George Knight

Debat tussen links en rechts

Armando Museum en het bestuurlijk onvermogen

with 19 comments

Op 13 december 2010 passeerden hier de plannen rond het Armando Museum in Onderzoek Armando Museum roept vragen op. Enkele dagen later werd op 15 december de door het secretariaat van gedeputeerde Anneke Raven toegestuurde en bijna integrale publieksversie van de rapportage haalbaarheidsonderzoek van de stichting Amersfoort in C in Rapport Armando Museum geplaatst. Opvallend is dat Raven op haar weblog niet ingaat op de verhuisplannen rond het Armando Museum. Deze geslotenheid is tekenend.

Feiten maken duidelijk dat het ooit in de Amersfoortse Elleboogkerk gevestigde Armando Museum na een brand niet opnieuw in de kerk gehuisvest wordt. Afspraken van het vorige college worden met een beroep op bezuinigingen door het huidige college gebroken. Een vorige directeur van Amersfoort in C betitelt dat als onbehoorlijk bestuur.

Vanuit  zes besturen, te weten de gemeenten Amersfoort en Utrecht, provincie Utrecht en de culturele instellingen Amersfoort in C, Armando Museum en het Utrechtse Centraal Museum wordt vervolgens geopperd om het Armando Museum te verplaatsen naar Oud-Amelisweerd. Een zomerverblijf uit 1770 met uniek antiek Chinees behang en een kwetsbaar klimaat in het natuurgebied Amelisweerd aan de rand van Utrecht. Oud-Amelisweerd is eigendom van de gemeente Utrecht en wordt gehuurd en beheerd door het Centraal Museum. De restauratie van landhuis en antiek behang is in volle gang.

Opvallend is dat een kleine kern aan onzichtbaar blijvende bestuurders een intentie uitspreekt, die weg in de media als voldongen feit presenteert en bewust voorbijgaat aan de consultatie van zowel cultureel erfgoed-museale specialisten als politieke betrokkenen.

Vraag is of het inhuren van managers als Hein Reedijk en Peter Berns daarin verandering brengt of het bestuurlijk accent alleen nog maar versterkt. De tweet van Reedijk: Ik ga het Armandomuseum helpen in om een bedrijfsplan de consequenties van een eventuele verhuizing naar Oud Amelisweerd in kaart te brengen stemt niet hoopvol voor een open discussie zonder tunnelvisie. De uitkomst staat met deze opdracht al vast. Onbegrijpelijk is waarom Reedijk en Berns niet gevraagd wordt om ruimer dan Oud-Amelisweerd te kijken, bijvoorbeeld naar Kamp Amersfoort of welke locatie dan ook in de provincie Utrecht.

In de media spreken twee betrokkenen uit de Amersfoortse politiek zich kritisch uit over de verhuizing van het Armando Museum uit Amersfoort en de procedure die de raad buitenspel zet: Hiske Land van GroenLinks en Simone Kennedy van de ChristenUnie. Deze laatste stelt dat er buiten de gemeenteraad om onomkeerbare stappen gezet [leken] te worden zonder vooroverleg met de gemeenteraad.

Simone Kennedy verbaast zich ook over de lauwe reacties: Hoe kun je eerst zoveel investeren in dit museum en daarna zo passief toezien als dit museum aan de bezuinigingen ten onder gaat? Zij pleit voor verhuizing van het Armando Museum naar Kamp Amersfoort, maar haar blijkt in november 2010 dat er door Amersfoort in C niet eens met de directeur van Kamp Amersfoort gesproken is. Wethouder Barendregt doet de plannen af als niet reëel.

Lid adviescommissie erfgoed bij het Fonds Cultuurparticipatie en raadslid GroenLinks Hiske Land concludeert dat de gemeenteraad nog weinig te vertellen heeft over de op afstand gezette culturele instellingen: De ontwikkeling van afgelopen jaren naar cultureel ondernemerschap bij de instellingen betekent in de praktijk dat je als gemeente amper meer zeggenschap hebt over je culturele profiel als stad. Dat realiseert lang niet iedereen zich. Prestatieafspraken tussen gemeente en instellingen bieden weinig houvast – ze volgen eerder de lijn van de instelling dan dat ze sturen. 

Uit de notitie van Hiske Land, het weblog van Simone Kennedy en een NRC-artikel van Lucette ter Borg van 28 december 2010 wordt nog iets anders duidelijk, namelijk dat de positie van het Armando Museum nauw samenhangt met de positie van Kunsthal KAdE. Artistiek verantwoordelijke Robbert Roos zegt: Voor ons presentatie-instellingen is meteen duidelijk geweest dat de kaasschaaf niet bruikbaar is, gezien de omvang van deze bezuinigingen. Daarom hebben we besloten één van ons te offeren. Het historisch stadsmuseum Flehite is in Amersfoort onaantastbaar; het Mondriaanhuis is te klein. Blijven over ‘mijn eigen’ Kunsthal KAdE of het Armando Museum. Roos reageert op afstand op Hiske Land. Hij bevestigt het beeld dat de culturele instellingen zelf de beslissingen nemen en niet de Amersfoortse politiekWe hebben besloten één van ons te offeren.

Omdat KAdE lijkt vast te zitten aan een huisvestingscontract van 30 jaar en er blijkbaar over de huisvesting van het Armando Museum geen juridische verplichtingen met derden waren aangegaan is de som snel gemaakt. In kleine kring ontstaat het plan om KAdE te sparen en het Armando Museum elders onder te brengen. Onaardig gezegd, om de Amersfoortse problemen bij anderen op de stoep te leggen. Vraag is wie er intrapt, of aardiger gezegd, wie er instapt.

In Amersfoort regeert het toeval. Zoals Hiske Land zegt: Ik pleit voor een brede blik op het museale aanbod, in plaats van te focussen op één instelling zoals nu gebeurt. De bezuinigingen zijn wat mij betreft alleen de aanleiding om ernaar te kijken. Wat willen we voor de stad? Welke betekenis heeft iedere instelling daarin? Amersfoortse raad en openbaar bestuur die zichzelf serieus nemen pakken deze vraag op om integraal beleid te ontwikkelen dat voortaan niet langer achter de feiten aanloopt.

Na de presentatie begin december 2010 van het haalbaarheidsrapport om het Armando Museum in Oud-Amelisweeerd te vestigen is het niet meer stil in de media. Koppen variëren van Armando Museum naar Bunnik tot Onderzoek Armando Museum dubieus op Kunstbeeld.nl. Dat laatste zegt: Volgens Volkskrant-blogger George Knight is dit echter een dubieus rapport ‘dat vragen oproept’. Het rapport zou te optimistisch zijn over de mogelijke huisvesting in Oud Amelisweerd en bovendien zou er sprake zijn van belangenverstrengeling. Bovendien is onduidelijk door wie het ‘haalbaarheidsonderzoek’ precies is uitgevoerd.

Wat resteert in deze kwestie is het beeld van onzorgvuldig bestuur en een passieve gemeenteraad in Amersfoort, op afstand gezette culturele instellingen en culturele ondernemers die in naam van de politiek besluiten nemen, belangenverstrengeling en hechte persoonlijke relaties tussen hoofdrolspelers, het uit de wind houden van KAdE, bovengemiddelde korting op cultuur, een kleine kern van bestuurders die het ene noodverband aan het andere koppelt, een tunnelvisie van deze bestuurders die slechts focussen op een specifieke locatie en een beperkte onderzoeksopdracht verlenen, en een kwetsbaar en cultureel waardevol zomerverblijf Oud-Amelisweerd dat opgeofferd dreigt te worden met voorbijgaan aan normale museale en politieke toetsing.

Hopelijk komt het zover niet en overwinnen uiteindelijk het verstand en de zorgvuldigheid. Dat moet onder redelijke mensen mogelijk zijn. Dan kan deze episode van het Armando Museum dienen als lesmateriaal voor de Bestuursacademie. In het hoofdstuk hoe het niet moet. Om Pirandello te parafraseren: Zes bestuurders op zoek naar zorgvuldigheid.

Foto: Museum De Zonnehof, Amersfoort, circa 1958; architect Gerrit Rietveld

Advertenties

19 Reacties

Subscribe to comments with RSS.

  1. Treurig.
    Wat zou Armando er zelf van vinden ?

    Jacob Hesseling

    7 januari 2011 at 10:00

  2. @Jacob
    Goeie vraag, dat heb ik me de laatste maand ook meermalen afgevraagd. Ik vermoed dat-ie bezig is met zijn kunst en het geklungel rond de huisvesting verre van zich houdt.

    George Knight

    7 januari 2011 at 10:03

  3. "Omdat KAdE vastzit aan een huurcontract van 30 jaar …"
    Dat lijkt me sterk. Waarschijnlijk wordt bedoeld dat de kosten van hun huisvesting (nieuwbouw of renovatie) in 30 jaar worden afgeschreven.

    Joke Mizee

    7 januari 2011 at 15:10

  4. @Joke
    Simone Kennedy zegt op haar weblog: Want het huisvestingscontract voor KadE is een 30-jarige last voor de gemeente. Maar het kan zijn dat je gelijk hebt. In de media wordt gezegd dat de huur van KAdE in het huidige pand bij de Rijksdienst te hoog is en tot 2012 loopt.
    In elk geval lijken de verplichtingen van de gemeente Amersfoort jegens KAdE groter dan die voor het Armando Museum. Hoewel in de Amersfoortse politiek niets meer zeker lijkt.http://www.rtvutrecht.nl/nieuws/247337

    George Knight

    7 januari 2011 at 16:02

  5. @Joke
    Naar aanleiding van je opmerking heb ik in de tekst huurcontract gewijzigd in huisvestingscontract. Dank.

    George Knight

    7 januari 2011 at 16:27

  6. Geen recente verbouwing* o.i.d. aan de orde geweest?
    Het is natuurlijk raar dat dat museum op die kosten wordt vastgepind, terwijl ze aan het pand vastzitten. Maar vaak is een dergelijk pand lastig verkoopbaar – en dan is het dus de vraag hoe redelijk het is om een marktconforme huurprijs aan de huidige (culturele) gebruiker op te leggen.
    * Bij het Scheltemacomplex waren bv. de volgende gem. afwegingen aan de orde:
    "Wij hebben het voornemen om na vier jaar gebruik van het Scheltemacomplex balans op te maken en te bezien of het project een succes is gebleken. Er zijn dan drie mogelijke besluiten te nemen:
    – het College besluit het Scheltemacomplex te verkopen voor de getaxeerde waarde. Na verkoop is er nog een geraamd tekort van € 495.679,-.
    – het College besluit door te gaan met het Scheltemaproject maar gaat een (thans getaxeerde) huur van € 58,- per m2 vvo ex BTW aan de Stichting Scheltema i.o. vragen.
    – het College besluit te stoppen met het Scheltemaproject en gaat in de verdere exploitatie-termijn een andere huurder in het pand plaatsen voor een marktconforme huur van € 58,- per m2 vvo ex BTW. Hierbij moet de kantekening gemaakt worden dat gezien de staat van het Scheltemacomplex de verhuurbaarheid beperkt zal zijn. Extra investeringen, afhankelijk van de dan beoogde bestemming, zouden op dat moment wellicht nodig zijn om het beter in de markt te kunnen zetten."

    Joke Mizee

    7 januari 2011 at 18:24

  7. @Joke
    KAdE zit in een deel van een in mei 2009 opgeleverd gebouw van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.http://www.architectuur.nl/1017432/Een-project-uitgebreid/Rijksdienst-voor-het-Cultureel-Erfgoed-Amersfoort.htm

    George Knight

    7 januari 2011 at 18:42

  8. Lieve help…
    Maar dat vond ik ook zo gek bij het Nationaal Hist. Museum: toen dat pand niet doorging, bleek het ineens overal onderdak te kunnen krijgen. Het was dus nergens voor nodig om zo’n kolos uit de grond te stampen.

    Joke Mizee

    7 januari 2011 at 19:07

  9. @Joke
    Da’s de tragiek van veel culturele instellingen: gestapelde stenen.

    George Knight

    7 januari 2011 at 20:54

  10. Vandaag werd bekend dat KAdE wrsl. gaat verhuizen naar het Eemhuis.

    Joke Mizee

    4 februari 2011 at 15:01

  11. @Joke
    Dank. Het cultuurlint van Amersfoort wordt verder opgerold.

    George Knight

    4 februari 2011 at 16:53

  12. Waarom, het klinkt toch best goed? Goedkopere huisvesting en samen met de Bibliotheek, het Archief Eemland en Scholen in de Kunst in een pand. Eerder wilden ze daar een poppodium in stoppen.

    Joke Mizee

    4 februari 2011 at 19:27

  13. @Joke
    Ik ben benieuwd of het Amersfoortse college uit de verhuizing van KAdE ook nog consequenties voor het Armando Museum trekt. Ik vermoed het niet. Het budget is alleenzaligmakend verklaard. Tja, de Eerste en Tweede Kamer kunnen ook samengevoegd worden. Maar het gebeurt niet. Of de Amersfoortse Gemeenteraad kan haar vergader- en kantoorruimte verhuren en bij het buurthuis intrekken. Maar het gebeurt niet. Op kunst korten is de makkelijkste weg. Die gekke kunst ook.

    George Knight

    4 februari 2011 at 19:58

  14. Of het of/of is of en/en w.b. Armando is onduidelijk, maar de kreet dat een van hen geofferd moest worden omdat de kaasschaaf geen optie was, werd weer.van stal gehaald. Een ruilverkaveling wellicht:
    "Op korte termijn is er geen zekerheid over het kunnen ontbinden van de huidige 30-jarige huurovereenkomst met de Rijksgebouwendienst voor KAdE (ingangsdatum voor de huurovereenkomst is 1 mei 2009). Mocht de huurovereenkomst niet voor 1 januari 2013 kunnen worden ontbonden en kan ook geen andere passende gebruiker worden gevonden voor de ruimte die begin 2013 met het vertrek van KAdE vrijkomt, dan betekent dit vanaf 2013 een kostenpost van circa €292.000 per jaar. Er is echter overleg gaande met zowel de Rijksgebouwendienst als het ministerie van OCW (waaronder RCE valt) om een oplossing te bereiken. Mocht dit geen soulaas bieden, dan worden andere partijen benaderd. Hier is ook nog tijd voor beschikbaar."
    (uit het raadsvoorstel: http://amersfoort.nl/docs/bis/college/besluiten/2011/week%205/3699127%20-%20Podia%20en%20risicomanagement%20exploitatie%20Eemhuis.pdf)
    Wel weer een afschuwelijk lelijk gebouw, dat Eemhuis. Een project van LaGroup, die van Beyond the Black Box & the White Cube.

    Joke Mizee

    4 februari 2011 at 21:16

  15. @Joke
    Dolletjes dat alle opdrachtgevers meerdere leuke petten op hebben. Het lijken net mensen. Zo goed ook dat ze weten wanneer ze de ene pet af moeten zetten en de ander op moeten doen. Echte knappe koppen, die adviseurs die bestuurders helpen die er zelf niet uitkomen. Alleen jammer dat niemand controleert of het een beetje toont.http://www.lagroup.nl/project/191/Cultuur-en-economie-in-de-provincie-Utrecht/sector
    Grappig dat er een haalbaarheidsstudie door LaGroup wordt gedaan naar een nieuwe kunsthal in het Utrechtse Hoog Catharijne. De wonderen zijn de wereld nog niet uit. De naam ook niet: ZERO. Zo’n naam is toch op het kunsthistorische lijf van de zestiger Armando geschreven? Is het wellicht een idee om het Armando Museum in Hoog Catharijne te vestigen? Dat moet haalbaar zijn.http://www.lagroup.nl/project/422/Een-nieuwe-kunsthal-in-het-hart-van-Nederland/sector

    George Knight

    4 februari 2011 at 22:21

  16. Hier zie je weer haarfijn verwoord hoe zeer die creatieve industrie op gebouwencultuur gegrondvest is. Het wordt een package deal met Rijk of Provincie, waarbij het Armandomuseum de kip met gouden eieren is. (Blijft raar dat dat geld niet aan locatie Elleboogkerk gekoppeld werd en wat dáármee nu gaat gebeuren.) ZERO is een particulier initiatief. Het zal eerder met die Oud Amelisweerd-optie te maken hebben.

    Joke Mizee

    4 februari 2011 at 22:55

  17. @Joke
    In gebouwen komen de partners van de creatieve industrie samen. Aan gedachten en kunstenaarsinitiatieven valt weinig te verdienen door marktpartijen. Aan onroerend goed wel. Elke andere verklaring voor de hausse aan gebouwen is minder logisch.
    Mij is het overigens onbegrijpelijk waarom behalve het op lokaal niveau doorgaans kritische GroenLinks de politieke partijen zich telkens mee laten slepen in groot en megalomaan als het om cultuur gaat. Waarbij de stapeling van functies (horeca, kantoren, parkeren, cultuur en wonen) elke transparantie wegneemt.
    Ik kan de in mijn ogen verkeerd geformuleerde opdracht naar het haalbaarheidsonderzoek van het Armando Museum dat slechts een specifieke locatie onderzoekt, namelijk Oud-Amelisweerd niet duiden. Met name de rol van de bestuurders van de Provincie Utrecht vind ik onbegrijpelijk. Waarom haken ze aan bij een bestaande en reeds in gebruik zijnde bestemming van de Gemeente Utrecht en ontwikkelen ze geen andere locatie elders in de Provincie? Zoals het onlangs gesloten en cultuurhistorisch waardevolle hoofdpostkantoor op het Utrechtse Neude dat een schitterend visitekaartje van de provincie was geweest. Is het gebrek aan verbeelding?
    Zero is inderdaad een initiatief van twee particulieren.

    George Knight

    5 februari 2011 at 00:29

  18. Die stapeling van functies is om uit de kosten te komen: de andere zijn de ‘kostendragers’. Vervolgens gaat, in die hele publiek-private samenwerking, het bedrag nog zo’n 4 x over de kop. Nutsgebouwen mogen niets meer kosten.

    Joke Mizee

    5 februari 2011 at 00:50

  19. […] Amersfoort Politiek wikt en BMC beschikt over Museum Oud-Amelisweerd 28-03-12 Terugvaloptie Armando Museum op kosten van Amersfoort? 16-01-12 Armando Museum en het bestuurlijk onvermogen 07-01-11 […]


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: