George Knight

Debat tussen links en rechts

Vrijzinnigheid en islam

with 9 comments

Religie is aspirine voor de geschiedenis. De werkzame delen worden beschermd door een schil van macht om door de geschiedenis geloodst te worden. Dat geeft religie een voorsprong. Daarom is het logisch dat anderen zich die schil willen toeëigenen. Welk etiket er vervolgens op geplakt wordt is niet essentieel.

I. Secularisme biedt het meeste perspectief voor een open samenleving waarin zonder bevoordeling binnen de pluriformiteit alle religies en levensovertuigingen in gelijkheid hun plek kunnen vinden. Vrijzinnigen of humanisten moeten zich niet opstellen als fundamentalistisch anti-religieus. Het domste wat ze kunnen doen is het imiteren van religie in vorm en aard. Want dan introduceren ze de beperkingen die aan religie kleven.

Vele atheïsten haken ondanks zichzelf aan bij religie. Het grote raadsel is waarom ze dat doen. Job Cohen met zijn compenserende neutraliteit en angst om een islamminderheid terecht te wijzen heeft het pad gebaand voor D66 en GroenLinks. En op rechts gebeurt hetzelfde als Ayaan Hirsi Ali, Frits Bolkestein en Geert Wilders het christendom als strategie tegen de islam willen inzetten.

Wat resteert is een kale woestijn van vrijzinnigheid waar niemand woont. In potentie vrijzinnige opiniemakers en opiniemakers van Nederland vinden geen antwoord in minder religie, maar in meer religie. In Nederland wijst een vrijzinnige kern binnen de SP sinds decennia consequent op de uitverkoop van seculiere waarden door links. Politiek en media zwijgen deze kritiek dood.

Als men atheïsten of vrijzinnigen het verwijt maakt dat ze religie instrumenteel gebruiken, dan geldt uiteraard voor religieuze leiders hetzelfde. Het valt te herleiden tot het feit dat religie een machtsfactor is die politiek ingezet kan worden. Door mensen binnen en buiten de religie.

Het verwijt dat buitenstaanders religie maken is niet altijd zuiver. Wat of wie spreken ze aan? Zingeving, politieke of sociaal-maatschappelijke religie of gekaapte religie? Of een diffuus beeld van alles door elkaar? Religie verdient een eerlijke afweging. Maar religie heeft het aan zichzelf te wijten dat het de eigen zingeving onvoldoende heeft afgeschemd en laat kapen zodat allerlei figuren het instrumenteel kunnen gebruiken.

Als religie zichzelf beperkt had tot die zingeving was het nooit zover gekomen. Paradox is dat religie waarschijnlijk dan niet meer had bestaan als het de eigen posities door de eeuwen heen niet had bevochten en politiek-maatschappelijk had verankerd. Religie is een interessant maatschappelijk en cultureel verschijnsel. De innerlijke tegenstrijdigheden ervan worden overgenomen door tegenstanders.

II. We moeten ons niet wapenen tegen de islam. Want in dat proces verliezen we onszelf. We moeten geloven in onszelf en vertrouwen stellen in de werking van de democratische orde en de rechtsstaat. Zonder te vervallen in nationalisme en zonder cultuurrelativisme dat deze verworvenheden van eeuwen gelijkschakelt met externe invloeden. De toepassing van de rechtsstaat is de afgelopen decennia ontspoord omdat de Nederlandse zittende macht eigen normen heeft veronachtzaamd. De politieke en economische klasse is vergeten de islam in de rechtsstaat in te bedden.

De islam had in Nederland een geëigende plek kunnen vinden. Wat iets anders is dan de emancipatie van moslims. Nu wordt dat betwist. Door zowel moslimbobo’s die onvoldoende geïnstrueerd werden over de werking van de democratie als door populisten die de elite nalatigheid verwijten. Beide partijen hebben het gelijk aan hun kant. Dat maakt een oplossing lastig. Dat kan alleen door terug te gaan naar het verleden en van daaruit een nieuwe werkelijkheid op te bouwen. Een vertrouwenscrisis doet ons het meeste pijn.

Overheden moeten volkomen neutraal zijn als het om de keuzevrijheid gaat omdat het met haar macht mensen direct of indirect onder druk kan zetten. De vrijheid van godsdienst vraagt om een neutrale opstelling door de overheden, en een permante uitstraling van dat grondidee. De overheid moet op voorwaardelijk niveau de vrijheden bewaken en garanderen. Zodat mensen het idee hebben dat ze in volledige vrijheid kunnen kiezen. De wereldse macht behoort a-religieus te zijn.

Nietsdoen geeft het verkeerde signaal. Naar aanleiding van het geweld tegen Ehsan Jami had een overheidscampagne over geloofsafval gestart kunnen worden. Da’s niet gebeurd. Dat incident had aangegrepen kunnen worden om uit te leggen dat het in Nederland volgens de vrijheid van godsdienst voor iedereen mogelijk is uit een religie te stappen. Als wisselgeld hadden overheden nu sturend op kunnen treden tegen het misbruik in de katholieke kerk en het zich onttrekken door de clerus aan het wereldse recht.

III. Nalatigheid, wegkijken en de keuze voor een verkeerde strategie komen samen in de beroerde situatie van geseculariseerde culturele moslims. Ze zitten klem tussen een orthodox-religieuze groepsdwang, een wegkijkende overheid die niet zorgt voor een gelijk speelveld van het publieke debat, grote segmenten van rechtse en linkse politiek, westerse intellectuelen en opiniemakers die met hun karikaturen feitelijk niet de geseculariseerden, maar de orthodoxe hardliners steunen. De keuzevrijheid van ex-moslims wordt aldus beperkt en nergens vinden ze steun. Een vrijzinnige beweging om zich bij aan te sluiten ontbreekt omdat deze gepolitiseerd is. Een wanstand om hoofdpijn van te krijgen.

Foto: Klas van 1978, Universiteit van Cairo

Advertenties

9 Reacties

Subscribe to comments with RSS.

  1. Met dit stuk leg je in feite de grote onverschilligheid bloot. Kan me er wel in vinden.

    De 16e januari betoogt De Tegenpartij. Het moment voor het kabinet jouw benoemde achterstallige onderhouden te benoemen en vervolgens verduidelijkingen te geven van de verschillende wijzen en evt verdiepingen van plannen van aanpak.

    We zullen zien hoe progressief e.e.a. uitpakt.

    katja

    27 december 2010 at 20:15

  2. @Katja
    Dank je om me er opmerkzaam op te maken, ik had nog nooit van deze tegenpartij gehoord. De PvdA nodigt D66, GroenLinks, ChristenUnie en SP uit. Notabene de ChristenUnie die haaks staat op de gedachten van D66 en GroenLinks over homo-emancipatie. Hoe lukt het de PvdA elke keer toch weer om de verkeerde toon en invalshoek te vinden? Ik ben benieuwd wie de uitnodiging aanneemt. De naam tegenpartij is subliem gevonden. De PvdA is ergens tegen. Ik zou graag eens weten waar de partij voor is. Maar daar is onze tegenpartij klaarblijkelijk nog niet aan toe. Dit initiatief geeft Rutte alle ruimte.
    http://tweedekamer.groenlinks.nl/node/44577

    George Knight

    27 december 2010 at 20:53

  3. Niks subliem gevonden, hoor, George.
    Rechtstreeks gepikt van Van Kooten en De Bie.
    Je kent hun liedje toch wel?…….De tegenpartij……..

    Een ander naam was geloof ik het Simplistisch Verbond, ook gelijk toepasselijk te gebruiken lijkt me! Deze heren bezaten profetische gaven.

    Ja. Het is opmerkelijk, dat tegen zijn. Vanochtend hoorde ik iemand op de radio zeggen dat men binnen het vorige kabinet opzich eigenlijk ook constant irritant aan het tegenhangen was. En dat daarom het betrekkelijk opvallend is dat dit kabinet meer eenheid ten toon lijkt te spreiden.Tegenstanders zullen dit als zijnde schijn bestempelen, jaloers als ze zijn, omdat ze zelf zo te kampen hebben met hun eigen verdeeldheid.

    katja

    27 december 2010 at 21:36

  4. @Katja
    Uiteraard ken ik de tegenpartij van Koot en Bie. Typisch dat de PvdA terugverwijst. Tegen zijn en nostalgie, het tekent de denkkracht van de huidige PvdA. Zelfs hun ongenoegen weten ze geen vorm te geven.

    Trouwens wat Rutte klaarspeelt vind ik ook niks. Zijn politiek programma fietst om de hervormingen heen. Da’s onverstandig, toch? Maar Rutte weet zich ten minst nog een houding te geven van hoop en zelfvertrouwen. Veel meer is het overigens niet.

    En om naar ons onderwerp terug te keren, de vrijzinnigheid wordt door zowel het linkse als het rechtse blok ondergeschikt geacht aan het geloof in eigen praatjes. Voor minder zou je emigreren. Het is dat we zo’n schitterend klimaat hebben.

    George Knight

    27 december 2010 at 21:50

  5. Tja, leegheid allom. Maar veel valt er niet aan te doen. Ik weet altans niet wat dat zou kunnen zijn. Veel zaken zijn helaas al te ver doorgeschoten, is geen houwen meer aan.

    Dus vermaak ik me maar met de nostalgie van de jaren 80, een tijd die voor mij nog tamelijk zorgeloos leek!

    katja

    27 december 2010 at 22:26

  6. Niet wapenen, er zijn al veel teveel wapens en gewapenden in de mensenwereld. Maar ontwapenen. Ontwapenen gebeurt door goed onderwijs. Wat mij betreft onderwijs dat uitlegt hoe godsdiensten ontstaan zijn, hoe ze werken als sociale systemen om mannelijke macht op bepaalde plaatsen vast te houden door die heilig te verklaren, want van een god gegeven.

    Selma

    28 december 2010 at 04:27

  7. Je beschrijft slechts de helft van een oplossing, Selma. Ga gerust terug naar de oud pacifistische partijen en blijf je hele leven op je rug liggen als een pasgeboren puppie, weerloos met je pootjes in de lucht. (Groen LInks heeft echter nog lijntjes naar terroristische beweginkies, met oei, wapens enzo…..waar moet je heen?)

    Dat beeld krijg ik van uitspraken zoals die jij die doet. Al zolang de wereld bestaat is het nog nooit een dier of mens gelukt geheel zonder aanval dan wel verdediging zijn leven voort te zetten. Wel ondertussen profiteren van de bescherming door anderen is wel een vereiste dan.

    Maar slaap en wensdroom rustig verder. Dat is je goed recht, maar of het reeel is, is maar de vraag. Net zo irreeel als het is om de wapens achter die zielige hongerige kindertjes in o.a. 3 e wereldlanden niet te willen zien.

    katja

    28 december 2010 at 10:46

  8. @Katja
    Verzoek om iemand op zijn of haar argumenten aan te spreken. Ik begrijp niet waarom je idee van pacifisme zo resoluut afwijst. Dat het niet bereikt kan worden is weer wat anders, maar het streven is toch lovenswaardig?

    @Selma
    Ontwapenen lijkt me een prima uitgangspunt. Het onderwijs staat in Nederland jammergenoeg al jaren onder druk. Het niveau is schrikbarend afgenomen. Dan hoeven we nog niet eens naar frauderende hogescholen te wijzen die universiteitje spelen. Als de snackbar op de hoek die denkt een Michelin-ster te hebben.

    Ik weet niet of in het onderwijs uitgelegd wordt wat al die honderden religies precies zijn, waarom ze ooit door mensen gemaakt zijn. Wellicht alleen op categoriale, humanistische scholen. Zolang de waarheid over religie niet verteld wordt in het onderwijs, zullen Nederlandse kinderen niet begrijpen wat religie precies is. En hun leven lang om de tuin geleid worden.

    George Knight

    28 december 2010 at 11:46

  9. De hypocrisie van pacificisten is mij in de loop van mijn leven zeer regelmatig rauw op mijn dak gevallen. Argument genoeg, lijkt me.

    Ik relativeerde trouwens mijn afwijzing reeds door naar de helft van een oplossing te verwijzen. Een oplossing die een hemel op aarde suggereert te doen ontstaan.

    Ja, lovenswaardig. Maar die strevens hebben er meer. "Reclame" maken voor bv 3e wereld landen met wapens in de hand is niet sexy, maar wel een halve realiteit.

    katja

    28 december 2010 at 14:09


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: