George Knight

Debat tussen links en rechts

Laatste avondmaal met religie

with 5 comments

Religie is eeuwen geleden ontstaan. Nu is de maatschappij gewijzigd. Naast godsdienst zijn er cultuuruitingen gekomen die meer bij de tijd zijn. Sport, amusement, kunst en media zijn nieuwer en daarom voor velen aantrekkelijker. Ze worden afgedaan als oppervlakkig en inhoudsloos. Die reactie is van alle tijden en komt voort uit de kinnesine van een oude cultuuruiting. Door secularisatie neemt het belang van godsdiensten af.

Terwijl de godsdiensten door herschikking, publiciteit en relatieve groei nog een front weten te vormen. Da’s de paradox van achteruitlopende groei. Maar er vallen open plekken. Er staan minder paarden in de stal dan vroeger. De plekken worden gecompenseerd door intimidatie en strijdlust. De wereldwijde trend van een teruglopend aandeel van religie leidt niet tot bescheidenheid. Religieuze minderheden proberen over seculiere meerderheden te heersen. Deze fase waarin verhoudingen kantelen zorgt voor onrust en onzekerheid.

De reuring van de islam wordt gevreesd. Maar deze worsteling is geen sterkte, maar zwakte. De islam mist aansluiting bij de moderne wereld. Het wereldbeeld in islamnaties is schizofreen en vol schaamte, achterstand en hulpeloosheid. Terugkijken van de islam biedt geen perspectief en mist het programma van de 21ste eeuw.

Als een godsdienst eerder kiest voor politiek en machtsvorming dan voor verinnerlijking, zingeving en afstand, dan maakt godsdienst zich kwetsbaar in het maatschappelijk debat. Maar anders kan niet omdat het voor het eigen voortbestaan op moet komen. Het geeft de onhoudbare situatie van religie weer. Godsdienst moet cachet uitstralen, maar tegelijk lobbyen om geld, goed en geest veilig te stellen. Verticaal en horizontaal moeten in dezelfde mal geperst worden. Een godsdienst vervreemdt in dit proces van haar eigen wortels.

Naar verwachting valt godsdienst als eeuwenoud cultuurgoed straks in de categorie oude ambachten. Zover is het nog niet. Godsdienst kan ook als uiting van een elite klein en fijn eindigen waar het ooit begon. De massa zal dan nieuwe cultuuruitingen omhelsen, zoals allerlei godsdiensten eens naar hun zin werden ontwikkeld.

Foto: Viridiana van Luis Bunuel (1961)

Advertenties

5 Reacties

Subscribe to comments with RSS.

  1. Individu, groep en maatschappij kunnen sterk verschillen in godsdienstigheid. Dat is in alle tijden het geval geweest en in alle landen. Wij hebben in Europa wellicht de meeste vrijheid genomen om godsdiensttwisten te beslechten en kennen nu een relatief (want religie speelt bij meerdere parlementaire partijen een rol in hun politieke keuzes en in de gemaakte wetgeving) seculiere staat. Maar daarin is het speelveld voor groep en individu om godsdienstig te zijn vrijwel intact gebleven. Dat de kerken leeglopen betekent niet dat het speelveld nog maar een stadion of museum groot is. Het loopt van omroepen tot en met massa-meetings en zending-langs-de-deur.
    Dat speelveld is ook bezet door politieke ideologieen die godsdienstig beleefd en in de praktijk worden gebracht. Zoals het geloof der kameraden, dat in partijvorm nog een flinke plaats op wereldschaal inneemt en ook daar staten bezet die samen een behoorlijk imperium vormen.
    Op het niveau van het individu is nog de strijd gaande of religieuze ervaringen wetenschappelijk aantoonbaar zijn als een biologisch c.q. fysiek verschijnsel en daarmee dat ‘God’ zou bestaaan enz. zie: http://www.atheisme.eu/nl/entry/97/religie_ontstaat_in_ons_brein
    Het sterven van oude vormen en gedachten waar de internale over spreekt of de ‘Umwertung aller Werten’ die Nietsche proclameerde of het Afscheid van religie dat Simon Vestdijk voor ogen stond,zijn uitgekomen. Zoals dat met alle profetieen over het einde van welk verhaal dan ook het geval is.
    Wetenschappelijk houdt met De Waarheid en daarmee De Leugen al moeilijk buiten de deur.
    Maatschappelijk is dat een Sisyfusarbeid.
    Godsdiensten teren nu eenmaal op het gevoel, de beleving, het toeval, de extase en het wonder, waar mensen graag in geloven omdat het lichamelijk en geestelijk bevrediging geeft.
    Wellicht hetzelfde gevoel, beleving enz. waar kunst op teert en kunst is van oudsher het product van godsdiensten. Bij sportliefhebbers zie je de absolute verering van hun club en hun idolen ‘ouderwetse’ godsdienstige trekken aannemen. Bij kunst zie je dat ook als kunstenaars idolen worden en kunst zijn goddelijke gang kan gaan. Als je geen aanbidder van kunst noch kunstenaar bent, zit je mooi met die troep om je heen opgezadeld en het verspilde geld is vaak nog het ergste.

    artafterallart

    21 november 2011 at 19:01

  2. “Het laatste Avondmaal” is oorspronkelijk een door eerste christenen na de dood van Jezus vorm gegeven herinnering aan zijn opvallende manier van eten, waarbij iedereen, ook wat joden toen “zondaars” noemden en reden vonden om die met de nek aan te kijken, , welkom was. Die opvallende Jezus, blijkbaar te irritant en te lastig voor joodse en romeinse overheid, was tot hun ontreddering al vlug heel simpel uit de weggeruimd. Tot hun verbazing merkten ze na een tijd dat ze ondanks zijn afgang toch op die manier bleven leven. Met toen gebruikelijke verrijzenisverhalen, verschijningsverhalen etc, die literair aangaven dat het niet gedaan was met Jezus, was met name zijn manier van eten hét grote teken van christendom, eeuwenlang in alle mogelijke tijdgebonden vormen gegoten en vaak gecombineerd met alle mogelijke vormen van toenmalig amusement en -vaak hele goede- kunst. Vaak hadden christenen niet eens meer door waar het allemaal om ging en brachten er in de praktijk van het leven niet veel van terecht. Bij nu begrijpelijk wegvallen van die hele oude tijdgebonden vormgeving wordt voor gelovigen ook weer duidelijk waar het eigenlijk om gaat en ontstaat de mogelijkheid tot nieuwe -onze- bescheiden vormgeving. Dat Avondmaal is nou niet het beste voorbeeld om de ondergang van het christendom mee te typeren: want het geeft met name ook dat moderne gevoel weer, dat ondanks alle afgang en ellende mensen -wie en waar dan ook- belangrijk zijn, zo belangrijk dat we zelfs met elkaar eten..en dat doen we nu zeker niet zomaar!

    joost tibosch sr

    22 november 2011 at 11:15

  3. @artafterallart
    Mooie toevoeging.

    @Joost
    Het is blijkbaar het ene verhaal tegenover het andere. De film van Luis Bunuel legt de oorzaak voor de teloorgang van het christendom, in dit geval het katholicisme, waar-ie thuishoort. Namelijk binnen dat christendom zelf. In die opvatting verschillen we denk ik niet van mening.

    George Knight

    22 november 2011 at 19:18

  4. Hoe hoog ik Bunuel ook heb, ik durf heel pedant te zeggen, dat hij geen exegeet is..hoe jaloers ik ook ben op zijn filmisch vermogen!!

    joost tibosch sr

    23 november 2011 at 02:00

  5. Leuk, mag ik van u vernemen wat die ‘onwetendheid’ was joost tibosch sr?
    Nah ja, ik zal de mijne maar neerzetten, want het boeit me in de aard der zaak weinig.

    Heeft iemand van u zich afgevraagd waarom rabbi J. zei om een man te volgen die een waterkruik op zijn hoofd droeg? (Tenzij u van mening bent dat alle dagen water halen mannenwerk was ).
    Huh, het was ook geen mannenwerk, behalve bij het feest der ongezuurde broden. Maar ja, dan liepen hoepen kerels met waterkruiken….
    Wonder? nou nee.
    Ook onder de joden was een club dissidenten en die dissidenten hadden een ietwat andere manier van weekindeling. Kost maar een paar verzen Genesis en dan snapt u het. Van wel punt begon men te tellen? De volgers van Johannes de Doper waren alzo een andere mening toegedaan.
    Enfin, de masoreten.

    Alzo, rabbi J zond een dienaar uit en hij wist gewoon dat als die een man met een watervat op zijn bol zag, drie dagen vóór, het raak zou zijn, te weten een geloofsgenoot.
    En daarmee valt alles keurig op zijn plaats. De rabbi is dus niet veroordeeld op de heiligste data, maar daarvoor.
    De joodse rechtbank mocht niet ’s nachts vergaderen, maar dat was dan ook niet nodig.
    Dat Kajafas zich zo misdroeg, neem ik met een schep zout, immers in de joodse rechtbank had deze man de dure plicht de beklaagde te verdedigen.

    Dat alles een volkomen farce was… Ja natuurlijk.
    Maar och mannen als een Fortuyn zijn de staat en de collaborateurs onwelgevallig. Ze krijgen tienduizenden op de been…..

    toetssteen

    25 november 2011 at 03:14


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: