George Knight

Debat tussen links en rechts

Posts Tagged ‘Kunstcollecties

Groene: Voorzitter Toetsingscommissie Ontzamelen schond regels

leave a comment »

55519Meiners_Landweggetje

Sjors van Beek pakt in De Groene grandioos uit met een vervolgartikel over het Wereldmuseum. Zie hier zijn voorgeschiedenis. Directeur Stanley Bremer van het Wereldmuseum krijgt al geruime tijd kritiek wegens zijn plannen om delen van de collectie af te stoten zonder dat de gangbare regels gevolgd zouden worden. Onder leiding van de vorige Rotterdamse cultuurwethouder Antoinette Laan en onder maatschappelijke druk is in samenwerking met de raad in januari 2014 de procedure voor het ontzamelbeleid van musea aangescherpt.

Van Beek signaleert dat de 78-jarige Jan Laan voorzitter is van de Toetsingscommissie Ontzamelen die bekijkt of de plannen van de Rotterdamse musea nu wel volgens de regels verlopen eerder in zijn functie als voorzitter van de Raad van Toezicht van Museum Gouda in conflict kwam met die afstotingsregels. Van Beek: ‘Bij die verkoop werd de zogeheten LAMO-richtlijn (Leidraad Afstoting Museale Objecten) doelbewust aan de kant geschoven om het Goudse museum van een faillissement te redden.’ Dat wordt door het Goudse college en museumdirecteur Gerard de Kleijn als waar beweerd. Maar daarmee is het nog niet waar. Omstandigheden wijzen op andere redenen dan financiële voor de verkoop van schilderij The Schoolboys van Marlene Dumas. Naast een klein tekort gaat dat over het verleden, het belang van religie en de gesloten bestuurlijke cultuur.

Over de Raad van Toezicht van Museum Gouda (toen nog: museumgoudA) merkte ik in 2011 op: ‘Toegepast op museumgoudA is de slotsom dat een niet goed functionerende museumdirecteur die regels overtrad begeleid wordt door een onvoldoende opererende RvT. Tot op de dag van vandaag. Maar wat moet de consequentie zijn? Het slecht functioneren van de RvT is een bijkomend probleem dat tot nu toe in de kwestie rond de verkoop van The Schoolboys onder de publicitaire radar is gebleven. Da’s onterecht omdat een RvT een positieve rol had kunnen spelen en de directeur van museumgoudA voor foute stappen had moeten behoeden. Het geeft aan dat een RvT in de Nederlandse verhoudingen ondergeschikt is. Toch is dat slechts ten dele waar. Zo was in de procedure rond de benoeming van de huidige museumdirecteur Gerard de Kleijn RvT-voorzitter Jan Laan leidend. Laatstgenoemde heeft een dubbele verantwoordelijkheid op zich geladen. Omdat zowel bij de werving en selectie van als de controle op het beleid van de museumdirecteur in Gouda ogenschijnlijk fouten zijn gemaakt dringt de vraag zich op wie er toezicht heeft op de RvT. Het antwoord is kort: niemand. En in de publiciteit legt deze RvT-voorzitter geen verantwoording af. Het ontbreken van een controlerend mechanisme bij een RvT is een merkwaardige weeffout bij geprivatiseerde instellingen.

Nu drie jaar later Jan Laan in zijn capaciteit als voorzitter van de RvT van Museum Gouda door Van Beek om verantwoording wordt gevraagd is het antwoord van Jan Laan afwijzend: ‘En ik wil ook niet dat u hier nu een groot verhaal over maakt. Ik wil uitdrukkelijk stipuleren dat de Goudse geschiedenis los blijft van wat ik nu in Rotterdam doe!’. Alsof hij dit feit uit de publiciteit kan houden door dit een journalist toe te bijten. Dit toont akelig regentesk. Jan Laan vergeet dat hij er in 2011 zelf een groot verhaal van heeft gemaakt door niet volgens de regels te handelen, zodat Museum Gouda de hele museumsector over zich heen krijg en op het nippertje niet uit het museumregister gegooid werd. Waarom wil Laan in het openbaar geen verantwoording afleggen? Het geeft ook te denken over het openbaar bestuur in Rotterdam dat het college nou juist iemand met deze beladen episode als achtergrond benoemt tot voorzitter van de Toetsingscommissie Ontzamelen.

Foto: Pieter Meiners, Landweggetje. Arntzenius-collectie van Museum Gouda.

Drents Museum stoot objecten af. Ontzamelen gaat van au

leave a comment »

Harry Tupan, adjunct-directeur van het Drents Museum in Assen legt uit wat ontzamelen is en hoe dat in z’n werk gaat. Het betreft een paar duizend objecten van de C-collectie die de deur uit moeten. Een bulkafstoting van landbouwwerktuigen. Naar andere musea als ze dat willen, waarbij Drentse de voorkeur hebben. Ook de loods die C-collectie huisvestte -en niet geklimatiseerd en goed beveiligd lijkt- wordt verlaten. De vraag of er zich nog onder voorwaarden ontvangen schenkingen en legaten onder de af te stoten objecten bevinden wordt niet gesteld. Evenmin of er nog stukken geveild worden. Gezien de kwaliteit zal dat weinig opbrengen. Tupan schetst de dilemma’s van collectievorming, maar draait er ook charmant omheen. Want natuurlijk ruimt het Drents Museum meer op dan het verwerft. Deels een bezuinigingsactie, deels een beheerprobleem.

In de afgelopen jaren was er binnen de museumsector veel debat over ontzamelen. De te volgen richtlijn stond daarbij centraal waarbij in een tijd van bezuinigingen belangrijk werd wie over de bestemming van de opbrengst kon beslissen. Directie of wethouder? Zodat ermee zelfs gaten in de exploitatie gevuld konden worden wat voorheen ondenkbaar was. Naast de officiële LAMO-richtlijn van de museum- en erfgoedsector kwam de VNG zelfs met een richtlijn wat gemeenten weer ruimte bood om voorwaarden op te rekken en weer een eigen richtlijn op te stellen. Zoals Rotterdam deed naar aanleiding van de plannen van het Wereldmuseum om de Afrika-collectie af te stoten. Daarnaast speelt nog de afstoting van niet-museale collecties, zoals bij de CBK’s die weer hun eigen voorwaarden hanteren. Zodat er een veelheid van richtlijnen ontstond die in de wijze van afstoten zoals Harry Tupan die schetst tamelijk identiek bleven, maar in de bestemming gingen variëren.

Het Centraal Museum in Utrecht met toenmalig hoofd collectie Errol van der Werdt -nu directeur van het Textielmuseum- zwengelde dat debat in 2006 aan en thematiseerde het met de tentoonstelling Uit het depot annex veiling met medewerking van Sotheby’s die liet zien wat afstoten van 1500 kunstwerken omhelsde. Daarna is het niet meer rustig geworden in de depots van museumland. Waarbij Boijmans het groter zoekt.

Publieksactie tegen directeur Bremer van Wereldmuseum

with 2 comments

ven

Kunstenaar Olphaert den Otter die op dit moment in het Centraal Museum de prachtige presentatie World Stress Painting in een projectkamer heeft is op Facebook een actie tegen het Wereldmuseum begonnen. Dit naar aanleiding van een artikel van Sjors van Beek over dat museum en haar directeur Stanley Bremer in de Groene Amsterdammer. Op dit blog verschenen sinds 2011 diverse stukken over het ontzamelen door musea, met extra aandacht voor het MuseumgoudA en het Wereldmuseum die een bodem onder een artikel of actie leggen. In 2013 voerde een andere Rotterdamse kunstenaar Boris van Berkum actie tegen Bremers plannen.

Den Otter toonde eerst z’n verontwaardiging over het handelen van Bremer en toen zijn actiebereidheid  door hem een brief te sturen: ‘Met ontzetting heb ik het artikel in de Groene Amsterdammer gelezen over uw plannen met het Wereldmuseum. Ik volg de kwestie al jaren. Steeds lijkt het erop dat de verkoop van de collectie toch niet door zal gaan. Nu blijkt u uw plannen gewoon door te kunnen zetten. Ik teken daar uit de grond van mijn hart protest tegen aan. U heeft een financieel probleem – dat begrijp ik. Door de collectie te verkopen en de museumstaf te decimeren handelt u als een restauranthouder die zijn koks ontslaat en het keukengerei verkoopt om de zaak te redden. U houdt niets over. En erger nog: onze stad wordt een erfgoed ontnomen, waaraan anderhalve eeuw is gebouwd. In een ommezwaai is het weg.

De volgende logische stap is het benaderen van de Rotterdamse politiek, en dat deed Den Otter vandaag in een e-mail aan voorzitter Judith Bokhove van de commissie Zorg, Onderwijs, Cultuur en Sport (ZOCS). Hij schrijft onder meer: ‘In onze stad dreigt een historische vergissing te worden gemaakt. Lange tijd leek het erop dat de voorgenomen verkoop van grote delen van de collectie van het museum steeds kon worden voorkomen. Nu blijkt anders. Zolang er geen stuk verkocht is, is het mogelijk een drama af te wenden. Ik reken erop dat u [een] bijdraagt aan het voorkomen van een stap die onze stad wereldwijd te schande zou maken en haar bewoners zou beroven van de mogelijkheid om middels deze schitterende collectie etnografica zich te informeren over de vele culturen binnen de gemeente Rotterdam.

Den Otter vraagt niet om het ontslag van Bremer, maar suggereert dat wel. Probleem is dat Bremer door de gemeente en de museumwereld in 2013 is teruggefloten, maar geen consequenties uit de afwijzing van z’n beleid heeft getrokken. Hij blijft om onverklaarbare redenen zitten. De problemen met Bremer zijn tweeledig. Hij heeft het museum naar de marge gevoerd door de nevenactiviteiten (restaurant, evenementen) voorop te zetten en de museale taken (wetenschap, bestandsbeschrijving) uit te kleden. En hij heeft tegen alle regels en afspraken in geprobeerd delen van de collectie op de markt te brengen. Nu is door de gemeente Rotterdam de procedure aangescherpt die Bremer geen ruimte laat voor zijn eerdere plannen. Maar Bremer blokkeert tevens een nieuwe start voor het Wereldmuseum. Da’s triest voor Rotterdam, de bezoekers en ook voor Bremer die in het verleden blijft hangen en niet meer voor- of achteruit kan. De gemeente Rotterdam kan dat oplossen.

Foto: Venue.nl: Wereldmuseum.

Opnieuw de verderfelijke wereld van Arto Imago. Concurrentievervalsing

leave a comment »

tl

Een unieke kans om een topschilderij op de kop te tikken! Kunstuitleen Arto Imago is haar collectie namelijk weer flink aan het updaten. Ruim 475 werken gaan dit keer onder de digitale veilinghamer, waaronder werken van Armando, Roger Raveel, Ad Verstijnen, Jan Cremer maar ook van schilders uit de alom bekende Tilburgse school: Marc Mulders, Paul van Dongen en Reinoud van Vught, aldus een aankondiging van Arto Imago.

Acryl op doek uit 1991 van Toon Laurense uit het depot van Kunstuitleen Arto Imago. Te koop via de internetveiling van het Notarishuis Arnhem die loopt tot 27 mei. Hoogste bod tot nu toe 40 euro. Afgelopen weekend was ik in Galerie Jan van Hoof in Den Bosch met grote doeken van Toon Laurense. Meer omfloerst en minder pasteus dan voorheen. De nieuwe werken deden me aan Roland Schimmel denken. Internetveilingen uit door gemeentelijke instellingen afgestoten en door particulieren opgekochte openbare collecties werken concurrentievervalsend. Voor galerie en kunstenaar. ‘Het werk heeft een galerie waarde van tweeduizend euro. Het betreft hier dus een koopje’ zegt zo’n internetveiling. Maar dus een koopje op kosten van een ander.

In de informatie van het Notarishuis wordt deze keer niet de herkomst vermeld, maar uit de informatie van Arto Imago valt af te leiden dat het om werk van de Kunstuitleen Tilburg gaat. Deze voormalige gemeentelijke collectie werd in 2010 als bezuinigingsmaatregel door de gemeente Tilburg afgestoten en overgenomen door Arto Imago. De cultuurwethouder Marjo Frenk zei over deze voortzetting: ‘Met deze overeenkomst zorgen we ervoor dat de gemeentelijke kunstcollectie behouden en toegankelijk blijft voor de kunstliefhebbers van de stad’. De overeenkomst heeft een looptijd van 5 jaar, zodat de Tilburgse raad binnenkort een evaluatie wacht.

De Tilburgse kunstenaar Marc Mulders reageerde bij ‘n eerdere veiling in 2012 afwijzend op de internetveiling door te spreken over ‘de verderfelijke wereld van Arto Imago’Hij had werk verkocht aan de Kunstuitleen Tilburg om de Tilburgers ervan te laten genieten, niet om het door de gemeente te laten veilen, zo voegde hij toe. Kunstenaar en moderator van Trendbeheer Jeroen Bosch merkte toen op: ‘Nu alles op de schroothoop ligt krijgt waarde een andere kleur – maar welke precies.’ Dat wordt steeds duidelijker: de kleur van geld.

Ger van Elk’s ‘western style masters – Gem. techniek/ Papier – 81×102 cm’ heeft tot nu toe een hoogste bod van 20 euro. Sla uw slag ten koste van kunstenaars en galeries. Mede dankzij de gemeente Tilburg die ooit haar stadscollectie van de hand deed. Blijft door verkoop de gemeentelijke kunstcollectie behouden, Tilburg?

ger

Foto 1: Schermafbeelding van Toon Laurense – zonder titel 3 1991 – acryl/doek – 82 x 75. Internetveiling bij het Notarishuis Arnhem.

Foto 2: Ger van Elk – western style masters – Gem. techniek/ Papier – 81×102 cm

Zie hier de catalogus van de internetveiling van werken van Arto Imago door Notarishuis Arnhem.

Rotterdam scherpt ontzamelbeleid museumcollecties aan

with one comment

Twee maanden geleden leidde directeur Stanley Bremer van het Wereldmuseum een journalist van RTV Rijnmond rond in z’n depot. Hij legt uit dat er van de 100.000 stukken zo’n 10.000 tot 15.000 stuks bewaard zullen blijven. Opzet is om deze in een open depot aan het publiek te gaan tonen. Dat nog wel eerst gerealiseerd moet worden. De collectie van het Wereldmuseum is eigendom van de gemeente Rotterdam. 

Volgens de ‘Rotterdamse’ regels over ontzamelen verloopt afstoten volgens een strikte procedure. Dit raadsvoorstel komt op 23 januari 2014 in stemming. Over de procedure zijn allerlei moties door de raad ingediend. Zo herstelt een aangenomen motie de band tussen museum en de eigen collectie, zodat de opbrengst niet naar een algemene reserve maar naar het betreffende museum stroomt. De procedure gebiedt dat stukken uit deze collectie eerst aan Rotterdamse en dan aan nationale musea om niet aangeboden dienen te worden. Daarna volgt een inhoudelijke toetsing door een commissie. Alleen stukken zonder een bijzonder cultuurhistorische waarde mogen verkocht worden. De opbrengst mag ruimer ingezet worden dan de LAMO-richtlijn die het alleen mogelijk maakt dat de middelen ingezet worden voor aankoop, actieve conservering of restauratie van de collectie. In Rotterdam kan de opbrengst ook gaan naar de klimatisering of bereikbaarheid ervan, inclusief de digitalisering. Zodat ook het open depot van Bremers Wereldmuseum eronder valt.

Wereldmuseum_85FFAC62E84B68E6C1257C050058C81F_8

Over de topstukken van de Afrikacollectie heeft Bremer een opvallende draai gemaakt. Hij kiest eieren voor z’n geld. Eerst was-ie van plan om ze op de commerciële markt te verkopen om zo een fonds van 60 miljoen euro te vormen. Hij presenteerde dat destijds niet alleen als een gewenste, maar zelfs noodzakelijke verkoop. Die noodzaak blijkt nu echter minder noodzaak te zijn dan Bremer toen suggereerde. Eind 2012 moest-ie het voornemen van verkoop onder druk van politiek, museumsector en bezorgde Rotterdammers inslikken. Hij haalde bakzeil en erkent achteraf dat het een stap te veel was. Voor hem. Bremer ziet nu de waarde van de Afrikacollectie in. Niet alleen vanwege het prestige, maar ook in het ruilverkeer met andere musea dat het Wereldmuseum een goede onderhandelingspositie geeft. De kou in museaal Rotterdam lijkt nu uit de lucht.

Foto: Beeld uit Afrikacollectie in depot Wereldmuseum.

Opnieuw: Arto Imago veilt 475 werken van Kunstuitleen Tilburg

with 5 comments

Papegaai

Kunstuitleen Arto Imago met vestigingen in Uden en Tilburg veilt weer ‘modern’ werk. Deze keer gaan bij het Notarishuis Arnhem 475 objecten onder de hamer. Schilderijen, aquarellen en heel veel grafiek. Er kan online geboden worden. Kijkdagen in Tilburg (naast Textielmuseum) op 19 en 20 mei en in Arnhem op 25 en 26 mei.

In de informatie van het Notarishuis wordt deze keer niet de herkomst vermeld, maar uit de informatie van Arto Imago valt af te leiden dat het om werk van de Kunstuitleen Tilburg gaat. Deze voormalige gemeentelijke collectie werd in 2010 als bezuinigingsmaatregel door de gemeente Tilburg afgestoten en overgenomen door Arto Imago. De cultuurwethouder Marjo Frenk zei over deze voortzetting: ‘Met deze overeenkomst zorgen we ervoor dat de gemeentelijke kunstcollectie behouden en toegankelijk blijft voor de kunstliefhebbers van de stad’. De overeenkomst heeft een looptijd van 5 jaar, zodat de Tilburgse raad binnenkort een evaluatie wacht.

In maart 2012 veilden de eigenaren van Arto Imago Catherine Megens en Cessy Paardekooper 537 werken van de Kunstuitleen Tilburg, in mei 2012 zo’n 150 werken en in oktober 2012 407 werken. Zodat nu ruim 1500 werken van de Kunstuitleen Tilburg op de markt zijn gebracht. Het valt moeilijk in te zien hoe door verkoop de gemeentelijke kunstcollectie behouden en toegankelijk kan blijven als de opschoning zo fors uitpakt.

In hoeverre zo’n veiling marktverstorend werkt voor kunstenaars die via een galerie of op eigen initiatief hun werk op de markt brengen is de vraag. Trendbeheer sprak in oktober 2012 over de Dolle Dwaze Dagen bij Notarishuis Arnhem onder verwijzing naar de voorwaarden: ‘De circa 400 werken zullen voor slechts 10% van de verkoopprijs worden ingezet!‘. De Tilburgse kunstenaar Marc Mulders reageerde afwijzend op de veiling door te spreken over ‘de verderfelijke wereld van Arto Imago’. Hij had werk verkocht aan de Kunstuitleen Tilburg om de Tilburgers ervan te laten genieten, niet om het door de gemeente te laten veilen, zo voegde hij toe. Kunstenaar en moderator van Trendbeheer Jeroen Bosch merkte op: ‘Nu alles op de schroothoop ligt krijgt waarde een andere kleur – maar welke precies.’ Dat wordt steeds duidelijker: de kleur van geld.

Foto: Schermafbeelding van Marc Mulders, papegaaitulpen, olieverf op doek. Startprijs 150 euro. Uit de Collectie van de Kunstuitleen Tilburg dat ‘beheerd’ wordt door Arto Imago en dit werk veilt bij Notarishuis Arnhem. (In oktober 2012 was er sprake van dat ook een doek met de titel ‘Papegaaitulpen’ van Marc Mulders werd geveild; voor 4000, mogelijk een typefout).

Santralistanbul Museum veilt volledige collectie. Hoe kan dat?

leave a comment »

macka-mezat_page16_image2_0

In Nederland kreeg het Wereldmuseum het afgelopen jaar tegenwind vanuit de samenleving, en de erfgoed-, museum- en kunstsector toen het opperde haar Afrika-collectie te verkopen. Eigendom van de gemeente Rotterdam. Uiteindelijk zette de Rotterdamse politiek directeur Stanley Bremer de voet dwars. Voorlopig eind goed, al goed. Nederland kent een fijnzinnig maaswerk van belangen die soms zichtbaar, soms onzichtbaar langs fundamenten en luchtbogen lopen. Burgerschap mobiliseert tegenkrachten als het allerergste dreigt.

In Turkije ontbreekt zo’n burgernetwerk dat zich in Nederland sinds de 19de eeuwse Victor de Stuers heeft ontwikkeld. Met volop politieke kracht. Gevolg is dat de volledige collectie van het door de Bilgi Universiteit in 2007 opgerichte museum voor hedendaagse kunst Santralistanbul op de veiling verkocht is. Bij het Turkse veilinghuis Macka Mezat. De opbrengst was omgerekend 4,5 miljoen euro volgens de Financial Times.

Er hielp geen protest aan. Kunstenaars, conservatoren, kunstcritici en betrokkenen uit de kunstsector konden de veiling niet verhinderen. Vasif Kortun legt uit dat in Turkije de norm voor verkoop de ouderdom van de objecten is. Het ministerie van Cultuur en Toerisme gaf toestemming om deze collectie hedendaagse kunst te veilen. Kortun vindt dit kwestieus omdat de Turkse overheid er zo aan meewerkte om deze collectie te onttrekken aan het openbaar kunstbezit. Een complicatie waaraan de Bilgi Unversiteit voorbij ging was dat vele geveilde werken schenkingen waren of ooit voor schappelijke prijzen verworven konden worden om het museum op de been te helpen. Martijn Sanders wees in 2008 bij de veiling van de BAT-collectie op hetzelfde argument. Hij noemde het cultuurbarbarisme. De moraal is dat donateurs en kunstenaars niet op voorhand culturele instellingen kunnen vertrouwen. Ze moeten contractueel voorwaarden aan hun schenking verbinden.

santral

Foto 1: Lot 18 van de veiling van een werk van Sarkis, Kirmizi Yesil (Rood & Groen), 1993. Uit collectie Museum Santralistanbul.

Foto 2: Schermafbeelding van inmiddels gesloten petitie op change.org om de collectie van Museum Santralistanbul niet te veilen.

Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 214 andere volgers