Einddoel Egypte mist doel

Update 23 november 2012: De moslimbroeders en president Morsi hebben gisteren de macht naar zich toegetrokken. Het verbaast mij dat dit nog iemand verbaast. Ruim anderhalf jaar geleden kondigde de machtsgreep zich al aan. 

Egypte is een islamitische staat en moet dat volgens Sheikh Dr Ahmed Al-Tayeb blijven. Allerlei vergelijkingen met het katholieke Polen van Lech Walesa slaan de plank mis. Het dualisme waardoor het Westen ooit stilzwijgend voor de dictators in de Arabische wereld koos, lijkt zo ingebakken dat critici de hoofdzaak uit het oog verliezen. Universele waarden worden nog steeds niet verenigbaar geacht met de islam.

In Egypte gaat het niet om de keuze tussen Mubarak en Moslimbroeders, ofwel tussen M&M. Vestiging van de liberale democratie is aan de orde. Of de autoritaire staat door veiligheidsdienst of islam wordt gestuurd is bijzaak. De liberale democratie wordt summier vertegenwoordigd door jonge, seculiere krachten die verder gemarginaliseerd worden door de onderhandelingen achter de schermen.

In Arabische staten zijn de laatste decennia de linkse en liberale krachten weggevaagd. Da’s de reden dat het tegenwicht tegen wereldse of islamitische autocratie ontbreekt. Moslimbroeders kunnen alleen het vertrouwen van de anderen winnen als ze een fundamentele herziening van de Grondwet niet blokkeren. Da’s de enige toets van hun goede wil.

Wie de verkiezingen in Egypte wint is niet de hoofdzaak. Praten daarover in het verlengde van de straatprotesten is zelfs een afleiding. Het gaat er enkel en alleen om hoe de Grondwet wordt gewijzigd. Da’s het kader voor echte democratie. Die lijkt nu al uit zicht geraakt in het machtsspel tussen M&M.

Volgens Monique Samuel (vanaf 9’35”) is de inzet van de demonstraties al weggeven omdat er niet ingezet wordt op een nieuwe Grondwet die gebaseerd is op Frans civiel recht, maar op amendatie van bestaande wetten. Huidige Egyptische wetten zijn gebaseerd op de sharia en kennen geen scheiding tussen religie en staat. De race is al gelopen. Er zal in Egypte de komende tijd niets fundamenteels veranderen.

Lopende onderhandelingen tussen oppositie en vice-president kunnen nooit uitkomen bij een pluriforme, liberale democratie met een rechtsstatelijk karakter. Demonstraties hebben hun urgentie al verloren. Vertrekdag betekent in Egypte niet het vertrek van de autocratie, maar het vertrek van de liberale democratie. M&M moeten niks hebben van pluriformiteit en machtsdeling.

Terug naar de republiek

Update 13 maart 2013: In 2008 bleek dat prinses Máxima in het geheim 128.000 euro (200.000 dollar) had geschonken aan de Argentijnse kardinaal en aartsbisschop van Buenos Aires, Jorge Bergoglio. De vandaag tot nieuwe paus gekozen Argentijn die de naam Franciscus I aanneemt. De RVD ontkende trouwens het bericht.

Koningin Beatrix is 73 en geruchten doen de ronde dat ze aftreedt. Naast alle schandalen is ontbrekende transparantie in de kosten van het Koninklijk Huis vele burgers een doorn in het oog. De slappe knieën van de politiek valt dat aan te rekenen. Een republikein heeft niets te zoeken bij erfopvolging. Er zijn drie nadelen. De opvolger kan ondanks zijn voorbereiding incapabel zijn. Het is niet-democratisch en de opvolger zelf is evenmin vrij. Nederland heeft een grote Republikeinse traditie.

Waardering voor Beatrix is tamelijk groot, maar slecht doordacht. Oranje-propaganda draait op volle toeren. De koningin vult haar functie niet neutraal, zoals vereist, maar politiek in. Haar in jaren opgebouwde machts- en informatiepositie verhindert dat ze daar kritisch op aangesproken wordt. Alleen nieuwkomers als PVV en SP laten zich niet imponeren. Ze neemt haar taak uiterst serieus.

Feit dat in het Verenigd Koninkrijk koningin Elisabeth blijft zitten wordt verklaard uit het onvermogen van kroonprins Charles, een ongeleid projectiel dat obscurantisme paart aan onverstand. Da’s het nadeel van de erfelijke monarchie. Het is anti-democratisch omdat het aan democratische controle en instituties voorbijgaat en kent geen sollicitatiegesprek. Uitleg is dat net als de paus een Brits staatshoofd in het harnas sterft.

Vraag is of hetzelfde voor Willem-Alexander geldt. In Nederland geldt-ie als een beetje dom, maar ook goeiig. Geen intellectuele hoogvlieger met aangeboren politiek besef, maar een aardige man. Uit dommigheid verdedigde hij ooit dictator Videla. Maar ondanks alles heeft-ie de functie niet gezocht en dat pleit voor hem.

Voor zijn vrouw Máxima Zorreguieta geldt dat niet. Zij heeft strategisch carrière gezocht door Alexander te trouwen. Geruchten omringen haar. Schenkt ze als katholiek geld aan de conservatieve Argentijnse kardinaal Jorge Bergoglio? Geld dat ze als toelage van de Nederlandse overheid krijgt? Onduidelijk is of deze geruchten waar zijn of door de RVD uit de pers worden gehouden om het koningshuis te beschermen.

Opvallend is wel dat Máxima zich in Nederland een modern en links profiel aangemeten heeft met behulp van WRR-adviseurs als Pauline Meurs en een stoet communicatiedeskundigen. Dat ging fout toen Máxima in 2007 bij de presentatie van het rapport Identificatie met Nederland zei de Nederlandse identiteit niet te kunnen vinden. De verkeerde plek voor de verkeerde uitspraak.

Máxima’s binnenlandse profilering staat haaks op hoe ze zich in het buitenland opstelt als lid van een Argentijnse conservatieve, katholieke elite. Dat gaat verder dan het jetsetterige aspect en wordt zichtbaar als ze de keuze heeft. Dan kiest ze bij haar huwelijk voor de conservatieve priester Rafael Braun.

Opvallend is dat Willem-Alexander zijn huis in Mozambique nog steeds niet heeft verkocht. Elke keer weer roept dit de vraag op of het nou zijn onbegrip voor politieke verhoudingen, zijn naïviteit of zijn tegenzin om werkelijk staatshoofd te worden is.

Nog steeds geldt wat Prof. De Waard in 2001 verklaarde: Het gaat erom of wij de troonopvolger geschikt vinden, met inbegrip van zijn partnerkeuze. Hij gaf als antwoord dat Willem-Alexander zich door zijn keuze voor Máxima gediskwalificeerd heeft als troonopvolger. Na tien jaar Oranje-propaganda klinkt dat antwoord nog steeds logisch. Het verklaart vermoedelijk waarom Beatrix zo lang is aangebleven.

Foto: Tichelaar, paar polychroom aardewerk borden en paar plooiborden, met décor van Prins van Oranje/ bloemenmanden