George Knight

Debat tussen links en rechts

GroenLinks is aan revisie toe

with 16 comments

Voor de verandering zoek ik het gesprek met mezelf. Gisteren schreef ik als reactie bij een stuk over Mariko Peters: GroenLinks doet zichzelf schade aan door slecht crisismanagement en het verdraaien van relevante gegevens. Als sympathisant vind ik dat jammer. Maar over welk GroenLinks heb ik het eigenlijk? In media en cultuur zijn op dit moment de Eighties aan een herwaardering toe. Nu de politiek nog.

GroenLinks bestaat sinds 1989 als fusiepartij. Bloedgroepen zijn communisten, pacifisten en christelijke evangelisten. Nieuw toegetredenen zijn onafhankelijken. De partij brak electoraal nooit door en heeft maximaal 11 TK-zetels behaald. Toch waren Paul Rosenmöller en Femke Halsema goede politieke leiders. Reden dat GroenLinks niet aanspreekt is dat meer dan bij andere partijen de verdeeldheid voelbaar en zichtbaar blijft. Daarbij komt de partij mentaal niet uit de schaduw van de PvdA.

In de 22 jaar is dat verdeelde huis op twee manieren gepleisterd. Eerst met een laag ecologie, en daarna met een laagje liberalisme. Maar dit panacee werkt onvoldoende, achter de pui resteert een verdeeld huis. Dat loopt van de trotskist René Danen die anti-democratische tendensen vertoont tot de pacifiste Ineke van Gent die tegen de missie in Kunduz stemde. En daartussen zitten liberaal-gezinden, marxisten, Schumacher-volgers, milieu-activisten en onafhankelijken die de partij gebruiken om ergens wethouder te worden.

Mijn eerste politieke liefde was de PSP. Pacifisten als Bertrand Russell en PSP-er Fred van der Spek opereerden in de marge, maar wisten hun bevlogenheid in een logisch betoog te vangen. Aangevuld met vrijdenkers als Anton Constandse en Laurens ten Cate die verder gingen dan zwart-wit denken, is dat nog steeds wat ik in de hedendaagse politiek mis: onafhankelijkheid, originaliteit en vrijdenken. De marginalisering door de huidige SP van de Brochure Gastarbeid en Kapitaal van Constandse tekent dat gemis.

Ik ben dus sympathisant van elementen binnen GroenLinks. Relicten van vrijdenken en pacifisme zijn wellicht schaars, maar elders binnen de Nederlandse politiek helemaal afwezig. Waarbij het wrange is dat Van der Spek in 1985 afhaakte en tegen het ontstaan van een fusiepartij was. Ik denk dat de geschiedenis hem gelijk heeft gegeven. De PSP had autonoom moeten blijven. Omdat GroenLinks ook talloze anti-democraten en zwart-wit denkers omvat zal ik er niet makkelijk op stemmen. Zo’n blinde sympathisant kan ik nou ook weer niet zijn.

Foto: GroenLinks volgt de verkiezingsuitslagen tijdens een bijeenkomst in Utrecht in 1989. V.l.n.r.: Andrée van Es, Paul Rosenmöller, Ria Beckers (onder), Pieter Lankhorst, Ina Brouwer en Wilbert Willems.

Advertenties

16 Reacties

Subscribe to comments with RSS.

  1. Het grootste probleem dat ik met GroenLinks heb is dat ze sociaal-economisch niet links zijn, terwijl alle fusiepartijen afzonderlijk dat wel waren.
    Wie is trouwens de 7e persoon op de foto?

    Joke Mizée

    2 september 2011 at 22:57

  2. @Joke
    Maar kun je bij GroenLinks het klassieke sociaal-democratische gedachtengoed verwachten? Waar zelfs de PvdA die niet meer kent? Inclusief dus de klassenstrijd, machtsdeling, deling van productiemiddelen, gelijkheden en verheffing. Bij de PSP was dat beter geborgd. Maar dat waren ook andere tijden. Nu lijken politieke programma’s nog hoofdzakelijk over culturele strijd te gaan. En degenen die economisch aan het kortste eind trekken lijken niet te beseffen dat ze op het verkeerde been worden gezet door die culturele afleiding die de macht verbergt.

    Ik kan me de naam van de journalist niet herinneren. Wie wel?

    George Knight

    3 september 2011 at 00:10

  3. Ho even, sociaal-democratie is niet hetzelfde als socialisme. En de PvdA is van meet af aan een fusie tussen SDAP, vrijzinnige liberalen en christendemocraten geweest.

    GroenLinks is vanaf de oprichting niet in sociaal-economische onderwerpen geinteresseerd geweest. Die oprichting viel samen met de val van de Muur en het afschudden van de rode veren. Aan de andere kant is er misschien wat voor te zeggen dat de emancipatie (iig die van arbeiders en vrouwen) in materieel opzicht beter gelukt is dan immaterieel (ware het niet dat het door verwaarlozing weer/verder scheefgezakt is). Ik heb me vanaf dag 1 niet tot GL aangetrokken gevoeld, omdat ik er niets van de PPR in terugzag. Die hadden een compleet uitgewerkte soc-econ. visie.

    Maar wie is nou de 7e persoon op de foto? (Leo Platvoet soms?)

    Joke Mizée

    3 september 2011 at 00:35

  4. @Joke
    Uiteraard is socialisme wat anders dan sociaal-democratie. De scherpe kantjes zijn weggevijld. De eerste variant is verder uit beeld geraakt in de Nederlandse politiek dan de tweede. Hoewel de SP wel elementen van het socialisme overneemt. Maar klassenstrijd? Gemeenschappelijk bezit van productiemiddelen?

    Je hebt gelijk dat er vlak na de Tweede Wereldoorlog gedachten binnen socialisten en vrijzinnige liberalen over een doorbraak bestonden. Maar dat was bij de start al een mislukking toen de liberaal Oud in 1948 het schip weer verliet. Kortom, de doorbraak naar verbreding is mislukt.

    De zevende man is vermoedelijk een journalist die de uitzending verzorgt. Zoals dat nu nog steeds gebeurt op verkiezingsavond als er bij elke partij een journalist wordt gestationeerd die de leiders interviewt en een sfeerbeeld schetst. Staande praktijk was toen dat journalisten werden gestationeerd bij een partij waarmee ze de minste binding hadden. Om politieke incest te voorkomen. Daarom gok ik op een TROS- of AVRO-journalist.

    George Knight

    3 september 2011 at 10:48

  5. Al voor WOII was de SDAP continu bezig echte socialisten eruit te keilen (De Rode Canon op de site van de WBS vormt daar het trieste bewijs van) om maar salonfahig te kunnen worden. Zelfs direct na de fusie scheidde de OSDAP zich uit onvrede af. Dat hetzelfde gebeurde bij de liberale fusiepartner is niet zo vreemd. Ook bij (de voorlopers van) het CDA zie je die voortdurende afbrokkeling ter linkerzijde (waar o.a. de EVP uit voortkwam) – tot en met de uittocht der mastodonten na het congres van vorig jaar. ‘De politiek’ heeft een sterk nivellerend effect.

    De SP is idd een soort ‘socialisme light’. Op de site van de RUG, die het documentatiecentrum Nl. politieke partijen (dnpp) host, zijn alle beginselprogramma’s terug te vinden, wat een aardig tijdsbeeld geeft. Toen de SP haar jeugd als partij beleefde, was de PvdA bv. nog voorstander van de nationalisatie van belangrijke industrieën, banken en verzekeringsmaatschappijen. In 2005 achtte de PvdA privatisering van de zorg nog onbespreekbaar – enfin, we weten hoe dat afgelopen is. Waar de SP op dit moment voor staat, is vnl. gericht tegen de tweedeling die wordt veroorzaakt door het neoliberalisme. Dat is een zwaktebod, maar iig meer dan je bij de andere zgn. linkse partijen tegenkomt.

    Kritische CDA-ers zijn overigens een discussie gestart over of het CDA een volkspartij of een getuigenispartij zou moeten zijn: http://www.christendemocraat.nl/2011/08/cda-volkspartij-of-getuigenispartij/. Dat is inderdaad een fundamentele vraag die allereerst beantwoord dient te worden.
    Wat vind jij, in z’n algemeenheid? Want je pleit hier voor onafhankelijk denken, maar vindt tegelijkertijd dat partijen naar ‘het publiek’ horen te luisteren.

    Joke Mizée

    3 september 2011 at 19:45

  6. @Joke
    Wat vind jij, in z’n algemeenheid? Want je pleit hier voor onafhankelijk denken, maar vindt tegelijkertijd dat partijen naar ‘het publiek’ horen te luisteren.
    Over dat laatste moet ik diep nadenken. Vind ik inderdaad dat partijen naar het publiek horen te luisteren? Het ligt eraan, dus ja en nee. Van de ene kant vind ik dat de politieke partijen hun krediet en geloofwaardigheid verspeeld hebben bij dat publiek. Ofwel, ik zou in de machtsdeling de partijvorming liever overslaan. Partijen zijn in mijn ogen deel van het probleem en niet van de oplossing. Maar van de andere kant ben ik realistisch genoeg om te weten dat partijen hun macht en posities op het pluche nooit zullen afstaan. Dus het publiek zal daarmee moeten dealen.

    Het maakt me dus eigenlijk niets uit of de partijen naar de burgers luisteren. Want dat doen ze toch niet. Wellicht op enig moment zoals nu bij het CDA, maar da’s van voorbijgaande aard. Ik zie geen verschil tussen een eenmanspartij als de PVV of andere partijen die op congressen alles voorkauwen. De taak en plicht van de burgers is het om druk te zetten op de partijen. Zolang we ermee opgescheept zitten. Dat kan op diverse manieren. Dat vormgeven is het begin van onafhankelijk denken. Maar of het veel uithaalt betwijfel ik.

    George Knight

    3 september 2011 at 22:43

  7. De zucht naar het pluche heeft niet zoveel te maken met partijen, maar meer met coalities. Stel dat je over zou stappen naar een volledig representatief stelsel, zoals vroeger (op stedelijk niveau) bij de afspiegelingscolleges, dan speelt dat probleem niet meer.
    Maar wat zou nou jouw ideale stelsel zijn? Zou je werkelijk willen dat we uit een paar honderd (iig ruim meer dan het aantal zetels) kandidaten moesten kiezen? En naar wie moeten de gekozen vertegenwoordiger vervolgens luisteren: naar hun eigen hart of naar wat ‘de kiezer’ (en wie zijn dat dan) wil?
    Ik zou het bv. wel aardig vinden als we konden stemmen per beleidsterrein – maar bedenk wel dat je dan een spanningsveld creeert t.o.v. die zelfdenkende parlementarier: hoe dienstbaar moet die zijn? (Het belangrijkste voor mij is iig dat de pluriformiteit van de samenleving tot zijn recht kan komen.)

    Inzake Kunduz is het natuurlijk extra gortig dat niet alleen de GL-achterban, maar zelfs een meerderheid van de Nederlanders er tegen is. Dat is een teken aan de wand. Maar stel nou dat een meerderheid het wel zou zien zitten, zou je dan toch graag zien dat GL het principe van het pacifisme zou uitdragen? (In elk geval zal niemand het ooit de VVD – ook een ‘volkspartij’! – kwalijk nemen dat ze de wil van de meerderheid negeert.)

    Iets anders: ‘Job Cohen moet leiderschap tonen’. Dat zouden een heleboel mensen willen, maar dan zou hij knopen moeten doorhakken mbt zijn verdeelde achterban. En waar moet hij zich dan door laten leiden, zijn persoonlijke voorkeur of iets anders? (I.i.g. zou de PvdA vanaf dat moment geen brede volkspartij meer zijn.)

    Joke Mizée

    4 september 2011 at 00:08

  8. @Joke
    Je haalt veel overhoop. Prima. Politieke partijen zijn de constructieve elementen in onze politieke cultuur. In wisselende samenstelling bouwen ze telkens de regering. Natuurlijk moeten ze hiertoe samen een meerderheid vormen. Maar het denken en handelen wordt gestuurd en gelegitimeerd vanuit de individuele partijen. Da’s de basis.

    Ook bij afspiegeling zijn politieke partijen het uitgangspunt. Er zijn voor- en nadelen aan. In de landelijke politiek was in 1994 Paars I bij afspiegeling nooit mogelijk geweest. En zelfs CDA’ers zijn het er achteraf over eens dat Paars I goeds heeft gebracht door de afwisseling.

    Bij een afspiegelingskabinet zouden we nu een regering van VVD, PvdA, PVV, CDA en SP kunnen hebben. Ik kan het me programmatisch niet voorstellen, electoraal evenmin en praktisch al helemaal niet. Want partijen hadden elkaar uitgesloten.

    Je hebt gelijk dat het makkelijker roepen aan de zijlijn is, dan werkend met je voeten in de modder. Maar omdat dat laatste vanuit de politiek vaak als legitimatie wordt om dan ook maar de eigen gang te gaan lijkt me dat evenmin de juiste weg. Daarbij komt dat zowel de vertegenwoordigers als de representatie in de politiek steeds minder de burgers vertegenwoordigen. Ze vertegenwoordigen hun partijen. Ofwel, de pluriformiteit is nu al onvoldoende gewaarborgd.

    Ik ben zoekende naar de juist mix van realisme en haalbaarheid. Maar ik zie om me heen dat het ongenoegen over de politiek groeit. Dat de kloof tussen burgers en politiek eerder groter dan kleiner wordt. Regent en ex-CDA-ideoloog Anton Zijderveld oreerde zelfs het streven om de kloof tussen politieke klasse en burgers te vergroten. Dat komt voort uit zijn reflex om de PVV geen plek aan tafel te geven. Dedain van een oude elite. Door die angst voor toetreders is vanuit een noodverband een fixatie in de politieke verhoudingen gelegd. Met als keerzijde dat de PVV door niemand meer de waarheid kan worden gezegd omdat alles toch vastligt.

    Een paar jaar terug vroeg ik aan een in Nederland wonende Zwitser hoe ze dat deden met hun democratie. Je weet wel, verzamelen op het marktplein en door handopsteken een besluit nemen. Hij zei me dat dat in zijn dorp niet meer gebeurde sinds de vrouwen mee mochten stemmen omdat het plein te klein was geworden. Dus bij directe democratie is de menselijke maat al snel te groot. Dat zal dus toch door representatie en bundeling moeten. Maar dat kan via burgerinitiatieven en hoeft niet voorbehouden te zijn aan politieke partijen. In die richting denk ik.

    De soms opgelegde wil van de meerderheid kan niet altijd de leidraad zijn. Dat zien we nu nergens beter ontsporen dan in de VS waar privileges voor de allerrijksten en het taboe op belastingverhogingen het realisme gijzelen. Ofwel, de politiek is niet langer het terrein waar de macht afgewogen wordt gedeeld, maar verwordt tot een gesloten domein waar de macht wordt gekocht. En als gevolg daarvan wordt de volkswil genegeerd omdat het een machteloze en ongehoorde stem is geworden.

    Ik ben me er niet van bewust dat GroenLinks het principe van pacifisme uitdraagt. Alleen individuen als Van Gent doen dat. Waarvoor ik weliswaar respect heb, maar zij zijn het niet die het verschil maken. Maar als de partij weer naar de eigen kernwaarde terugkeert en de pacifistische waarden opnieuw opdiept zou dat een verbreding van de Nederlandse politiek zijn. Die toch al uitmunt door kluitjesvoetbal.

    Een politiek leider als Job Cohen heeft maar een opdracht, namelijk het sociaal-democratische gedachtengoed zo onversneden en goed mogelijk representeren. Zijn persoonlijke voorkeuren zijn daar ondergeschikt aan. De privé-persoon Cohen is voor zijn vrouw en vrienden interessant, maar niet voor het politieke debat. Voor die inhoudelijk opdracht zit echter een organisatorische opdracht. Namelijk de partij hervormen, zeg: moderniseren. De grootste opportunisten, baantjesjagers, partijbaronnetjes en Piet Reckmannen eruit gooien. Omdat Cohen nog steeds niet toegekomen is aan die organisatorische opruimactie, is zijn inhoudelijke positionering tot nu toe ook mislukt.

    George Knight

    4 september 2011 at 12:43

  9. Waar men bij het coalitie smeden de grootste partij carte blanche geeft bij de formatie, ga je bij afspiegeling juist met alle partijen om tafel. Wie zich te weinig flexibel opstelt stapt vanzelf wel op. Waar het om gaat is dat je alleen een akkoord op hoofdlijnen (de grootste gemene deler, datgene waar draagvlak voor is) sluit en de overige onderwerpen vrij laat. Onderwerpen waar eigenlijk geen meerderheid voor bestaat, zoals de privatisering van de zorg, horen niet in zo’n akkoord thuis. (Dat geeft uiteraard wel begrotingsproblemen; het beste kun je dan met scenario’s werken.)

    “Ze vertegenwoordigen hun partijen. Ofwel, de pluriformiteit is nu al onvoldoende gewaarborgd.”
    Nee, juist niet: als ze ieder hun eigen partij, dus het leden-gedeelte met z’n beginselmanifest, zouden behartigen kwamen alle geluiden aan bod. Verontwaardiging ontstaat wanneer de fractie daar op controversiele gebieden tegenin druist (zoals de PvdA bij de zorg, GL bij Kunduz en de SP bij de Nl.talige muziek) met het oog op (toekomstige) allianties met de coalitiepartijen.
    Ik denk dat wat Zijderveld vooral wil voorkomen, de invloed van de waan van de dag is. Niemand herkent het CDA meer, de fractie hoereert zichzelf tegen de wens van de partij in.

    “Dus bij directe democratie is de menselijk maat al snel te groot. Dat zal dus toch door representatie en bundeling moeten.”
    Zelfs als je slechts rekening te houden hebt met de mening van maar 10 mensen, dan is dat lastig. Moet je bv. het ‘ja’ van 60% van hen uitvoeren, terwijl je de andere 40% daarmee benadeelt? Misschien hebben ze wel allemaal een totaal andere reden gehad, misschien hebben de ja-knikkers er veel minder goed over nagedacht dan de nee-stemmers. Daarom is het bij directe democratie zo belangrijk dat er discussie plaatsvindt waarbij men begrip toont/ontwikkelt voor elkaars standpunten.

    “Ik ben me er niet bewust dat GroenLinks het principe van pacifisme uitdraagt.”
    De partij (de leden) doen dat wel, en dus zou de partij hetzelfde moeten doen. Het jammere is dat de principieel gezinde leden opstappen (ze kunnen op geen andere wijze protesteren) en er zelfs nieuwe leden door aangetrokken worden (die pro-militaire missies zijn). Zo verschuift de originele achterban en wordt zo’n partij los zand dat met alle winden meewaait. En heel top-down, zo van ‘de fractie heeft een standpunt, nu zoeken we er nog een uitgangspunt bij’. Na de uittocht van ontevreden leden bestaat er geen intern verschil van opvattingen meer – dispuut geregeld. (Terwijl er misschien maar nauwelijks leden waren die echt voorstander van Kunduz waren.)

    “Een politiek leider als Job Cohen heeft maar een opdracht, namelijk het sociaal-democratische gedachtengoed zo onversneden en goed mogelijk representeren.”
    Ja, maar zowel de soft- als de hardliners binnen de partij beschouwen zich oprecht als sociaaldemocraten. En ook na opschoning zul je die tegengestelde opvattingen houden, in alle geledingen. Als JC de knoop door zou hakken door naar eer en geweten een keuze te maken, zou hij een vrijdenker zijn en zijn partij smoel geven – maar toch weet ik niet of dat slim is. Dat is top-down leiderschap.
    Die integratienota bv. was voor de hardliners te soft en voor de softliners veel te hard. Maar die hele identiteits-discussie hoort daar misschien wel helemaal niet in thuis – of althans niet in het crisis-stadium waarin-ie nu verkeert. Er zijn vast wel neutralere beleidsvoornemens op te stellen waar wel draagvlak voor is, rond werk en onderwijs bv.

    Joke Mizée

    4 september 2011 at 19:28

  10. @Joke
    Als partijen elkaar van tevoren onderling uitsluiten dan wordt het onduidelijk wat er gebeurt als je om de tafel gaat zitten. Ik kan het me niet voorstellen dat voor een regering een akkoord op hoofdlijnen gesloten wordt en vervolgens partijen als SP, PvdA, VVD en PVV vrij zijn om per onderwerp te beslissen. Dat wordt constant vechten.

    Het klinkt mooi om te veronderstellen dat partijen ervoor gaan om hun beginselprogramma te behartigen, en zo zou het idealiter ook moeten zijn, maar de praktijk is anders. Vandaar de oproep aan de partijen om te herbronnen, om te herideologiseringen. Pas na het oppoetsen en mooi maken van de ideologische veren worden verschillen duidelijk en valt er weer iets te kiezen. Pas dan. Maar nu zien we kluitjesvoetbal omdat alle partijen programmatisch bij elkaar in de buurt zijn gaan zitten.

    De PvdA zou beter uit moeten leggen wat de kernwaarden van de sociaal-democratie inhouden. Als die kern direct gekoppeld wordt aan strategie en beleid dan kan zo’n tweedeling die onder Wouter Bos ontstond vanwege de integratienota vermeden worden. Daarbij waren het de partijtijgers die de integratienota blokkeerden en kapot amendeerden. Dus naast de teruggang naar het eigen gedachtengoed moet ook de partij-organisatie en -democratie anders ingericht worden.

    George Knight

    4 september 2011 at 23:16

  11. Een mooie beschrijving. Als ex-PSP’er en ex-GL’er ben ik het er helemaal mee eens.
    Ook ik vroeg mij af wie de zevende persoon is. En wie zijn de twee mannen die Ina Brouwer flankeren ook alweer?

    johanhvd

    4 september 2011 at 23:23

  12. @Johan
    Dank. Ina Brouwer wordt geflankeerd door PPR’er Pieter Lankhorst en PSP’er Wilbert Willems. De zevende man wacht op onthulling.

    George Knight

    5 september 2011 at 11:16

  13. […] Halsema is jonger dan Sap en zou de geschikte kandidaat zijn. Zij kan niet meer terugkomen. GroenLinks is zowel meer als minder dan Sap. Opsplitsing en aansluiting van een deel bij D66 en PvdA is het beste dat de partij kan […]

  14. […] de vier uiteenlopende partijen CPN, PSP, PPR en EVP was een valse start die nooit goedgemaakt is. Nooit werd het een geheel. Als stemmer op de PSP heb ik nooit de overstap naar GroenLinks kunnen maken dat twee religieuze […]

  15. […] vanuit de partij. Tot 1989 was er de pacifistische PSP, die met CPN, EVP en PPR opging in fusiepartij GroenLinks. Als de PSP nog had bestaan en vandaag een petitie had opgesteld dan was die zonder […]

  16. […] deze song hier geplaatst? Het doet me aan GroenLinks denken. In 2011 verklaarde ik in een commentaar mijn haat-liefde verhouding tot die partij. En ik denk er nog precies hetzelfde over: ‘Mijn […]


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: