George Knight

Debat tussen links en rechts

Provincie Utrecht beantwoordt vragen over Armando Museum

with 8 comments

Update 16 juni: Een reactie zegt over onderstaand artikel: ‘Mooi stuk, geeft heerlijk inzicht in de bestuurlijke gang van zaken, Je hoeft later niet te reconstrueren waar het mis is gegaan.’  

Naar aanleiding van aandacht op dit blog voor de huisvesting van de Armando Collectie in Oud-Amelisweerd en het alternatief Fort Vechten stelde het Utrechtse statenlid Elly Broere (PVV) op 21 december 2011 vragen aan de gedeputeerde Cultuur Mariëtte Pennarts. Dit is gerubriceerd onder de naam De Ridder, de naam waarmee deze blogger naar buiten treedt. In de Statencommissie WMC van 9 januari 2012 antwoordt mw. Pennarts. Ik geef eerst de vragen en antwoorden die niet openbaar zijn in te zien, daarna mijn commentaar.

Vragen

  1. Welke argumenten spelen er om per se Armando museum in Oud-Amelisweerd onder te brengen?
  2. Welke alternatieven zijn onderzocht? Hoe hebben de bezwaren van de inwoners van Amersfoort mee gewogen, zij willen de collectie graag in Amersfoort houden. Waarom komt Fort Vechten niet in aanmerking.
  3. Wat vindt de gedeputeerde van alle bezwaren die volgens de heer De Ridder kleven aan het onderbrengen in Oud Amelisweerd en de voordelen van het alternatief Fort Vechten?
  4. Wat vindt de gedeputeerde van de bestuurlijke onzorgvuldigheid die volgens de heer De Ridder heeft plaatsgevonden.

Antwoorden

  1. De Provincie heeft geen initiërende rol gehad in de gesprekken en onderhandelingen tussen Gemeente Utrecht (eigenaar van Oud-Amelisweerd), de Stichting Armando Museum  Collectie, Stichting Amersfoort-in-C en Gemeente Amersfoort. De argumenten voor en tegen zijn mij dus niet exact bekend. Voor mij staat het belang voorop dat Oud-Amelisweerd als bijzonder monument een duurzame bestemming krijgt en dat het uitzonderlijk waardevolle Chinese behangsel voor een breed publiek te bezichtigen is. De nu voorgestelde museale bestemming voldoet aan deze eis en rechtvaardigt een provinciale bijdrage aan de noodzakelijke restauratie van de behangsels.
  2. De Provincie is niet op de hoogte van de alternatieven die door de betrokken partijen zijn onderzocht. De Gemeente Amersfoort heeft besloten haar steun aan het Armando Museum los te laten, als gevolg van een forse bezuiniging op Amersfoort-in-C, het samenwerkingsorgaan van vier Amersfoortse musea (Kade, Flehite, Mondriaanhuis en Armando Museum). In de Amersfoortse gemeenteraad zijn de voor- en nadelen afgewogen van deze keuze. De gemeenteraad, als vertegenwoordiger van de inwoners van Amersfoort, heeft hiermee recentelijk ingestemd.                                                                                                                                           Voor de inrichting van Fort Vechten zijn al in 2009 afspraken gemaakt over de bestemming en inrichting van het fort met Gemeente Bunnik, Staatsbosbeheer als eigenaar en de provincie als initiator. In januari 2010 werd de gunning van de exploitatie toegekend aan Nieuwland Holding. Op het Fort zal een Nationaal Liniecentrum komen, naast nog vele andere publieksactiviteiten zoals bijvoorbeeld een vleermuizencentrum. (zie voor meer informatie http://www.liniecentrumfortvechten.nl/plan.php ) Al deze plannen zullen zorgen voor een aantrekkelijke publieke bestemming waar vele verhalen verteld kunnen worden.
  3. Wat betreft de bezwaren van de blogger George Knight zoals in zijn blog van 14 november geformuleerd:  Oud-Amelisweerd zal met grote zorg aangepast worden aan de nieuwe openstelling voor publiek. De aandacht zal gevraagd worden voor respectievelijk de geschiedenis van het Huys en de tuin, de geschiedenis van de (deels) Chinese behangsels en het werk van de kunstenaar, schrijver en dichter Armando.  Er zal geen aantasting van de cultuurhistorische waarden van Oud-Amelisweerd plaatsvinden. De openstelling van Oud-Amelisweerd zal  de rust van het landgoed niet aantasten.  De Provincie draagt bij aan de restauratie van de behangsels  onder meer omdat Oud-Amelisweerd een publiekbestemming krijgt.                                                                                       Voor de inrichting van Fort Vechten zijn 2 jaar geleden afspraken gemaakt met de geworven beheersorganisatie, Nieuwland Holding. De Provincie en Staatsbosbeheer hebben daarmee verantwoordelijkheden voor bijvoorbeeld exploitatie overgedragen aan private organisaties. Wij zien het voorstel van de heer De Ridder daarom niet als een reële optie.
  4. GS heeft geen aanleiding om te veronderstellen dat er sprake is van bestuurlijke onzorgvuldigheden van de gemeente Utrecht of de gemeente Amersfoort. Wij zien niet in op welk moment wij zelf onzorgvuldig gehandeld zouden hebben. Vorige maand is PS akkoord gegaan met het verlenen van een restauratiesubsidie aan Oud Amelisweerd, juist onder de voorwaarde dat de nieuwe functies in dienst staan van het behoud van huis en interieur, Wij hebben van de Stichting en van de stad Utrecht begrepen dat het Armando Museum het gebouw Oud-Amelisweerd zal gebruiken met respect voor het gebouw en de behangsels. Ook zullen de aanpassingen aan het Huys  niet ten koste van de cultuurhistorische waarden gaan. Met deze voorgenomen bestemming zal een belangrijk en uniek erfgoed behouden kunnen blijven en (eindelijk) als publiek bezit opengesteld worden. Indien het voorstel van de heer De Ridder zou zijn gevolgd, zou de toekomst van Oud-Amelisweerd ongewis zijn. 

