Ron Paul krijgt bericht van Anonymous

Ron Paul is met zijn 76 jaar de oudste Republikeinse presidentskandidaat, maar onder jongeren veruit het populairst. Met zijn libertaire standpunten neemt-ie afstand van de gevestigde politiek. Zijn anti anti-drugs en anti-oorlogs standpunten geven hem krediet. Paul veroordeelt dezelfde 1% machtigen die de Occupy-beweging ook veroordeelt. Dit in tegenstelling tot de andere kandidaten als Newt Gingrich die in een conservatieve reflex schieten als het over de financieel-economische sector en het bedrijfsleven gaat.

Het lijkt niet dat Paul bewust de steun van jongeren zoekt. In zijn kritiek op de overheid is-ie al tientallen jaren consistent in stemgedrag. De boycot van Paul door de gevestigde media maakt het onzichtbaar. Doordat kandidaten als Michele Bachmann, Rick Perry en Herman Cain blunderen, stijgt de ster van Ron Paul.

Het is een merkwaardig fenomeen dat uitersten elkaar ontmoeten. De burgerlijk ongehoorzame hackers van Anonymous richten zich daarom tot Ron Paul. Ze bespelen het gemeenschappelijke idee dat Amerika moet worden teruggeven aan de Amerikanen. Natuurlijk bestaan er onoverbrugbare verschillen met Paul, maar voor even staat het gezegde voorop: ‘de vijand van mijn vijand is mijn vriend’. Interessant om de ontwikkeling van een onmogelijke samenwerking te zien. Hier is de onvertaalde tekst van de video van Anonymous:

Good Day, Doctor Paul, this is a message from Anonymous, I am 0407… and I bid you greetings, Congressman… Recently a video was posted… Ron Paul’s Message to Occupy Wallstreet… Anonymous realizes that this video was created by your campaign, or one of the groups associated with your campaign, in your bid for the Presidency of the United States… Anonymous concurs with your stance to end the Federal Reserve Bank of the United States… but this action also needs to be combined with the strict reform of Banking Regulations to totally outlaw the practice of Fractional Reserve Lending… it is this banking practice that allows banks to lend more money than they have in their reserves by simply creating it out of thin air… but 0407 need not explain this concept to you, Doctor Paul, as you have undoubtedly already examined this fact… 0407 has followed your political career over the last twenty years and is quite respectful of the stand you have taken many times when voting against the majority was an unpopular action because that vote would have broken your principles. Thank you for your service to this country, Doctor Paul.

Anonymous calls on you, Doctor Ron Paul, to lend your voice to Occupy Wallstreet and other similar Occupy operations already beginning all across the United States. Visit the protesters publicly, Doctor Paul. Show your support for the Revolution, and Anonymous will not forget you. It may be that not all of the Occupy Wallstreet protesters support your bid for the Presidency, however, thus far it has only been the arrests and brutality of the New York City Police Department that have garnered any attention from the Corporate Media. 0407 believes that a public visit from yourself would bring a favorable light on both the protests and your campaign. We do not ask you to be our leader, we need no leader to take back America, but there must be rule of law in the United States or the great experiment in democracy that the Founding Fathers spoke about will come to an end in a sweeping wave of anarchy which will never see an conclusion.

Anonymous knows that the corporate media will try to marginalize you just as they did in 2008. Stick to your guns Texan… If you are elected President, remember this one very simple fact… Anonymous is watching… The Whole World is Watching…

Raad wijst verkoop door musea om economische redenen af

In het advies ‘Geen erfgoed in de etalage‘ veroordeelt de Raad voor Cultuur de verkoop op 28 juni bij Christie’s door museumgoudA van The Schoolboys van Marlene Dumas. De Raad wil herhaling voorkomen en pleit daarom voor een strikte naleving van de ‘Leidraad voor het Afstoten van Museale Objecten’ (LAMO). Dit houdt in dat objecten of verzamelingen altijd eerst aan collega-musea moeten worden aangeboden.

MuseumgoudA had zich niet aan deze gedragsregels gehouden en was om economische redenen zonder overleg met collega-musea rechtstreeks naar de veiling gestapt. Vraag is of het bestaan van het museum op het spel stond of dat het Goudse gemeentebestuur oneigenlijke argumenten gebruikte om te bezuinigen. Bij het Rotterdamse Wereldmuseum dreigt hetzelfde, het wil de Afrika-collectie verkopen. Staatssecretaris Zijlstra veroordeelde dat begin september al in kamervragen van SP’er van Dijk.

Zelfregulering lijkt niet te werken omdat musea geen weerstand kunnen bieden aan de druk van overheden die musea dwingen de gedragsregels van de sector te overtreden. Het advies kan niet los worden gezien van de ledenvergadering van de NMV komende maandag. De nieuwe voorzitter van de Raad voor Cultuur Joop Daalmeijer vraagt om een stop aan de uitverkoop zoals museumgoudA die in praktijk bracht. Zijn opmerking dat-ie niks ziet in een royement wijst op gemaakte afspraken in de zin dat museumgoudA zich disciplineert. Onhandig van Daalmeijer is trouwens dat-ie zich daar in de media over uitspreekt omdat-ie er niet over gaat.

Particularisme en cliëntelisme in Egypte

De Egyptische ambassadeur in Den Haag Ahmad Amin Fathalla is tot 2012 lid van het Mensenrechtencomité van de Verenigde Naties. Maar op het Tahrirplein in Cairo wordt door het leger op demonstranten geschoten. Er zijn al tientallen doden gevallen in de aanloop naar de parlementverkiezingen van 28 november.

De alliantie tussen de Moslimbroederschap en het leger kwam niet tot stand. Daarom betogen islamisten en liberalen opnieuw. In februari leidden betogingen tot het vertrek van president Mubarak. Volgens hoogleraar Politieke Wetenschappen Carrie Wickham ligt een uitruil aan de basis van de samenwerking. De islamistische Moslimbroeders nemen niet meer dan de helft van het aantal parlementszetels in en de seculiere partijen aanvaarden artikel 2 van de grondwet dat bepaalt dat de sharia de belangrijkste bron van wetgeving is.

In die afspraken is geen rol voor jonge demonstranten. Zoals blogster Aliaa el Mahdi die uit de kleren ging voor de vrijheid. Welke vrijheid sluit andersdenkenden uit? Wat is de zin om te betogen tegen het leger als in de coulissen een nieuw monsterverbond wordt gesmeed dat de vrijheden inperkt? Alleen wie Egypte ziet als een ui die moet worden gepeld om ooit vrijheid te vinden ontleent aan dat langdurig proces enig optimisme. Wie offert zich op voor de volgende generatie? De moed van enkelen heeft voorlopig weinig praktisch nut.

Foto: Egyptische demonstranten bidden terwijl ze beschermd worden door andere demonstranten met de nationale vlag op het Tahrirplein in Cairo op 22 november 2011

Laatste avondmaal met religie

Religie is eeuwen geleden ontstaan. Nu is de maatschappij gewijzigd. Naast godsdienst zijn er cultuuruitingen gekomen die meer bij de tijd zijn. Sport, amusement, kunst en media zijn nieuwer en daarom voor velen aantrekkelijker. Ze worden afgedaan als oppervlakkig en inhoudsloos. Die reactie is van alle tijden en komt voort uit de kinnesine van een oude cultuuruiting. Door secularisatie neemt het belang van godsdiensten af.

Terwijl de godsdiensten door herschikking, publiciteit en relatieve groei nog een front weten te vormen. Da’s de paradox van achteruitlopende groei. Maar er vallen open plekken. Er staan minder paarden in de stal dan vroeger. De plekken worden gecompenseerd door intimidatie en strijdlust. De wereldwijde trend van een teruglopend aandeel van religie leidt niet tot bescheidenheid. Religieuze minderheden proberen over seculiere meerderheden te heersen. Deze fase waarin verhoudingen kantelen zorgt voor onrust en onzekerheid.

De reuring van de islam wordt gevreesd. Maar deze worsteling is geen sterkte, maar zwakte. De islam mist aansluiting bij de moderne wereld. Het wereldbeeld in islamnaties is schizofreen en vol schaamte, achterstand en hulpeloosheid. Terugkijken van de islam biedt geen perspectief en mist het programma van de 21ste eeuw.

Als een godsdienst eerder kiest voor politiek en machtsvorming dan voor verinnerlijking, zingeving en afstand, dan maakt godsdienst zich kwetsbaar in het maatschappelijk debat. Maar anders kan niet omdat het voor het eigen voortbestaan op moet komen. Het geeft de onhoudbare situatie van religie weer. Godsdienst moet cachet uitstralen, maar tegelijk lobbyen om geld, goed en geest veilig te stellen. Verticaal en horizontaal moeten in dezelfde mal geperst worden. Een godsdienst vervreemdt in dit proces van haar eigen wortels.

Naar verwachting valt godsdienst als eeuwenoud cultuurgoed straks in de categorie oude ambachten. Zover is het nog niet. Godsdienst kan ook als uiting van een elite klein en fijn eindigen waar het ooit begon. De massa zal dan nieuwe cultuuruitingen omhelsen, zoals allerlei godsdiensten eens naar hun zin werden ontwikkeld.

Foto: Viridiana van Luis Bunuel (1961)

Het museum en de dood

Het museum is de plek van de dood. Een begrafenismuseum is het ultieme museum omdat vorm en inhoud er samenvallen. Dood straalt ons lichtzinnig tegemoet. Door licht, kleur en beweging overwinnen we de dood en voelen ons vitaal. Gesterkt als overlevende passeren we de plek. Dat contrast geeft het museum levenskracht.

Theodor Adorno schrijft in Valéry Proust MuseumHet Duitse woord ‘museale’ heeft nare ondertonen. Het beschrijft voorwerpen tot wie de toeschouwer niet langer  een vitale relatie heeft en die een stervingsproces ondergaan. Ze danken hun behoud meer aan de historische context dan aan de behoeften van het heden. Museum en mausoleum hebben meer gemeen dan een fonetische overeenkomst. Musea zijn de familiegraven van kunstwerken.

Kunst, cultuur en onderwijs zijn weggelegd voor inkomensgroepen vanaf de middenklasse. Dat zou niet zo moeten zijn. Hoewel de spreiding van kennis en macht sinds de democratisering in de jaren ’70 iets in gang heeft gezet. Maar er bestaat nog steeds een kloof tussen degenen die wel en niets kunnen met kunst. Het heeft naast inkomen te maken met onderwijs en de omgeving waarin men opgroeit. En met de dood. Hoger opgeleiden leven langer. Verklaart dat de verborgen fascinatie voor het museum van deze overlevers?

Een en ander roept de vraag op wat de functie van kunst is. Als het bedoeld is als luxeartikel voor de middenklasse en hoger, dan heeft de kunst zijn ware gezicht verloren. Maar als kunst kan helpen om automatismen te doorgronden en te ontregelen, om vragen te zetten bij ingesleten vanzelfsprekendheden, kortom, om ons anders naar de wereld te helpen kijken, dan vervult kunst een zinvolle maatschappelijke rol.

In het achterhoofd van velen sluimert de kritiek op musea als ivoren torens of doodse tempels van de macht, zonder dat die kritiek aan kracht wint en over een drempel komt. Ook deze kritiek is weer afhankelijk van modes en machtsverhoudingen. Of de kunsthistorische of museologische visie op wat een museum moet zijn.

Een museum is meer dan tentoonstellen. Conservering van de collectie is een hoofdtaak en de ontsluiting ervan via bestandcatalogi is geen opvallend aspect, maar vraagt veel menskracht en energie. Conserveren is balsemen van lijken. Conserveren is door openbaarmaking het verbergen in de anonimiteit. Conserveren is de gestolde status quo. Conserveren staat haaks op het overbruggen van de kloof tussen arm en rijk.

Architect Henrik Jan Haarink beschrijft nieuwe functies: In ieder nieuw museum worden onmiddellijk een cafetaria, een congreszaal, een restaurant of een ander extra programma geïntegreerd. Om musea voor een breed publiek interessant te maken en een manier te vinden voor musea om het hoofd boven water te houden is het gewenst steeds meer verschillende functies bij de hoofdfunctie museum onder te brengen.

Haarinks woorden geven aan op welk snijvlak van belangen, doelgroepen, visies en functies musea tot stand komen. Het museum is zowel kruising als vermenging in een gefragmenteerde wereld. Ontworsteld en ontstolen aan de dood. Da’s de paradox. De redding van musea is om niet langer museum te zijn.

Foto: Pergamonmuseum, Berlijn, eigen foto

Evolutie van religieuze multinationals

Religie is een culturele uiting die vanuit rituelen en theatraliteit is uitgevonden om de almachtige natuur te bezweren. De uitvinding is later gekaapt door machthebbers die het gingen inzetten voor hun eigen doeleinden. Da’s jammer omdat het de religie weghaalde bij de mensen en een individuele ervaring in groepsverband corrumpeerde door institutionalisering, schaalvergroting en standaardisering.

Monotheïstische multinationals die geld en prestige achter de hand hebben, opereren vanuit machtscentra door samenwerking met wereldlijke machten en verdelen de wereld in invloedssferen. Hun bedrijfsvoering vraagt vanwege de grootschaligheid en het vele personeel om rationalisaties die uitgaan van begrijpelijkheid, standaardmethoden, haalbaarheid en een strakke leiding om het eigen bestaan te handhaven.

Zoals de hamburger van McDonald het lokale restaurant verdringt, de Hollywoodse soap-serie de Nederlandse serie en Coca Cola de plaatselijke limonademaker, zo verdringen multinationale religies de individuele zingeving en expressie van de religieus geinspireerde. Maar ook van de lokale prediker die zich onafhankelijk van de centrale leiding wenst op te stellen. Dat wordt door uniforme richtlijnen onmogelijk gemaakt en vanuit de centrale leiding strikt gecontroleerd en gecorrigeerd. Met uitsluiting als uiterste sanctie.

Uniformiteit is voor een religie de voorwaarde om te overleven. Religie kent een mondiale bedrijfsvoering die geen afwijkingen toelaat. Procedures bewaken de grenzen waarbinnen de afzonderlijke uitingen van een religie zich mogen bewegen. Dat staat nauw omschreven in procedures, zoals bij elke multinational.

Voorwaarde voor pluriformiteit is dat overheden de vrije keuze van de burger garanderen, obstakels wegnemen en het assortiment breed houden door toelating van toetreders. Juist dat laatste ontbreekt omdat monotheïstische religies in Nederland extra politieke en juridische bescherming genieten en daarom op voorsprong staan in het publieke debat en de rechtszaal. Ofwel, aan religies wordt van overheidswege oogluikend toegestaan andersdenkenden kritiek te geven die ze zelf niet wensen te ontvangen.

Deze samenklontering van politiek en religie is ultieme machtsvorming. Krachten die dat bekritiseren kunnen op een spervuur aan reacties rekenen. De politieke kracht van religies is groot. Religies zijn straatvechters en weten keer op keer anderen voor hun karretje te spannen. Zonder dat deze dit beseffen.

Bij de realisering van religie wordt het hogere veiliggesteld door het lagere. Daarom is het geloof in religie geen vanzelfsprekendheid die in de mens is neergedaald, maar een gevolg van strijd, bestendiging van macht en uitschakeling van opponenten. Specifiek aan religie is dat in de montage het lagere wordt weggemoffeld en het hogere benadrukt. Voor begrip van religie kunnen de twee kanten niet worden losgekoppeld.

Toch kan men beweren dat religie weliswaar kwalijke kanten heeft, maar in de vorming van de moderne samenleving als katalysator heeft gediend. Het heeft een sociaal proces verder geholpen. Religie is niet blanco gestart. Religie is geen eerste stap geweest. Rituelen zijn vanuit theatrale behoeften voortgekomen en geannexeerd. Van grot tot kerkplein zijn wereldse elementen ingevoegd. Het animisme, de verering van de leefomgeving is geannexeerd. In religie zijn archeologische pre-religieuze lagen terug te vinden.

Religie heeft tradities geannexeerd en bijgebogen. Religie heeft elementen geïncorporeerd, maar ook verdrongen. Wat is het eindsaldo? Komt een katalysator niet onveranderd uit het proces? Niet bij religie.

De ultieme vraag naar het belang van religie gaat samen met de voorstelling hoe de menselijke ontwikkeling zonder religie verlopen was. Verdient religie credits voor de recycling van oude tradities en het smeden van nieuwe verbindingen? Of verdient het geen credits omdat het door de aantasting van tradities de sociale cohesie heeft verzwakt en door de eigen opkomst een natuurlijk proces heeft verstoord?

Religie heeft door zijn aard de bindingen binnen groepen mensen op een werkbaar niveau gebracht. Met socialisatie en cohesie als gevolg. Maar strijd is het wezenskenmerk en een essentiële verschijningsvorm van religie. Om de strijd tegen ketterse bewegingen, concurrende stromingen en andere religies te kunnen beslechten heeft religie zich moeten isoleren en andersdenkenden moeten uitsluiten.

Heeft religie door de verdringing van pre-religieuze tradities iets fundamenteels toegevoegd, iets mogelijk gemaakt dat daarvoor onmogelijk was? Hadden socialisatie en de vorming van een vroegburgerlijke maatschappij ook zonder religie gekund? Is religie een toegevoegde waarde?

Conclusie lijkt dat de historische rol van religie in de maatschappijvorming positief is geweest, maar nu is uitgespeeld. Juist de strijdbaarheid van religie en de legitimering en stroomlijning van geweld maakten het mogelijk om eenheid en uniformiteit in de wereld te scheppen. Maar in een globaliserende wereld verkeert uniformering in een nadeel. Heterogeniteit en flexibilisering vragen om andere verbanden.

De bindende rol van religie is overgenomen door economie en cultureel imperialisme. Religie is er een klein onderdeel van. De toekomst is een rol van zingeving, troost en innerlijke beschouwing. Niet als politieke macht die er toe doet. Maar beperkt, want zelfs het idee van spiritualiteit is niet exclusief voor religie.

Tot die tijd kunnen we implosies en explosies van religies verwachten. De passage van het monotheïsme is lastig. Zo valt de strijd van de islam te begrijpen als teken van zwakte. Perspectief voor religie is dat het los van de macht pas echt gerealiseerd wordt in het hogere. De evolutie van religie is dan definitief ten einde.

Foto uit: L’eclisse van Michelangelo Antonioni (1962)

China wil Ai Weiwei pakken op pornografie

Volgens persbureau AFP onderzoekt de Chinese politie aanklachten van pornografie tegen Ai Weiwei. Dat liet-ie weten nadat zijn assistent was meegenomen voor ondervraging. De Chinese kunstenaar laat zich kritisch uit over de mensenrechten en de stand van de Chinese democratie. Hij werd eerder van belastingfraude beschuldigd en moest een boete van 1,7 miljoen euro betalen. Die som werd door supporters bijeengebracht.

Volgens Ai Weiwei hadden de autoriteiten hem eerder beschuldigd van het maken van pornografie, maar had-ie dat niet serieus genomen. De beschuldigingen gaan blijkbaar over pikante foto’s die op internet verschenen en Ai Weiwei met vrouwen toont. Toen ze hem die foto’s tijdens zijn detentie toonden moest-ie er naar eigen zeggen om lachen. ‘Weten jullie wat pornografie is?’ zei hij. ‘Naaktheid is geen pornografie.’

Het optreden legt het onvermogen van de Chinese autoriteiten bloot. Ze kunnen Ai Weiwei niet tot zwijgen brengen. Daarom komen ze met beschuldigingen die ook in het Westen als potsierlijk worden gezien. Ze proberen tevens de meningsuiting te beperken door het microblog Weibo te blokkeren. Dat lukt nauwelijks.

Foto: Naakte Ai Weiwei met andere mannen in Peking, 2010. Credits Wu Fake

Toekomstvisie landgoederen onzeker over Museum Oud-Amelisweerd

In de Toekomstvisie 2011-2013 Landgoederen Amelisweerd en Rhijnauwen wordt zijdelings ingegaan op de bestemming van landhuis Oud-Amelisweerd. Er bestaan plannen om de Armando Collectie daar onder te brengen omdat het huidige college van de gemeente Amersfoort het Armando Museum niet langer wil bekostigen. De visie beschrijft mooi het karakter van de landgoederen en de kansen voor de toekomst.

De Toekomstvisie ziet ruimte voor de landgoederen. Ontwikkeling binnen het herstel en behoud van de bossen is voorwaarde. De opgave is het vinden van het evenwicht tussen de cultuurhistorische, ecologische en recreatieve aspecten. Merkwaardig is trouwens dat hoewel Utrecht beheerder en gedeeltelijk eigenaar van de landgoederen is ze deels op Bunniks grondgebied liggen. Daarvan geven enkele kaarten een vervormd beeld.

De nota bevat nog meer onzekerheden. Zo zegt het op p.16 over Recreatie en landhuis Oud-Amelisweerd: ‘Het leegstaande landhuis krijgt na restauratie een museale functie.’ Dat roept twee vragen op. Wordt een onbewoond rijksmonument vol cultureel erfgoed correct beschreven met ‘leegstaand’? En waar komt de zekerheid vandaan dat het landhuis na restauratie een ‘museale functie’ krijgt? Op p.73 wordt de ontwikkeling van de museale functie van het landhuis trouwens een lage prioriteit gegeven. Dus niet echt noodzakelijk.

Op p.69 worden voorwaarden voor nieuwe functies omschreven. Deze moeten dienstbaar zijn aan de landgoederen. De functies moeten bij het karakter passen, niet tot aantasting leiden, zich voegen in de aard en historie, slechts tot minimaal extra autoverkeer leiden of enige extra parkeerdruk en geen onevenredige publieksaantrekkende werking hebben. Als voorbeeld wordt het gebruik van landhuis Oud Amelisweerd en Koetshuis als representatieruimte genoemd. Dit lijkt wat anders dan een museale functie. Hoe zit dat?

Wie de voorwaarden voor nieuwe functies legt naast het Onderneming- en huisvestingsplan van  een beoogd Museum Oud-Amelisweerd moet concluderen dat Toekomstvisie en plannen in hun huidige opzet niet overeenkomen. Want 40.000 nieuwe museumbezoekers vanaf 2016 en een groei van de bezoekers aan de Veldkeuken van 48.000 nu naar 80.000 of 90.000 heeft een onevenredige publieksaantrekkende werking. Het is aan de politiek om de voorwaarden van de Toekomstvisies 2011-2013 te aanvaarden of op te rekken.

Foto: Landhuis Oud-Amelisweerd. Credits Gemeente Utrecht

Hoe WikiLeaks volgens Google financieel gewurgd kan worden

De vrijheid van internet staat onder druk. In de VS staan twee wetten op de rails die de vrijheid van internet uit economische redenen inperken. De Protect IP act of 2011 en de ‘Stop Online Piracy Act‘ (SOPA).

Een hearing voor het Amerikaanse congres over de SOPA bevestigde gisteren 16 november dat er een scheidslijn bestaat tussen voor- en tegenstanders van de vrijheid van meningsuiting. Voorstanders als Disney, Viacom en Time Warner komen uit Hollywood en de mediaindustrie. Tegenstanders als GoogleYahoo, Facebook and AOL uit Silicon Valley. Het is het oude tegen het nieuwe amusement. De eersten hebben te winnen bij inperking van de vrijheid, de laatsten niet. Maar het eigenbelang staat voorop.

In de hearing sprak Google’s Katerine Oyama ernstige bezwaren uit tegen het SOPA-ontwerp in zijn huidige vorm. Onder de tegenstanders schaart ze de internetindustrie, geldschieters, de universitaire wereld, mensenrechtengroepen en internetbeveiligingsdeskundigen. Ze ziet als een voorwaarde voor nieuwe wetgeving dat intellectueel eigendom wordt beschermd ‘met behoud van de legitieme online activiteiten die de economische groei en de vrijheid van meningsuiting voeden’.

Als voorbeeld hoe een site kan worden verstikt noemde Oyama het economisch wurgen van WikiLeaks. ‘Kijk naar WikiLeaks. (..) Ik denk dat [auteursrecht inbreukmakende sites] bestaan omdat ze reclame kunnen verkopen of omdat ze betalingen krijgen van abonnees. Als je de hele industrie op een lijn krijgt en inkomsten uit reclame en donaties kunt blokkeert, dan kun je ongelooflijk effectief zijn zonder de invoering van ongewenste neveneffecten op de vrije meningsuiting of de internet architectuur.’

Hoewel Google zich het afgelopen jaar afzijdig heeft gehouden van de niet juridisch onderbouwde blokkade door Amerikaanse bedrijven van WikiLeaks en verwijzingen bleef doorgeven, tekent zich hier een onderscheid af. In de SOPA zijn voorzieningen opgenomen die kunnen uitpakken zoals WikiLeaks nu economisch wordt gewurgd. Google offert WikiLeaks graag op als het zelf vrij kan blijven opereren.

Volgens Trevor Timm, een juridische activist van de Electronic Frontier Foundation kent de SOPA nauwelijks rechterlijke toetsing. ‘Zelfs als websites onschuldig zijn, is dat moeilijk aan te vechten zonder te worden afgesneden, al is het maar voor kort. Dat plaatst energieke nieuwkomers in een moeilijke positie als ze niet over een advocaat beschikken die hier mee om kan gaan en geeft grote bedrijven een reusachtig voordeel.’

WikiLeaks heeft niets te verwachten van bedrijven die het auteursrecht boven de internetvrijheid plaatsen. Die hun eigen economische wettelijkheid belangrijker achten dan juridische principes. Toevallige steun van internetbedrijven kan ontstaan als belangen parallel lopen. Maar daarop valt niet op voorhand te rekenen. Ook zij onderschrijven de handelwijze dat betaalmaatschappijen en adverteerders websites mogen censureren.

Censuur is geprivatiseerd: WikiLeaks en Occupy

Overheden trekken samen met bedrijven op om tegengeluiden uit te schakelen. In een schemergebied waarin de overheid zich verschuilt, weliswaar via een woordvoerder de ‘volle verantwoordelijkheid’ neemt, maar bedrijven achter de schermen het vuile werk opknappen. Met het ongenoemde als tegenprestatie. De reden is dat overheden en bedrijven door samenwerking hun positie verstevigen. Economische en politieke toetreders worden buiten de deur gehouden. Deze samenwerking is het failliet van de open samenleving.

Enkele voorbeelden maken dit duidelijk. WikiLeaks is buiten de orde geplaatst door de ‘patriottische’ opstelling sinds december 2010 van de Amerikaanse betaalmaatschappijen Visa, MasterCard, PayPal, Western Union, Amazon en Bank of America. Met als gevolg dat WikiLeaks naar schatting $130.000 per maand minder inkomsten heeft en nu door de reserves heen is. Feitelijk zijn de klokkenluiders economisch gewurgd.

Nergens is WikiLeaks aangeklaagd, illegaal verklaard of in staat van beschuldiging gesteld. Eduard Wasserman raakt de kern als-ie zegt: ‘Censuur, zoals alles in het Westen is geprivatiseerd‘. PayPal verklaart dat het betalingen verbiedt aan iets dat illegale activiteiten ‘aanmoedigt’. MasterCard zegt dat ‘haar regels klanten verbieden om direct of indirect betrokken te zijn bij of het vergemakkelijken van elke actie die illegaal is.’ Deze verklaringen slaan juridisch nergens op. Ze dienen uitsluitend om de tegenbeweging uit te schakelen.

De Occupy-beweging wordt opener aangepakt, maar ook daar is de vermenging van overheid en bedrijfsleven duidelijk. Een gerechtelijke uitspraak verbiedt de demonstranten van Occupy Wall Street nog langer in Zuccotti Park te kamperen. De uitspraak is afgedwongen door de stad New York in samenwerking met Brookfield Office Properties. In Londen is het de Conservatieve, ondernemingsvriendelijke burgemeester Boris Johnson die een juridische kennisgeving aan de Occupy London Stock Exchange bij St. Paul’s kathedraal voorbereidt.

Een samenleving die niet om kan gaan met tegengeluiden verzwakt zichzelf. De Occupy-beweging en WikiLeaks zijn vanuit de basis ontstaan en niet te controleren. Ze verwoorden onrecht dat nergens klinkt. Ook niet in de gevestigde media. Over illegale activiteiten van de Amerikaanse overheid en het ontbreken van democratische controle op de miljardensteun aan banken en financiële instellingen. Censuur die bedrijven namens overheden uitoefenen ondermijnt het vertrouwen in rechtsstaat, democratische orde en overheid.

Foto: Cartoon St. Paul’s protest, Londen; met de tekst van de bisschop: ‘Ik heb een bliksemschicht en een plaag sprinkhanen besteld voor het geval het waterkanon niet komt opdagen’