Meerpartijenstelsel in impasse

In Nederland bestaat een zichtbare logica die niemand ziet. Of wel gadeslaat, maar toch niet beseft. Het kent drie elementen: een gelijkgeschakeld meerpartijenstelsel, een gebrekkige representatie en het bederf van personen. Dit gesloten systeem wordt aan ons oog onttrokken. Daarom bemerken we het niet. In hedendaags taalgebruik heet dat een no-win situatie.

J.W. Oerlemans onderscheidt in zijn artikel uit 1990 Eén-partijstaat Nederland geen wezenlijke verschillen tussen partijen: Deze principiële eensgezindheid van de grote partijen wordt weliswaar zo nu en dan aan het oog onttrokken doordat zij zich op gezette tijden in allerlei bochten wringen om een soort eigen identiteit naar voren te brengen en incidenteel flink ruzie te zoeken over min of meer ondergeschikte kwesties, maar deze theaterstukjes kunnen toch nauwelijks verhullen dat de rollen die men speelt sterk aan elkaar verwant zijn.

Hooguit 3% van de bevolking is lid van een politieke partij en 0,4% claimt functies in het openbaar bestuur. De overige 97% heeft geen gewicht. Mensen die een stem uitbrengen kunnen marginaal naar links of rechts bijsturen. Da’s alles. In Nederland coalitieland zijn steeds dezelfde partijen aan de macht die al tientallen jaren dezelfde belangen dienen. Vormen van directe democratie worden door de politiek geblokkeerd.

Het gesloten politiek systeem dwingt opponenten tot fors taalgebruik om gehoord te worden. Iemand die zijn voet tussen de deur zet kent niet de luxe van subtiliteit. Maar eenmaal aangeland in de salon zit-ie daar met een echo die blijft voortklinken. De eigen entree zwijgt nooit meer.  Elke nieuwkomer moet nu eenmaal zijn punten uitvergroten om zich naar binnen te vechten.

De beginfase wordt de nieuwkomer later nagedragen. Een politicus moet door deze fase heen om het onder de knie te krijgen en een positie aan de bestaande kaste te ontfutselen. Politici die in het systeem getrokken worden overkomt dat slechts eenmaal. Door hun intrede worden ze gecorrumpeerd. Eenmaal binnen klapt het politieke systeem dicht. De politicus zit opgesloten.

De macht achter de macht stuurt het systeem feilloos. Het is tot perfectie gevoerd, leidt af van de macht en focust op incidenten. Het meerpartijenstelsel kent geen ideologische strijd, de bevolking herkent zich niet in de politiek en de politicus wordt door het systeem ingekapseld. Burgers worden gevoed zich zorgen te maken over symptomen en zo de structuur te vergeten. De montage is onzichtbaar en de vicieuze cirkel immens.

Foto: Why Extraterrestials Avoided Korea, 1895-1935

10 gedachtes over “Meerpartijenstelsel in impasse

  1. […] Naschrift: J.W. Oerlemans sprak in 1990 over de zelfvoldane parlementaire democratie in het artikel Eén-partijstaat Nederland. Tekenend voor de stand van zaken van het politiek-filosofische debat is dat het artikel -evenals de brochure Gastarbeid en Kapitaal (1983) van Anton Constandse- zo goed als onvindbaar is op internet. Of verkeerd geannexeerd wordt. Nederlandse partijpolitiek en media poetsen kritische denkers weg. […]

    Like

Reacties zijn gesloten.