De antwoorden geven aan dat de provincie geen deelnemer was aan een inhoudelijk debat. Ze wijken niet af van die van de gemeente Utrecht zoals verwoord in een brief van 13 december 2011. De antwoorden komen erop neer dat er geen bezwaar bestaat tegen de huisvesting van de Armando Collectie in Oud-Amelisweerd. Een opstelling met weinig enthousiasme. Er blijkt nergens dat de huisvesting en de combinatie Armando-Chinees antiek behang een verrijking betekent voor cultureel Utrecht en daarom noodzakelijk is. Rini Dippel is vernietigend over de combinatie Armando-Amelisweerd evenals Lucia Alberts. Talloze andere experts op het gebied van cultureel erfgoed en museologie zijn gehoord, maar houden zich angstvallig stil met hun kritiek.

In de Utrechtse Statencommissie Wonen, Maatschappij en Cultuur van 3 oktober 2011 is bij het onderwerp Parelfonds besloten om per 2012 het accent van industrieel erfgoed naar de historische buitenplaatsen te verleggen. Utrecht kent er 270 waarvan het rijksmonument Oud-Amelisweerd met eigenaar gemeente Utrecht er een is. In haar antwoord creeërt gedeputeerde Pennarts misverstanden als ze stelt ‘dat de vestiging van het Armando museum in Amelisweerd onderdeel zal zijn van de subsidievoorwaarden, zodat restauratie daadwerkelijk gepaard gaat met opening voor het publiek’. Hiermee passeert ze de eigenaar als eerst verantwoordelijke en koppelt ze de subsidie niet aan de buitenplaats, maar aan een museale bestemming. Ze suggereert tevens dat het landhuis Oud-Amelisweerd nu of in de toekomst niet geopend zou zijn voor het publiek. Beheerder Centraal Museum legt uit dat er onderhoud plaatsvindt en er daarom tijdelijk minder bezoeken mogelijk zijn, maar dat het boeken van groepsrondleidingen ook nu mogelijk is. Opvallend is dat de provincie bij Oud-Amelisweerd de uitzondering maakt niet rechtstreeks subsidie aan de eigenaar te geven.

De provincie Utrecht houdt zich van alle bestuurslagen het meest afzijdig. Het zegt te zijn aangeschoven en niet bekend te zijn met argumenten voor en tegen huisvesting van de Armando Collectie in landhuis Oud-Amelisweerd. Als deelnemer aan de discussie zegt de provincie niet te weten of er alternatieven zijn onderzocht. Dit roept de vraag op hoe grondig de discussie was en hoe de besluitvorming tussen Amersfoort, Utrecht, Bunnik en de provincie is verlopen. Wanneer viel de politieke beslissing en waren bij het nemen van het besluit uitsluitend de politiek verantwoordelijken betrokken? Welke argumenten zijn er uitgewisseld?

Ook met betrekking tot Fort Vechten geeft de provincie aan dat haar rol bescheiden is. De provincie was initiator van een Liniecentrum, maar heeft de verantwoordelijkheid overgedragen en zegt nu geen invloed meer te hebben. Het oogt in mijn ogen ongerijmd om mijn voorstel om de huisvesting van de Armando Collectie in Fort Vechten te onderzoeken af te doen als niet reëel. De bestuurlijke gang van zaken impliceert namelijk niet dat huisvesting geen goed idee zou zijn. Met als ultiem argument dat er 20 miljoen in de projectorganisatie Fort Vechten beschikbaar is, 4 miljoen investeringen in Oud-Amelisweerd kunnen worden uitgespaard en ze kunnen worden samengevoegd. Voorwaarde is wel dat de provincie initiatieven neemt om de projectorganisaties open te breken. Die politieke wil ontbreekt overduidelijk. Overigens op 26 januari organiseert de Grontmij een fortensymposium in Fort Vechten over de herbestemming van militair erfgoed.

De antwoorden over de bezwaren tegen de huisvesting van de Armando Collectie in Oud-Amelisweerd gaan in op de voorwaarden. Daarmee gaan ze voorbij aan de kern van mijn kritiek. Wat geldt voor het onderbrengen van de Armando Collectie in Oud-Amelisweerd geldt eveneens voor talloze andere museale collecties. Ik pleit voor de optie om collectie en landhuis goed op elkaar aan te laten sluiten. Zoals dat bijvoorbeeld zou gelden voor een museum voor Chinoiserie, buitenplaatsen of antiek behang. Precies de kritiek van Rini Dippel en Lucia Alberts op het Museum Oud-Amelisweerd. Verder berust de opinie dat de openstelling van een museum met in 2016 40.000 bezoekers het cultureel erfgoed van het landhuis en de rust van het landgoed niet zal aantasten op de aanname dat het beheer en de bedrijfsvoering optimaal zijn. Dat valt te betwijfelen bij een organisatie die van vele kanten kritiek ondervindt op de onderbouwing van de exploitatiebegroting.

De bestuurlijke onzorgvuldigheid spitst zich toe op de bestuursopdracht die cultuurwethouder Lintmeijer aan directeur Jacobs van beheerder Centraal Museum gaf om een bestemming voor Oud-Amelisweerd te onderzoeken. Jacobs kwam vervolgens ‘toevallig’ bij zijn partner Ploum uit die ‘toevallig’ hoofd van het Armando Museum Bureau is. Veelbetekenend lijkt dat de GroenLinks gedeputeerde Pennarts hierin geen onzorgvuldig bestuur ziet van de GroenLinks wethouder Frits Lintmeijer. Vanuit de ethiek zou je verwachten dat een wethouder niet mee kan gaan met deze schijn van belangenverstrengeling. En dit voorstel van Jacobs op gronden van goed bestuur afwijst. Maar ook binnen de Utrechtse gemeenteraad of statenraad heerst blijkbaar koudwatervrees om belangenverstrengeling in het openbaar aan te kaarten. Ook bij de oppositie.

Verder bestaat de onzorgvuldigheid eruit dat er is gewerkt met een rookgordijn aan intenties, haalbaarheid en plannen. Lang voordat een formeel besluit gevallen was werd het hoofd van het Armando Museum Ploum telkens door directeur Jacobs in de gelegenheid gesteld om met betrokken wethouders en raadsleden in Oud-Amelisweerd in gesprek te gaan. Dit was geen toegevoegd lobbyen van Ploum, maar liep feitelijk parellel aan de politieke besluitvorming. Terwijl Ploums status dit niet toeliet en raadsleden en wethouders vanwege de bestuurlijke zorgvuldigheid haar onder genoemde omstandigheden niet hadden mogen spreken. Tevens werd de Amersfoortse ambtenaar Ploum in ambtelijke overleggen van de gemeente Utrecht met derden toegelaten zonder dat haar rol voor gesprekspartners duidelijk was en ze meer ruimte kreeg dan advisering alleen.

De opstelling van gedeputeerde Pennarts past in een verkeerde voorstelling van zaken die ook terug te vinden is bij de Utrechtse cultuurwethouder Lintmeijer en Amersfoort-in-C directeur Van Vulpen. Ze verdraaien de waarheid. Aantoonbaar onjuist is dat de huisvesting van de Armando Collectie een noodzakelijke voorwaarde is voor Oud-Amelisweerd. Pennarts zegt: Met deze voorgenomen bestemming zal een belangrijk en uniek erfgoed behouden kunnen blijven en (eindelijk) als publiek bezit opengesteld worden. Indien het voorstel van de heer De Ridder zou zijn gevolgd, zou de toekomst van Oud-Amelisweerd ongewis zijn. Hiermee gaat mw. Pennarts voorbij aan de kritiek op de combinatie Armando-Chinees behang, op het bestuurlijke traject dat geen alternatieven onderzocht en op het ontbreken van een gezond investerings- en exploitatieplan.

Ofwel, het voortbestaan van rijksmonument Oud-Amelisweerd is niet aan de vestiging van een Museum Oud-Amelisweerd gebonden. Het landhuis wordt al sinds 1990 door de gemeente Utrecht en het Centraal Museum zorgvuldig gerestaureerd. Door de bestuursopdracht kwam toevallig het Armando Museum in beeld. Zo ontstond een bestemming die niet ontstond door inhoudelijke noodzaak, maar vanwege persoonlijke contacten. Alternatieve locaties voor de Armando Collectie zijn nooit onderzocht en andere bestemmingen voor Oud-Amelisweerd zijn evenmin serieus onderzocht. Mijn voorstel is slechts om een bestemming te zoeken die beter bij het karakter van Oud-Amelisweerd past dan de huisvesting van de Armando Collectie.

Hoewel er de afgelopen anderhalf jaar in mijn ogen niet breed en zorgvuldig genoeg is gekeken door de Utrechtse politiek, kan men zich op het standpunt stellen dat men dan maar voortgaat op de ingeslagen weg. Met als voordeel dat het Utrechtse college niet beschuldigd kan worden van stilstand en dat het landhuis vanaf 2016 mogelijk 40.000 bezoekers trekt. Is dit glas halfvol of halfleeg? De nadelen zijn groot. De combinatie van Oud-Amelisweerd en Armando is niet ideaal en het bedrijfsmodel van een Museum Oud-Amelisweerd moet om economische redenen zwaar opgetuigd worden en wordt zo een doel op zichzelf. Inclusief de werkgelegenheid van de staf van het Armando Museum Bureau waar het om draait. Een kleinschalige, flexibele museale bestemming past om redenen van infrastructuur en cultureel erfgoed beter bij Oud-Amelisweerd.

Foto: Trappenhuis provinciehuis Utrecht.

Advertenties

8 Reacties

Subscribe to comments with RSS.

  1. De tweede ronde bezuinigingen in de cultuursector komt eraan. Volgens een bericht in de NRC moeten 17 musea vrezen voor sluiting vanwege economische redenen. Volgens de Nederlandse Museumvereniging (NMV) kampen tientallen musea kampen met financiële problemen. Dit zijn voornamelijk kleinere gemeentelijke musea, maar ook het Nationaal Museum Paleis Het Loo moet in 2012 1 miljoen bezuinigen. Het is nog niet duidelijk wat dit voor het museum betekent.
    http://www.nrc.nl/nieuws/2012/01/09/zeventien-musea-vrezen-voor-sluiting/
    http://www.meldpuntbezuinigingen.nl/Meldingenmusea/PaleishetLooApeldoorn/tabid/1011/language/en-US/Default.aspx

    De oprichting van een Museum Oud-Amelisweerd met een tamelijk optimistisch getoonzet investerings- en exploitatieplan vindt plaats tegen deze ronde van bezuinigingen. In een tijd dat andere musea geen voldoende fondsen weten binnen te halen die het Museum Oud-Amelisweerd wel zegt binnen te kunnen halen. Veelzeggend is dat een vergelijkbaar ‘buitenplaats‘-museum als het Nationaal Museum Paleis Het Loo werkt met een kostendekkingspercentage van 23,4%. Ofwel, het haalt van elke euro 23,4 cent aan eigen inkomsten op. Museum Oud-Amelisweerd gaat uit van een dekkingspercentage van 47% en denkt dus van elke euro 47 cent aan eigen inkomsten op te halen. Op die optimistische aanname is het Ondernemings- en huisvestingsplan gebaseerd.
    https://georgeknightlang.wordpress.com/2011/10/13/economische-afweging-voor-armando-museum-gevraagd/

    Een en ander wil zeggen dat Museum Oud-Amelisweerd de verhouding tussen kosten en uitgaven twee keer zo gunstig inschat als het Nationaal Museum Paleis Het Loo. Maar zelfs Het Loo lijkt het met die veel conservatievere schatting aan inkomsten niet te rooien. Wat betekent dat dan wel niet voor een nieuw op te richten Museum Oud-Amelisweerd in een kwetsbaar, complex en duur rijksmonument dat zich in een lastige tijd moet gaan positioneren? Is dat van deze tijd?

    George Knight

    9 januari 2012 at 17:36

  2. “Wat betekent dat dan wel niet voor een nieuw op te richten Museum Oud-Amelisweerd in een kwetsbaar, complex en duur rijksmonument ”

    De vraag stellen is haar beantwoorden. Het riekt allemaal een beetje zuur in tijden van bezuiniging. Ik zeg er is geld genoeg – het gaat alleen vaak in steen, prestigeobject en privebelang. Over de kunst gaat het hier niet.

    Mooi stuk, geeft heerlijk inzicht in de bestuurlijke gang van zaken, Je hoeft later niet te reconstrueren waar het mis is gegaan.

    JB

    10 januari 2012 at 07:57

  3. ik stond laatst voor een stoplicht in Amersfoort en zag om me heen 4 kantoorgebouwen. Op alle gebouwen stond een bord: TE HUUR. Bij het volgende stoplicht zag ik een bord: in aanbouw, kantoorruimte. Bij weer 2 stoplichten verder 3 kantoren: TE HUUR. Hoeveel zou dat wel niet kosten? Museum Oud Amelisweerd kost inderdaad geld, maar daar zijn ook nog giften bij. Alles kost geld, maar de gemeente blijft geld weggooien. Nu is er in de Zonnehof een tentoonstelling van Joop van Kralingen, betaald door Cees Kamerbeek. Wat gaat er met dit monument gebeuren? Wordt daar subsidie in gestoken zometeen? Wordt het afgebroken? KadE gaat naar het Eemhuis, wat gebeurt er met die ruimte als zij weg zijn? Net als de bibliotheek, misschien weer een bord met TE HUUR erop? Wat gebeurt er met de Elleboogkerk? De borden- fabrikant heeft waarschijnlijk een goedlopend bedrijf.
    U gaat weer een mooi stuk terugschrijven, ik weet het, maar Museum Oud-Amelisweerd heeft in mijn ogen een goede kans van slagen. En mocht het fout gaan, dan zet de fabrikant er gewoon weer een mooi TE HUUR bord er op.

    annemarie

    10 januari 2012 at 08:58

  4. @JB
    Het is inderdaad niet slim om het beschikbare geld in steen te stoppen. Nee, de raadsleden van Bunnik of Utrecht kunnen later niet zeggen dat ze het niet hadden kunnen weten. Ze weten. Maar hoe moeilijk is het vervolgens om het brede plaatje te zien en de juist conclusie te trekken? Want het is lastig om het eigen handelen tegen het licht te houden en objectief te beoordelen.

    @annemarie
    Het klopt dat een deel van de fondsenwerving voor investering en exploitatie extern geld betreft. Maar van de overheden wordt ook verwacht dat ze er veel geld instoppen. Dat gaat om miljoenen. Van de gemeente Utrecht wordt verwacht dat het niets rekent voor de huur. En een deel is nog ongedekt.

    Enfin, het huidige college van Amersfoort wil om economische redenen het Armando Museum in Amersfoort niet meer hebben. Tegen de afspraken van 1998 en aangegane verplichtingen van een vorig college in. Onzorgvuldig bestuur dus. Maar die scheve schaats is onderhand een feit.

    U geeft al aan dat er voldoende gebouwen leegstaan. Nou is de ene bestemming de andere niet. Een kantoorgebouw is geen museum. Maar een rijksmonument met zeldzaam cultureel erfgoed dat als zomerverblijf is gebouwd is evenmin een gewone museumbestemming. Oud-Amelisweerd is namelijk onnodig onpraktisch en duur, mede door de ligging in een landgoed.

    Bijvoorbeeld, als het flink vriest wordt de temperatuur in het landhuis wel erg laag om bezoekers te ontvangen. Of moet het verkocht worden als een avontuur, een survival? En als het stormt zoals vorige week dan worden het bos en de oprijlaan met beuken afgesloten vanwege afvallende takken. Wat vorige week ook gebeurde. Dat komt gemiddeld zo’n 4 dagen per jaar voor. Op die dagen is Oud-Amelisweerd onbereikbaar voor bezoek. Of wordt het verkocht als avontuur en survival met jeeps die de bezoekers van de oprijlaan haalt? En zo zijn er allerlei praktische bezwaren aan deze locatie die door Amersfoort-in-C worden weggemoffeld, door de bestuurders worden genegeerd en door de raadsleden niet worden opgemerkt.

    Ik vind het wat cynisch om met een rijksmonument op dezelfde manier om te gaan als met een kantoorgebouw. En als het niet werkt er dan maar het bordje ‘TE HUUR’ op te zetten. De terugvaloptie die de gemeente Utrecht in haar brief van 13 december 2011 al schetst.

    Maar ik begrijp uw houding dat wie projecten in de openbare ruimte wil opzetten niet te bang en te voorzichtig moet zijn. Want anders komt er nooit iets tot stand. En tegenstanders zijn er bij elk project. Die houding deel ik. Politiek is het maken van vuile handen. Daar is niks mis mee. Maar hier gaat het naar mijn idee om wat anders dan bravoure, doorzettingsvermogen en het samen met elkaar aan een kar trekken. Als een Robin Hood uit het bos die uit de cultuurbegroting en het beslag op vermogensfondsen steelt om dit prestigieuze project te kunnen realiseren.

    Annemarie, soms zijn de uitgangspunten verkeerd en is er niet eens voldoende duidelijkheid over de uitvoering. Wordt zelfs een second opinion van Berenschot vol kritiekpunten niet opgevolgd. De vraag is wie de direct belanghebbenden zijn die profiteren van het doorgaan van dit project. Er beter van worden. Wat is hun belang? Pas als die vraag beantwoord is ontstaat er inzicht over de verrommeling van de besluitvorming. En over de ongewenstheid van een Museum Oud-Amelisweerd in haar huidige vorm. Met 40.000 bezoekers vanaf 2016 en een geannexeerde horeca-functie van anderen die het geld moet binnenhalen. En veel onzekerheden.

    George Knight

    10 januari 2012 at 11:28

  5. […] jQuery("#errors*").hide(); window.location= data.themeInternalUrl; } }); } georgeknightlang.wordpress.com – Today, 6:44 […]

  6. […] locatie Armando Museum heeft kansen in voormalig Moluks Museum 29-05-12 Provincie Utrecht beantwoordt vragen over Armando Museum 09-01-12 Huisvesting Armando Museum in Fort Vechten […]

  7. […] of controleurs van de macht soms verwezen naar hier. Dat leidde in de zaak-Amelisweerd tot vragen in de Staten van Utrecht naar aanleiding van de bevindingen hier. Of vragen van SP-kamerlid Harry van Bommel in de Tweede […]

  8. […] aangetoond dat het zou mislukken. Daarnaast is er ook de provincie Utrecht waar de statenleden Elly Broere, PVV en Truke Noordenbos, SP kritische vragen stelden, maar zij waren de uitzondering. Zijn het in de […]


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers liken dit: