.

    Mijn opmerking was geen directe reactie op jouw uitleg – die ik immers onderschreef – en al helemaal geen zijdelinkse opmerking over jouw gevoel voor humor – indien je dat zo zou hebben opgevat – maar een ‘vrije, associatieve’ anekdote.

    Voor het begrijpen van humor is een goed begrip van ‘vrije associatie’ van groot belang. Vandaar dat Sam en Moos moppen of ‘zwarte’’ grappen beter niet door buitenstaanders gemaakt kunnen worden. Deze groeperingen zitten (vaak) nog (teveel) vast in de hoeken waar klappen vallen. Hetzelfde geldt natuurlijk voor anti-Islam grappen in het westen gemaakt door niet Islamitische westerlingen. De vrije associatie gaat bij de op de korrel genomen groepen meestal een andere kant op dan van degenen die hem leuk vindt. De vraag is natuurlijk ook altijd waarom iemand een dergelijke grap leuk vindt en welke boodschap hij/zij werkelijk probeert uit te dragen en of dat dezelfde boodschap is die mensen die die grap gebruiken probeert uit te dragen.

    Weer even een vrij associatieve gedachte.
    Ik heb jarenlang met alleen maar vrouwen gewerkt. Het viel mij op dat het heel belangrijk was dat als er een “grap” werd gemaakt je er het beste direct er achteraan “grapje” riep. Anders waren er altijd wel een paar waarvan de ‘staart’ omhoog ging.
    Ik generaliseer natuurlijk en bij een aantal vrouwelijke lezers zal wellicht nu ook de staart omhoog gaan, maar het is waar gebeurd. Betreffende dames vonden ‘Absolutely Fabulous’ dan ook niet grappig, ik wel, maar kon dat bij sommigen beter voor me houden.

    Trouwens, het is juist die ‘vrije associatie’ die de humor van Mr. Bean zo uniek en een Universele humorkunst maakt. Door vrije associatie zien we onszelf – iedereen over de hele wereld(?) – in dezelfde belachelijke en ultra egocentrische situaties.

    Dus, zie dit als een omslachtig excuus voor mijn vorige reactie, indien je dat persoonlijk hebt genomen.

    jack pastoor

    31 juli 2012 at 20:17

  6. @Jack, geen probleem. Ik moest denken aan de song ‘Detour Ahead’. In het leven bestaat geen rechte weg. En op blogs evenmin.
    http://www.billieholidaysongs.com/lyrics_detour_ahead.htm

    Smooth road clear day
    But why am I the only one
    Traveling’ this way
    How strange the road you love
    Can be so easy
    Can there be a detour ahead

    Wake up slow down
    Before you crash and brake your heart
    Gullible clown
    You fool, you’re heading
    In the wrong direction
    Can’t you see the detour ahead

    George Knight

    31 juli 2012 at 20:52

  7. […] Bijzonder is dat Akkari zijn verontschuldiging heeft aangeboden aan cartoonist Kurt Westergaard die door moslims meermalen met de dood is bedreigd. Westergaard vindt Akkari geloofwaardig. Hij ziet er een bekering van islamist tot humanist in. Intussen volgen de andere Deense imams Akkari niet. Ze vinden het nog steeds verkeerd om cartoons van Mohammed te publiceren. En de bekering van Akkari? Die doen ze af als iemand die de aandacht zoekt. Moslims sluiten met hun gevoel voor humor niet aan bij het Westen. […]

  8. […] blasfemie en het kwetsen van de gevoelens van moslims ‘rond Pakistan’.  Het gaat om het commentaar ‘Humoristische tekeningen zonder humor in de islam’ van 31 juli 2012 met bovenstaande […]


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: