Posts Tagged ‘Rechts-extremisme’
Anders Breivik wordt cultfiguur waarschuwt advocaat
Anders Breivik wordt een cultfiguur, zo waarschuwt advocaat Lippestad in zijn memoires, aldus The Local. Geir Lippestad verdedigde Breivik kundig maar afstandelijk. Hij meent dat een open debat met afwijzende tegenargumenten te verkiezen valt boven zwijgen. Daarbij hoort dat Breivik zich mag uitspreken in het openbaar. Zo’n standpunt lijkt in het democratische Noord-West Europa voor de hand te liggen. Maar wie nader nadenkt beseft dat het contrasteert met het Nederlandse debat waar de moordenaars van Pim Fortuyn of Theo van Gogh zich niet uiten. Dan kan komen omdat ze verkiezen te zwijgen of dat het regime van Justitie dat oplegt. Breivik is tot 21 jaar gevangenisstraf veroordeeld voor de moord op 77 mensen in juni 2011.
Geir Lippestad die lid is van de Noorse Arbeiderspartij van premier Jens Stoltenberg zegt berichten te blijven ontvangen over Breivik. Die hij aan hem doorstuurt. Hij noemt met name bewonderaars uit Rusland, de VS, Groot-Brittannië, Duitsland, Griekenland en Zweden. Hij meent dat Breivik een rolmodel is die van invloed kan zijn om andere mensen van gedachten, ideeën en plannen te laten veranderen. Als het zover komt dan transformeren volgens hem jongeren in terroristen en niet in gezagsgetrouwe burgers. Hij ziet kwaadheid en hopeloosheid bij jongeren die zichzelf zoeken en ontvankelijk worden voor totalitair en gewelddadig denken.
Uit de eerste berichtgeving is onduidelijk of Lippestad die claim kan onderbouwen of dat het niet meer dan een vermoeden is. Op de opvatting dat de gedachten van Breivik bestreden dienen te worden met openheid en debat kunnen Nederlandse burgers alleen maar jaloers zijn. Want nogmaals, waar klinken in het Nederlandse publieke debat de stemmen van Samir Azzouz of Volkert van der Graaf? Dat Breivik in contact kan treden met radicale kringen vindt Lippestad ongelukkig, maar onvermijdelijk omdat het in naam van de vrijheid van expressie getolereerd moet worden. Nadeel lijkt dat dit open Noorse model in Noorwegen werkt, maar in meer gesloten landen ongewenste effecten geeft omdat het tegenwicht van een open publiek debat er ontbreekt.
Foto: Anders Breivik tijdens zijn proces, april 2012
Rick Santorum stapt uit race en maakt weg vrij voor Mitt Romney
Republikeins presidentskandidaat Rick Santorum kiest eieren voor zijn geld. Voordat het partijestablishment hem kan verwijten de eenheid te beschadigen schort-ie zijn campagne op. Wat hij ervoor terugkrijgt is gissen. Er zijn volop speculaties over zijn toekomst. Een post in de regering Romney? Een voorkeurspositie in de races van 2016 of 2020? Met 53 jaar is Santorum nog relatief jong. Maar zoals Nate Silver in de NY Times opmerkt kan de nominatie 2012 achteraf het hoogtepunt van zijn politieke carrière blijken te zijn geweest.
De concurrentie is groot. Met senator Marco Rubio (41) van Florida, vertegenwoordiger Paul D. Ryan (42) van Wisconsin, ex-gouverneur Jeb Bush (59) van Florida, gouverneur Bobby Jindal (41) van Louisiana, gouverneur Chris Christie (49) van New Jersey, nieuwe sterren die de komende 4 of 8 jaar opkomen en mogelijk de vice-president van Mitt Romney. Kroonprinsen rollen niet bij voorbaat de rode loper voor Rick Santorum uit.
Zeker niet omdat Santorum zich buiten de hoofdstroom van de partij beweegt omdat-ie zich op conservatief-evangelische kiezers richt en daardoor een te smalle basis heeft. Middengroepen bereikt-ie niet. Hij zaait verdeeldheid met controversiële standpunten over euthanasie, abortus of andersdenkenden. De katholiek Santorum zei over te moeten geven van de katholieke president Kennedy die 50 jaar geleden maatschappelijk de weg voor hem baande. Amerikanen respecteren hun presidenten, schuwen kritiek niet, maar zullen in dit soort extreme verkiezingsretoriek weinig evenwichtigheid en staatsmanschap herkennen.
Santorum verloor de staten Michigan, Illinois, Florida en Ohio waar hij had moeten winnen om een kans te maken. Hij probeerde er een strijd over normen en waarden van te maken, terwijl Mitt Romney focuste op de economie. Vanaf het begin had Santorum een krakkemikkige organisatie die niet op kon tegen de gevulde kas van Romney die hem publicitair weg kon blazen waar-ie dat wenste. Om deze redenen stopt Santorum nu uit de race. Hij heeft met een sterke tegenstander Romney, een vijandig partijestablishment, een slechte organisatie en onvoldoende fondsen, en extreme standpunten en uitspraken het optimale binnengehaald.
Newt Gingrich heeft eind maart zijn staf ingekrompen, maar zegt door te gaan tot de Conventie in Tampa van 27-30 augustus. Al is het maar om het Romney moeilijk te maken. Ron Paul voert meer een campagne voor zijn libertarische programma dan voor zijn kandidatuur. Geruchten dat zijn staf afspraken met de staf van Romney heeft gemaakt over een niet-aanvalsverdrag zijn hardnekkig. Naar verwachting wordt de strijd formeel beslist op 3 juni wanneer er 299 gedelegeerden op het spel staan. De hoop van Gingrich en Paul om ongebonden gedelegeerden voor zich te winnen is theoretisch. Vanaf nu is de focus president Obama.
Foto: Rick Santorum kondigt in een persconferentie aan dat hij zijn campagne opschort, 10 april 2012
‘Bhagavad Gita As It Is’ leidt in Tomsk en India tot controverse
In India is onrust ontstaan over een Russische bewerking van de Bhagavad Gita. Deze meer dan 5.000 jaar oude tekst speelt een grote rol in het Hindoeïsme. Het gaat om de ‘Bhagavad Gita As It Is‘, een Russische vertaling van en commentaar op het oorspronkelijke Hindoeïstische heilige boek. Het wordt gezien als extremistisch door een Russische aanklager die om een verbod vraagt. De aanklager van het Siberische Tomsk spande in juni 2011 een zaak aan na een bezoek aan de ‘Tomsk Society for Krishna Consciousness‘ omdat de tekst aan zou zetten tot ‘sociale haat’ en ’geweld tegen niet-gelovigen‘. In december 2011 werd het verzoek voor een verbod afgewezen, maar de aanklager is hiertegen in beroep gegaan. Dit komt op 6 maart voor.
Volgens door de aanklager geciteerde deskundigen van de Staatsuniversiteit van Tomsk zetten de in het boek beschreven dogma’s aan tot religieuze haat en vernederen ze de waardigheid van mensen vanwege geslacht, ras, nationaliteit, taal, herkomst en houding ten opzichte van religie. ‘The Society for Krishna Consciousness’ heeft weinig te maken met het traditionele Hindoeïsme. Toch voelen hindoes zich aangesproken door de aanklacht. Op zijn beurt benadrukt de aanklager dat het verbod uitsluitend deze Russische bewerking betreft. Complicatie is dat de Russische vertaling tamelijk vrij is en via het Sanskriet en het Engels is gemaakt.
De Staatsuniversiteit van Tomsk hield op 24 en 25 februari een conferentie naar aanleiding van de rechtszaak. Russische geleerden verklaarden verheugd te zijn dat het beroep om de Russische vertaling Bhagavad Gita As It Is te verbieden ongegrond is verklaard. Ze stellen dat religieuze teksten niet kunnen worden berecht voor extremisme. Volgens hen waren de door de aanklager geciteerde deskundigen partijdig en incompetent. Deze geleerden zeiden tevens het belang van een goede relatie met India te beseffen.
Een commentaar op deze zaak begint met de vraag of een heilige tekst -of een vrije bewerking en vertaling ervan- nooit verboden kan worden. Wie nog meer afstand neemt stelt de vraag of een geschrift dat oproept tot haat nooit verboden kan worden. Zoals ‘Mein Kampf‘ van Adolf Hitler, de Protocollen van Zion of Die Grundlagen van Houston Stewart Chamberlain. Het is van tweeën één. Of men verbiedt alle geschriften die oproepen tot haat of men laat ze allemaal vrij. Het idee van de Russische geleerden dat een religieuze tekst niet kan worden berecht voor extremisme is onhoudbaar als de tekst strijdig is met de nationale rechtspraak.
Foto: Protest tegen een gevraagd verbod van de Bhagavad Gita As It Is. © AFP/Indranil Mukhejee
PVV voelt zich aangesproken door Duitse brochure over neonazi’s
Geert Wilders maakt zich kwaad over een brochure ‘Zwischen Propaganda und Mimikry – Neonazi-Strategien in Sozialen Netzwerken‘ van de Amadeu Antonio Stiftung die in opdracht van het Duitse ministerie van Justitie wordt verspreid. De titel suggereert dat neonazi’s door veinzen hun ideologie camoufleren. De brochure moet dienen om een jong publiek van 13 tot 18 jaar hiervan bewust te maken en van tegenargumenten te voorzien.
Media-educatie is niet nieuw en komt mede voort uit de kritische mediatheorie van Hans Magnus Enzensberger en Neil Postman. In het digitale tijdperk verzamelen stammen zich met gebruik van de techniek rond gedachtengoed, komen tot een afgesloten identiteit en trachten anderen te beïnvloeden. Tegen de achtergrond van een continu bombardement van een cultuurindustrie dat ons allen treft. De theorievorming is inmiddels verder, maar in grote lijn kan men zeggen dat de brochure een specifieke groep aanpakt en de status quo laat liggen. Het voorwoord is van FDP-minister van Justitie Sabine Leutheusser-Schnarrenberger.
De Amadeu Antonio Stiftung ageert samen met no-nazi.net tegen anti-semitisme en rechts-extremisme, maar ook tegen racisme, anti-Roma en alles wat het als mensonvriendelijke uitingen ziet. Zo timmert de Stiftung politiek aan de weg en mobiliseert het krachten tegen de doelen dat het zich gesteld heeft.
De volgende passage is illustratief hoe de brochure uitwaaiert: Unter dem Banner von rechtspopulistischen Parteien, wie »Die Freiheit« oder den »Pro«-Bewegungen, versammeln sich jene, die den Islam als die Gefahr für Europa wahrnehmen, die mit allen Mitteln abwehrt werden müsse. Neben dem Islam wird die multikulturelle Gesellschaft abgelehnt und ebenso die Grünen, die man für die jetzige Gesellschaft verantwortlich macht. Alles wordt op een hoop geveegd. Het staat een politieke partij immers vrij om de islam als gevaar te zien, het multiculturalisme af te wijzen en de ‘oude’ politiek daarvoor verantwoordelijk te stellen.
In kamervragen aan minister van Buitenlandse Zaken Uri Rosenthal veronderstelt Wilders dat-ie op de korrel genomen wordt. Da’s merkwaardig, want de PVV wordt nergens genoemd. Wilders fungeert wel op een gereproduceerde Facebook-pagina van een bijeenkomst van de partij ‘Die Freiheit‘. Da’s misschien een goedkope manier van ‘guilt by association’, maar tekent voornamelijk het gebrek aan focus van de brochure. Die is gericht op de Duitse situatie met neonazi’s en merkwaardig is dat Wilders zich aangesproken voelt.
Foto: Gereproduceerde Facebook-pagina met verwijzing naar Geert Wilders op p.11 van de brochure ‘Zwischen Propaganda und Mimikry – Neonazi-Strategien in Sozialen Netzwerken’
Wilders bedient eigen doelgroep zoals de anderen
Nieuwkomers moeten dubbel uitleggen wat ze willen. Zoals immigranten of partijen die toetreden tot samenleving of politiek systeem. Wat ligt er ten grondslag aan de maatschappijvisie van Fortuyn, Verdonk of Wilders? Is dat een politiek programma of een gat in de markt? En doet het ertoe of het om authentiek gedachtengoed of opportunisme gaat? Laten we ons concentreren op de PVV. De anderen zijn geschiedenis.
Opportunisme is het ergens bij aanhaken. Een consequent wereldbeeld ontbreekt bij Wilders, hoewel zijn opstelling een idealistisch tintje heeft met de strijd tegen de islam. Dat varieert. Als het uitkomt zet Wilders de aandacht voor de islam op een lager pitje en draait de gasvlam onder Griekenland, kunst, nationalisme en koningshuis wat hoger. Juist PVV’s heksenjacht op onze nationale cultuur geeft de tegenstrijdigheid aan.
Idealisme ontbreekt niet bij Wilders. Zijn programma is echter fragmentarisch. Een linkse sociale paragraaf sluit aan op een rechtse integratie paragraaf. Populisme is het opzoeken van de doelgroep. Dat doen alle partijen. Gemeenschappelijke noemer van de PVV is bescherming tegen het globalisme. Compassie wordt gereserveerd voor de eigen doelgroep.
Andere partijen doen hetzelfde, maar werken verhullender. Ze hebben een langere geschiedenis en weten hun bedoelingen beter te verbergen. Maar uiteindelijk verschillen ze in werking weinig van de PVV. De politiek kent over de hele breedte overeenkomstige mechanismen. Politieke partijen blokkeren steevast elke wijziging die raakt aan hun eigen macht. Begrijpelijk, maar geen ontwikkeling die toetreders en nieuwkomers dient.
Foto: Rijksmuseum, Amsterdam, 1890-1900.
Islamdebat op verkeerde weg
VVD-ideoloog en bedrijfsbestuurder Ben Verwaayen stelt in een NRC-interview dat de hype over de islam voorbij is. Hij zegt dat Nederland geen anti-islam-land is en dat er de afgelopen jaren zoveel over gesproken is dat het een beetje uitgepieterd zou zijn. Wilders liet daarop weten het met hem oneens te zijn. De VVD-er vergeet ook dat moslims zelf nog niet hebben gesproken. Maar toch is een einde aan het islamdebat gewenst.
Wilders en de islam zijn verschillend, maar hebben meer gemeen dan ze toegeven Er is vaker op gewezen. Ze opereren identiek en ontmoeten elkaar bij het integratiedebat. Ze voelen zich tekortgedaan en beschuldigen elkaar ervan de rechtsstaat en de democratie in gevaar te brengen, waarbij Wilders claimt deze te redden. Daarover verschillen de meningen. Deze strijd splijt de samenleving. En alternatieven blijven buiten beeld.
Wilders heeft een politiek programma. Hoe geloofwaardiger hij het vertelt, des te meer steun krijgt-ie. Een politicus mobiliseert mensen op weg naar de macht. Maar welbeschouwd kan-ie in zijn voorschot op de toekomst geen gelijk aantonen. Evenmin kan de islam dat omdat het per definitie op een visioen gebouwd is.
De ontsporing heeft te maken met het ontbreken van matiging. Het uitglijden ontstaat als men de ander geen plek gunt. Indien men bereid is de ander te accepteren, respecteert men de vrije wil van het individu. In pluriformiteit waar meningen samenkomen kan diversiteit leven. Iemand die dat in woord en daad volmondig accepteert is in de kern gematigd. Daarnaast kan-ie zich laten inspireren door een hogere of diepere macht.
Complicatie ontstaat als een religie of levensovertuiging de pluriformiteit gebruikt om haar recht te halen, maar niet haar plicht te leveren. Het zet zich af tegen andersdenkenden en gunt deze niet de ruimte die het voor zichzelf opeist. Indien zo’n religie of levensovertuiging een bedreiging van de open samenleving wordt, kan een juridische weg gevolgd worden om het buiten de orde te plaatsen. In praktijk gaat dat moeizaam.
Om me heen zie ik gematigde moslims, maar nauwelijks gematigde islam. Naar mijn idee beperkt groepsdruk moslims. Ook kan ik niet rijmen dat de politiek zoveel moeite heeft om onderdrukking van moslimvrouwen en homosexuelen zakelijk aan de kaak te stellen. Waarbij het begrijpelijk is dat moslims die zich buiten de orde geplaatst voelen wat anders aan hun hoofd hebben dan zorgen over vermeend onrecht binnen de islam.
Merkwaardig blijft dat een meerderheid zich deze splijtzwam laat opdringen. Ook ruim opgevat zijn er niet meer dan 2,5 miljoen betrokkenen. Is het geen tijd om zowel Wilders als de Nederlandse islam mentaal de rug toe te keren? We zullen hun bestaan niet ontkennen, hun plek is gegarandeerd, maar hun onevenwichtigheid en claims op de toekomst helpen ons niet verder. Wanneer maken realisten zich los van het islamdebat?
Foto: Verkeer, Amsterdam, na 1956
Johanna en George over religie en islam 10
Deel 10 van een discussie tussen Johanna Nouri en George Knight.
Johanna: = Suggereer je nou dat ik ervoor pleit dat de meerderheid het voorbeeld van de minderheid volgt? Je mag dat best constateren, maar da’s voor je eigen rekening. =
Nee, dat suggereer ik dan ook niet. Ik vraag om de meerderheid niet af te rekenen en aan te spreken op het gedrag van een kleine minderheid. Of concreter: ik vraag dat je individuen aanspreekt op hun individuele verantwoordelijkheid. Gelet op de onderwerpen die je tot nu toe inbracht, is mijn indruk dat bij die meerderheid weliswaar geen vraagtekens hebt, maar tegelijkertijd hen wel beoordeelt op daden van anderen, de groep als collectief behandelt dus.
= Het blijkt niet uit mijn woorden en die waarde heb ik er niet in willen leggen. Het conflicteert ook met de lijn van mijn betoog. Ik ga voor openheid en emancipatie voor moslims, niet voor apartheid en uitsluiting door moslims. Overigens komt je bewering in je laatste alinea op hetzelfde neer als je zegt dat de meeste Nederlandse moslims de rechtsstaat respecteren en onderschrijven. Ik zeg niets anders. =
Het gaat dan ook met name om de conclusies die je eraan verbindt. Mijn conclusie is dat daar waar uit het gedrag van mensen niet blijkt dat ze de rechtsstaat niet respecteren en onderschrijven, er geen reden is tot actie. Bij jou lees ik dat ondanks het feit dat de meesten de rechtsstaat respecteren er kennelijk toch iets moeten worden ingepast. Dat suggereert dat jij nog een aantal andere normen hanteert impliciet. Mensen in een rechtsstaat kunnen echter niet meer van elkaar vragen dan dat zij wederzijds de rechtsstaat en elkaars rechten en plichten respecteren. Anders geformuleerd: als je je aan de wet houdt, wat moet er dan eigenlijk nog worden ingepast?
= Waaruit je nu weer concludeert dat ik vind dat rechtsstaat en moslims principieel niet te verenigen zijn begrijp ik niet. Ik stelde juist die vereniging als doel. In mijn ogen is het gewoon mogelijk. Waarom niet trouwens? Maar eerder zei ik ook dat het proces niet vanzelf gaat, lastig is voor een relatief nieuwe deelnemer aan de pluriformiteit die als organisatie ook nog eens verdeeld is en onder druk staat. En dat ik belemmeringen niet zozeer bij de Nederlandse moslims zie, maar bij de gemiddeld meer conservatieve Nederlandse organisatie islam. Vandaar mijn hoop dat de Nederlandse moslims volop in dit proces stappen, en voeg ik toe, de gevestigde islam meenemen op die weg. =
Ik kan hier weinig mee, George. We stellen allebei dat de overgrote meerderheid van de moslims onze rechtsstaat respecteert en naleeft. Dan hoeft er dus niks verenigd te worden, want dan is die vereniging al een feit. Aandacht dient er te zijn voor hen die (dreigen) de rechtsstaat niet te respecteren. Maar dat geldt niet alleen voor moslims, dat geldt voor alle burgers van ons land.
= De onderschrijving en de bekendmaking van die onderschrijvng door moslims dringt bij vele niet-moslims niet door. Ik doel niet op rechts-extremisten of xenofoben, maar op de meerderheid van goedwillende Nederlanders. Die willen best geloven, maar horen gewoon niets van een Nederlandse islamconferentie die ondubbelzinnig aangeeft dat islam en rechtsstaat samengaan. =
Is voor mij een variant op: sommigen zaaien twijfel en daarom vinden mensen als jij dat ze het recht hebben om elke keer als er twijfel wordt gezaaid de loyaliteitsvraag te stellen. Dat is niet werkbaar in een samenleving waar we van iedereen vragen om volwaardig en actief burger te zijn.
= Naar mijn idee is die kennisgeving wel degelijk het probleem. Volgens mij is er geen ander probleem. Ik denk dat je onderschat dat een relatief nieuwe deelnemer als de Nederlandse islam aan de maatschappij meer duidelijkheid over haar bedoelingen kan geven. Da’s onlosmakelijk verbonden aan het proces van integratie. =
In theorie klopt dat. De praktijk is echter dat die vraag niet aan elke nieuwkomer gesteld wordt, maar slechts aan één specifieke groep. Wel ben ik het met je eens dat moslims er goed aan zouden doen meer te communiceren. Ik schreef niet zo lang geleden daar al een blog over, over leiderschap binnen de islamitische wereld in Nederland. Tegelijkertijd is er een wezenlijk verschil tussen wederzijds actief de dialoog opzoeken enerzijds en anderzijds het idee dat wij van hun iets eisen.
= Juist nu er uit rechtse hoek verdachtmakingen richting islam blijven komen, zou de Nederlandse islam zich moeten realiseren meer transparant en open te kunnen zijn. Eerlijk gezegd verbaast dat uitblijven me in hoge mate. De vragen zoals verwoord deel 4 houden me daarom nog steeds bezig. Jouw woorden stellen me tevreden en vind ik mooi, maar nog liever zou ik het van de moskeebesturen ed. horen. Dan horen meer Nederlanders het. Misschien is de inschatting of het wel of niet nodig is om de Nederlandse islam nader toe te lichten wel het cultuurverschil tussen ons. =
Ik ben zeker voor dialoog, met het accent op het zoeken naar wat ons bindt, hoe we samen ons burgerschap in Nederland vorm kunnen geven. Moslims zelf hebben daar een belangrijke rol in. Tegelijkertijd is de islam niet hiërarchisch georganiseerd zoals we dat gewend zijn van de kerken in Nederland. Je vraagt imams en moskeebesturen een rol op zich te nemen die ze in de gemeenschap niet hebben. Ik vind dat geen goede ontwikkeling. Ik zou liever zien dat mensen met vragen zelf met moslims in gesprek gaan en vice versa. Dat past ook beter bij het emancipatorisch burgerschap dat ons allebei voor ogen staat.
George: Wat je over meerderheid en minderheid opmerkt kan ik niet volgen. Hoe dan ook, ik zie een bepaalde minderheidsgroep als probleem. Ik hanteer geen andere normen. Iedereen is gelijk. Maar het zou naief zijn om een kleine groep die de rechtsstaat niet erkent niet aan te pakken. Die stelt zichzelf buiten de wet. Ze bederft het juist voor anderen. Wat gecompliceerd wordt als het een beroep op dezelfde ideologie, religie of levensovertuiging doet. Maar het onderscheid tussen het een en het ander was me duidelijk.
Wat je bedoelt met mensen als jij weet ik niet. Ik wist niet dat ik deel van een groep uitmaakte. Kun je dat wellicht specificeren? Of wil je me gewoon ook eens laten voelen hoe het voelt om op het gedrag van anderen aangesproken te worden? Zo’n plaagstoot verdraag ik ruimhartig als boetedoening voor de keren dat ik jou tekort heb gedaan.
Uiteraard is de onderschrijving van de rechtsstaat het diapositief van het invoeren van de sharia. Al is het voor familierecht of een vorm van mediating. Natuurlijk weet ik dat er in Nederland kerkelijke lekencolleges zijn. Ik zou ze geen rechtbanken willen noemen. Maar als ze taken van de rechtbank overnemen heb ik daar geen goed woord voor over en moeten ze aangepakt worden. Want het benadeelt de zwakkeren en bevordert de rechtsongelijkheid. Ik noemde de sharia als bijzonder en reeël geval omdat het de laatste jaren in het Verenigd Koninkrijk opgang heeft gemaakt. Dat vind ik ongewenst.
Ik vind je opstelling legalistisch. Staatsrechtelijk heb je gelijk. Maar da’s maar een deel van het verhaal. Het gist aan politiek en maatschappelijke processen. De angst regeert en wordt aangewakkerd. Er is een Nederlandse islam die zoals je zegt niet hiërarchisch en strikt georganiseerd is als de andere monotheïstische stromingen in Nederland. Dus verdeeld en lastig aanspreekbaar is. Dat maakt kwetsbaar.
Je kunt vervolgens twee richtingen op. Blijven volhouden dat alleen de wet telt of verdergaan en toelichten wat de intenties zijn. Communicatie dus, waarvan je gelukkig ook het belang inziet. Het lijkt me de sleutel die veel te weinig gebruikt wordt.
Uitleg is geen knieval, geen terugvallen in een positie die je al dacht overwonnen te hebben. Ik begrijp dat je geen boodschap hebt aan wij-zij denken -dat overigens van beide zijden komt- en denkt dat voorbij te zijn. Maar dat moet elke dag weer veroverd worden. Denk aan de homosexuelen die nog steeds in elkaar geslagen worden. Die moeten ook blijven vechten voor hun rechten en kunnen niet volstaan met het wijzen naar de grondrechten. Juist de homobashers verdienen die voorlichting. Zo werkt het jammergenoeg met minderheidsgroepen. Hun acceptatie verloopt traag en kent terugslagen.
Kortom, ik maak me zorgen over een Nederlandse islam die slecht communiceert met het grote publiek. Die kansen laat liggen om de burgers van Nederland op een redelijke, niet-polemische en niet-islamiserende manier te benaderen op het niveau van bedoelingen, organisatie, integratie, burgerschap en democratisch besef. Ik maak me zorgen dat blijkbaar het preken voor de eigen gemeenschap doorgaat, maar ik moet blijven gissen wat er gist. Het kan naast elkaar.
Foto: Op 7 januari 2011 vormen in Djakarta Indonesiërs een menselijke keten om de bloedige religieuze botsing te veroordelen waarbij drie dodelijke slachtoffers vielen.
Johanna en George over religie en islam 9
Deel 9 van een discussie tussen Johanna Nouri en George Knight.
George: Wat opmerkelijk! Jij verwoordt in je kritiek op mij precies mijn kritiek op jou. We denken dus over elkaar hetzelfde, namelijk dat we niet ingaan op de ander en de discussie verleggen. Terwijl ik dat niet bewust doe en ook helemaal niet dacht te doen. Ik vind dus dat ik geen antwoord van je krijg, en jij zegt nu hetzelfde over mij. Grappig, maar ook jammer.
In onze gedachtenwisseling liepen verschillende aspecten door elkaar heen en wisselde het abstractieniveau. Van breed focuste het zich uiteindelijk op Nederland en de rechtsstaat. Daar zit geen tegenstelling of ambivalentie in, maar uitsluitend een andere benaderingsvisie en perspectief. We behandelden onderwerpen als de islam wereldwijd, het gebruik van geweld, religie en pseudo-religie, etnicitiet en religie en de islam in Nederland. Voor mij was de grote lijn van onze gedachtenwisseling overigens wel duidelijk en logisch.
Je leest onvoldoende als je denkt dat een tegenstelling -of ambivalentie- te zien tussen mijn standpunt geen vraagtekens bij de democratische gezindheid van de meeste Nederlandse moslims en een bepaalde groep zich apart zet, de eigen mensen gevangen houdt en zich afsluit. Het eerste is namelijk de meerderheid en het laatste een kleine minderheid. Ik ga maar niet in op je overige punten van kritiek, die naar mijn idee eveneens door onvolledig lezen zijn ontstaan.
Ik vind het overigens jammer dat je laatste antwoord bestond uit kritiek en verwijten en je nergens boven water probeerde te krijgen waar we nou hetzelfde denken. Wat ons raakt. Dat interesseert mij. Om vanaf daar iets op te bouwen. Het is toch niet zo dat je al mijn aangrijpingspunten hebt gemist?
Ze komen er op neer dat ik de positie van de islam in Nederland graag versterkt zie. En dan gaat het niet om een islam die naar de moderniteit gebracht wordt -en zo apart blijft- maar wel om de moderniteit die naar de islam gebracht wordt. Het is jammer dat je op zo’n idee totaal niet reflecteert. Islamkritiek kan zo’n ontwikkeling helpen en moet niet gezien worden als een vraag bij het bestaansrecht, maar als een instrument van emancipatie en ontplooiing dat uitgaat van individuen. Zodat deze zich autonomer buiten de groep kunnen bewegen. Zo groeit naar mijn idee de Nederlandse islam organisch samen met de Nederlandse samenleving. Van onderop door de individuele belijdende moslims en een meerderheid aan culturele moslims die hun geloof verlaten of ver-ietsen en van bovenaan door de organisatie islam.
De positie van Nederlandse moslims gaat me aan het hart. Juist vanwege de pluriformiteit en de cohesie. Ik vind het jammer dat je niet positief kunt reageren op mijn oproep om de Nederlandse moslims en de Nederlandse rechtsstaat met elkaar te verenigen in rechten en plichten. Ik weet nu nog steeds niet hoe je daarover denkt. Vind je dat de Nederlandse islam wel of niet ondergeschikt kan zijn aan de Nederlandse rechtsstaat? Je zegt het niet. Dat zaait bij mij de twijfel wat je vindt. Of je wel of niet een uitzonderingspositie voor de Nederlandse islam bepleit.
Wat ik in het groot bij de Nederlandse islam -de organisatie met besturen en dergelijke- bespeur, zie ik in het klein bij jou. Je spreekt je namelijk niet duidelijk uit over de plek van de Nederlandse islam in de rechtsstaat. Zo bedoelde ik mijn opmerking de islam in Nederland is relatief jong en is het logisch dat de inpassing niet vanzelf gaat.. Iets relatief nieuw dient zich meer dan het bestaande en gevestigde te verklaren. Da’s een mechanisme dat overal werkt en heeft op zich niets met de islam te maken. Ik heb het nu een keer of drie geprobeerd, maar je reageert niet. Grappig en triest is dat we allebei het idee hebben om tegen een muur te praten. Een metafoor voor het cultuurverschil tussen ons?
Johanna: = Je leest onvoldoende als je denkt dat een tegenstelling -of ambivalentie- te zien tussen mijn standpunt geen vraagtekens bij de democratische gezindheid van de meeste Nederlandse moslims en een bepaalde groep zich apart zet, de eigen mensen gevangen houdt en zich afsluit. Het eerste is namelijk de meerderheid en het laatste een kleine minderheid. Ik ga maar niet in op je overige punten van kritiek, die naar mijn idee eveneens door onvolledig lezen zijn ontstaan. =
Je ambivalentie zit voor mij in het feit dat je weliswaar constateert dat het eerste een meerderheid en het laatste een minderheid is, maar daar verder niet de logische gevolgtrekking bij maakt. Je stellingname beoordeelt de meerderheid op de standpunten van de minderheid. Je pleidooi richt zich op de meerderheid die niet het gedachtegoed van de minderheid deelt.
Je ambivalentie zit tevens in het feit dat je van niveau schakelt in reactie op mijn concrete reacties op jouw teksten. Het effect daarvan is dat je mij achterlaat met de indruk dat je niet ingaat op wat ik schrijf.
= Ze komen er op neer dat ik de positie van de islam in Nederland graag versterkt zie. En dan gaat het niet om een islam die naar de moderniteit gebracht wordt -en zo apart blijft- maar wel om de moderniteit die naar de islam gebracht wordt. Het is jammer dat je op zo’n idee totaal niet reflecteert. Islamkritiek kan zo’n ontwikkeling helpen en moet niet gezien worden als een vraag bij het bestaansrecht, maar als een instrument van emancipatie en ontplooiing dat uitgaat van individuen. Zodat deze zich autonomer buiten de groep kunnen bewegen. Zo groeit naar mijn idee de Nederlandse islam organisch met de Nederlandse samenleving samen. Van onderop door de individuele belijdende moslims en een meerderheid aan culturele moslims die hun geloof verlaten of ver-ietsen en van bovenaan door de organisatie islam. =
In grote lijnen zijn we het hierover wel met elkaar eens. Alleen koppel ik daar niet de norm aan dat de islam zich pas ontwikkelt als een meerderheid van culturele moslims zijn geloof verlaat. Op mij komt dat betuttelend over, hoewel je het misschien niet zo bedoelt. Op mij komt het over als: u zult zich ontwikkelen, en wel in de richting die ik aangeef. Geen open discussie, maar een dictaat.
= Ik vind het jammer dat je niet positief kunt reageren op mijn oproep om de Nederlandse moslims en de Nederlandse rechtsstaat met elkaar te verenigen in rechten en plichten. =
Wat hier staat is dat jij van mening bent dat op dit moment ‘Nederlandse moslims’ en ‘de Nederlandse rechtsstaat’ niet met elkaar te verenigen zijn. Terwijl je tegelijkertijd schreef: “geen vraagtekens bij de democratische gezindheid van de meeste Nederlandse moslims”. Ik kan die twee uitspraken niet met elkaar rijmen, voor mij zijn ze met elkaar in tegenspraak. Vind ik dat moslims de democratische rechtsstaat moeten respecteren? Ja, zonder meer. Gelukkig doen de meesten dat ook.
Voor mij is de plek van de islam in onze Nederlandse rechtsstaat dus glashelder: de islam en de moslims dienen die rechtsstaat te onderschrijven en doen dat veelal ook. Kennelijk is dat dus het probleem niet. Wat tot de vraag leidt: wat is het probleem dan wel? Wat ik hier schrijf, schrijf ik keer op keer. Als mensen desondanks dezelfde vraag blijven herhalen, lijkt het erop dat ze me simpelweg niet vertrouwen.
= Een metafoor voor het cultuurverschil tussen ons? =
Maak dat eens concreet, waar denk je dan precies aan? Welk cultuurverschil?
George: Wat je zegt over mijn idee van een meerderheid (geen vraagtekens bij de democratische gezindheid van de meeste Nederlandse moslims) en de minderheid (een bepaalde groep zich apart zet, de eigen mensen gevangen houdt en zich afsluit) aan Nederlandse moslims kan ik niet volgen. Waarom denk je dat ik de meerderheid op het standpunt van de minderheid beoordeel? Suggereer je nou dat ik ervoor pleit dat de meerderheid het voorbeeld van de minderheid volgt? Je mag dat best constateren, maar da’s voor je eigen rekening.
Het blijkt niet uit mijn woorden en die waarde heb ik er niet in willen leggen. Het conflicteert ook met de lijn van mijn betoog. Ik ga voor openheid en emancipatie voor moslims, niet voor apartheid en uitsluiting door moslims. Overigens komt je bewering in je laatste alinea op hetzelfde neer als je zegt dat de meeste Nederlandse moslims de rechtsstaat respecteren en onderschrijven. Ik zeg niets anders.
Wat je over schakeling door mij van niveau’s zeg begrijp ik niet volledig. Maar ik kan wel invoelen dat zoiets in een tekst gebeurt. Ik dacht al je punten afgevinkt en beantwoord te hebben. Dat ervaar jij dus anders. Schrijven is soms een solitaire bezigheid en moeiijk te verstaan met communicatie.
Ik ben verheugd dat we het over de moderniteit en de islam in Nederland eens zijn. Dat van culturele moslims bedoel ik inderdaad anders. Het zou al te gek zijn dat geloofsafval als een voorwaarde van ontwikkeling wordt gezien. Ik bedoelde het als een bijverschijnsel dat je kunt verwachten bij een bepaalde fase van ontwikkeling. Maar een voorwaarde vooraf: nee, onzin uiteraard.
Ik ben eveneens verheugd dat je positief reageert op de vereniging van de islam en de rechtsstaat. Ik begrijp je irritatie als je je daarop onterecht aangesproken voelt. Maar jij begrijpt de mijne wellicht beter omdat ik maar geen antwoord dacht te krijgen. Nu wel.
Waaruit je nu weer concludeert dat ik vind dat rechtsstaat en moslims principieel niet te verenigen zijn begrijp ik niet. Ik stelde juist die vereniging als doel. In mijn ogen is het gewoon mogelijk. Waarom niet trouwens? Maar eerder zei ik ook dat het proces niet vanzelf gaat, lastig is voor een relatief nieuwe deelnemer aan de pluriformiteit die als organisatie ook nog eens verdeeld is en onder druk staat. En dat ik belemmeringen niet zozeer bij de Nederlandse moslims zie, maar bij de gemiddeld meer conservatieve Nederlandse organisatie islam. Vandaar mijn hoop dat de Nederlandse moslims volop in dit proces stappen, en voeg ik toe, de gevestigde islam meenemen op die weg.
De onderschrijving en de bekendmaking van die onderschrijving door moslims dringt bij vele niet-moslims niet door. Ik doel niet op rechts-extremisten of xenofoben, maar op de meerderheid van goedwillende Nederlanders. Die horen niets van een Nederlandse islamconferentie die ondubbelzinnig aangeeft dat islam en rechtsstaat samengaan. En dat de sharia als concurrend rechtssysteem daarmee niet aan de orde is voor Nederland.
Naar mijn idee is die kennisgeving wel degelijk het probleem. Volgens mij is er geen ander probleem. Ik denk dat je onderschat dat een relatief nieuwe deelnemer als de Nederlandse islam aan de maatschappij meer duidelijkheid over haar bedoelingen kan geven. Da’s onlosmakelijk verbonden aan het proces van integratie.
Juist nu er uit rechtse hoek verdachtmakingen richting islam blijven komen, zou de Nederlandse islam zich moeten realiseren meer transparant en open te kunnen zijn. Eerlijk gezegd verbaast dat uitblijven me in hoge mate. De vragen die ik onderaan deel 4 verwoordde houden me daarom nog steeds bezig. Jouw woorden stellen me tevreden en vind ik mooi, maar nog liever zou ik het van de moskeebesturen e.d. horen. Dan horen meer Nederlanders het. Misschien is de inschatting of het wel of niet nodig is om de Nederlandse islam nader toe te lichten wel het cultuurverschil tussen ons.
Ik teken bij je persoonlijke opmerkingen over wat je hier zoals schrijft aan dat ik je schrijven en gedachtenwereld onvoldoende ken(de) en je blog eerder nauwelijks bezocht heb. Je moet me mijn vragen dan ook niet kwalijk nemen. Die vroegen niet naar een bekende weg. Ik wist niets af van je achtergrond of je standpunten die we hierboven bespraken.
Foto: Mannen verlaten de moskee, Tunis, circa 1890
Anders is anders
Hoofdzaak is dat met zijn moorden Anders Breivik veel aandacht krijgt. Kon dat niet anders? Zonder dat-ie zelf spreekt worden zijn denkbeelden belicht. In ieder land wordt de daad van Breivik aanleiding om binnenlandse rekeningen te vereffenen. Groeperingen kunnen niet wachten zich van Breivik te distantiëren. Zijn daad heeft wat in gang gezet. Er wordt gezegd dat er iets fundamenteel veranderd is. Dat hebben we vaker gehoord en moet nog maar eens eerst aangetoond worden.
Terwijl Geert Wilders in de buitenlandse pers vrijwel ongenoemd blijft ruiken Nederlandse opiniemakers en politici de kans om hun rekening met Wilders te vereffenen. Nederland draait om de eigen navel en trekt een grote jas van moralisme aan. Die zelfoverschatting van het achteraf praten geeft de Nederlandse publiciteit en politiek de bescheiden reputatie die het verdient. De maatschappij heeft weinig aan dat gekissebis.
De gebeurtenissen in Noorwegen zijn nog te vers om er veel zinnigs over te zeggen. Volgens het huidig kader van de PvdA zijn er geen simpele oplossingen voor maatschappelijke problemen. Die heeft rechts niet en links evenmin. Dat klinkt aannemelijk. Wie de Nederlandse publiciteit van de afgelopen week gevolgd heeft ziet een whodunit met daders, medeplichtingen en een ratrace van onbewezen aannames. Maar geen afgewogen analyse.
Er is geen enkele partij die nog vanzelfsprekend de middenweg kan bewandelen die niet doorschiet naar het beschuldigen van moslims of PVV’ers. Partijen als CDA en VVD zwijgen uit armoede. Opiniemakers lijken het idee te hebben dat ze zich moeten uitspreken voor de een of de ander. Waarbij achteraf een eigen gelijk wordt gehaald of een frustratie verwerkt. Mensen laten zich kennen.
Noorwegen is niet zo vreedzaam en homogeen als het zelf voorstelt. De woorden van Einar Forde, de overleden Labour politicus, Wij zijn allen sociaal-democraten waren aanmatigend en tenenkrommend. Onder de oppervlakte is Noorwegen divers en zijn kansen ongelijk verdeeld. Waarbij rechts-extremisten en islamisten buiten de boot vallen. Ondanks een beeld dat met een beroep op nationalisme en consensus door de zittende klasse eroverheen gelegd wordt.
Die misleiding is hoge politiek. Elke reactie van bestuurders en opiniemakers op Anders Breivik is politiek geïnspireerd. Vertolkers van meningen hebben als doel dat ze hun eigen zaak versterken en die van de tegenstander verzwakken. Niets nieuws onder de zon. Gewoon zeggen dat Anders Breivik geestelijk gestoord is wordt in die logica gezien als een gemiste kans. Het is in het belang van sommigen om de bijzaken te compliceren.
Foto: Heinrich Hoerle, Masken, 1929 (Stiftung Haubrich)
