Kamerdebat over asielaanvraag Edward Snowden gevraagd

Update 11 juni: In het mondelinge vragenuurtje wijzen de kamerleden Ronald van Raak (SP), Liesbeth van Tongeren (GL) en Esther Ouwehand (PvdD) minister Opstelten op de mogelijkheid dat Nederland of de EU Edward Snowden asiel verleent. Van Tongeren: ‘Nu is Den Haag natuurlijk de stad van het internationale recht. Ik hoorde de minister zonet abusievelijk zeggen dat de Verenigde Staten asiel zouden moeten verlenen aan hun eigen onderdaan, maar zo werkt het natuurlijk niet. Zou Nederland niet bereid zijn om te overwegen om asiel te verlenen aan Snowden?’ Minister Opstelten reageert niet inhoudelijk op de suggesties. 

Republikein Peter King is voorzitter van het homeland security subcommittee in het Huis van Afgevaardigden. Hij probeert landen onder druk te zetten over een asielaanvraag van Snowden: ‘The United States must make it clear that no country should be granting this individual asylum. This is a matter of extraordinary consequence to American intelligence.’ En valt eraan toe te voegen, een zaak van Nederlandse soevereiniteit.

Leden van de Tweede Kamer kunnen positief aan de slag met de onthullingen van Edward Snowden over de opbouw van de controlestaat door de Amerikaanse staatsveiligheidsdienst NSA. Ze kunnen door vragen aan het kabinet een procedure in gang zetten om hem in Nederland asiel aan te bieden. In een interview noemde Snowden IJsland als zijn favoriete plek, maar WikiLeaks merkt in een tweet op dat daar sinds een maand een conservatieve regering aan de macht is. Dat maakt zijn kansen nihil. Snowden is hierover slecht geïnformeerd.

Nederland heeft met het Internationaal Gerechtshof in Den Haag het belangrijkste gerechtelijke orgaan binnen de Verenigde Naties in huis. En daarnaast ook nog enkele andere strafhoven. Met de ambitie om een neutrale plek te bieden aan de rechtspraak is het toekennen van asiel aan klokkenluider Snowden niet strijdig. En zoals bovengenoemde tweet opmerkt is het aanbieden ervan -of zelfs het debatteren erover- de lakmoesproef voor de vraag hoe echt onafhankelijk Nederland is. En hoe vrij Nederlandse bestuurders en politici durven denken.

Nederlandse kamerleden en bestuurders kunnen in een kamerdebat over een asielaanvraag voor Snowden hun principes verduidelijken over de opbouw van de controlestaat, de gewenste afstand van ons land ten opzichte van de VS en andere bondgenoten, de traditie van een neutraal Nederland, de internetvrijheid, de bescherming van persoonsgegevens, de wetgeving in een techniserende samenleving en het toezicht op de staatsmacht.

Opmerking: Section 702  van de Foreign Intelligence Surveillance Act (FISA) werd in 2008 aangescherpt en in 2012 verlengd. In een brief van het ministerie van Justitie wordt de positie van niet-Amerikanen overzee vergeleken met Amerikaanse staatsburgers. Die was eerst gelijkwaardig. De brief beredeneert dat de laatsten hun rechten behouden, maar de rechten van de niet-Amerikanen overzee niet kunnen worden gehandhaafd omwille van het vermogen van de overheid om snel te kunnen handelen bij terroristische dreigingen. Dit introduceert rechtsongelijkheid ten nadele van onder meer Nederlanders in Nederland. Het antwoord op de recente onthullingen van DNI-directeur James Clapper wijst op dezelfde rechtsongelijkheid. 

In aansluiting op bovenstaande oproep kan op petities.nl de volgende petitie ondertekend worden:

Foto 1: Tweet van WikiLeaks, 9 juni 2013.

Foto 2: Schermafbeelding van petitie ‘Nederlands asiel voor klokkenluider Edward Snowden‘ op petities.nl. 10 juni 2013. 

IJslandse piraten succesvol bij nationale verkiezingen

Birgitta Jónsdóttir, Jón Þór Ólafsson en Helgi Hrafn Gunnarsson zijn volgens recente uitslagen gekozen in het IJslandse parlement, de Alþing voor de Piratenpartij (Pírötum). De partij haalde met 5,1% net de kiesdrempel van 5%. Het is voor het eerst dat Piraten in een nationaal parlement zijn gekozen. Zoals alle Piratenpartijen hebben de IJslandse piraten als focus de vrijheid van meningsuiting, transparant bestuur, bescherming van de burgerrechten en het tegengaan van censuur en het waarborgen van de informatievrijheid.

Volgens de Zweedse piraat Rick Falkvinge is de prestatie van de piraten bijzonder omdat de partij pas negen maanden geleden werd opgericht. Dus een perfecte perceptie. Maar Falkvinge herinnert eraan dat de partij een voorgeschiedenis heeft. Oprichtster van de Piratenpartij is de publiciste, ontwerpster en Wikileaks-supporter Birgitta Jónsdóttir die eerder lid was van de bewegingen ‘van onderop’ Citizens’ Movement en The Movement. Het gedachtengoed komt niet uit de lucht vallen en is mede door de IJslanders vormgegeven. Het resultaat voor de Piratenpartij kan opgevat worden als herschikking van de non-conformistische stem.

In het gevecht om deze stem mengde zich ook de burgemeester van Reijkjavik Jón Gnarr van de Best Party die vorige week op een conferentie in Kazan officieel is geintegreerd in de Internationale Piratenbeweging. Met de nationale partij Bright Future (Björt framtíð) haalden deze andere piraten 8,3% van de stemmen. Met Brynhildur Pétursdóttir, Páll Valur Björnsson, Guðmundur Steingrímsson, Róbert Marshall, Óttarr Proppé en Björt Ólafsdóttir heeft de meer klassiek-linkse Bright Future zes vertegenwoordigers in de Alþing. Zodat er in totaal negen vertegenwoordigers van Piratenpartijen in het IJslandse parlement zijn gekozen. Overigens zijn de verkiezingen gewonnen door centrumrechts dat centrumlinks aflost. Bjarni Benediktsson is beoogd premier.

Valt uit de resultaten van de IJslandse piraten iets te leren voor andere Piratenpartijen, zoals de Nederlandse? Waarschijnlijk is het nog te vroeg voor een analyse, maar niet onbelangrijk lijkt dat het aanspreken van de non-conformistische stem in andere partijen een succesvolle electorale strategie kan zijn. Voor Nederland valt te denken aan de achterban van GroenLinks, D66 en SP. Daarnaast zijn krachtige personen als Birgitta Jónsdóttir, Jón Gnarr of Óttarr Proppé niet bang om zich aanspreekbaar op te stellen en zich zichtbaar te maken voor de kiezers. Precies waar het de Nederlandse piraten aan ontbreekt. Ze zijn sinds september 2012 onzichtbaar in het publieke debat en bouwen zo geen voorgeschiedenis voor een heldere toekomst op.

Foto: Logo van de IJslandse Piratenpartij Pírötum.

Piratenpartij als proefproject: het belang van de continue dialoog

Overal klinkt de kritiek dat politieke partijen geen antwoorden hebben op urgente vragen. Maar de politiek is het domein van politieke partijen. Ze maken er de macht uit en verdelen onder elkaar de functies in het openbaar bestuur. J.W. Oerlemans sprak van de eenpartijstaat en het MPP-begrip waarin Monarchie en Politieke Partijen samenwerken. Spelregels dicteren dat belangen via politieke partijen worden behartigd. Wie zich buiten dat systeem opstelt heeft niets te vertellen. Maar wie meedoet gaat aan bijziendheid leiden.

Hebben nieuwe partijen de oplossing? De Piratenpartij presenteerde voor de verkiezingen van september 2012 e-democratie als middel dat de burger bij de politiek kon betrekken met als opzet dat een politieke partij niet in zichzelf gekeerd wordt. De begrippen Liquid Feedback en interactieve democratie zongen rond. Maar hoe ze voor de alledaagse praktijk te ontwikkelen? Hoewel het aan mijn eigen afzijdigheid kan liggen is me als lid van de Piratenpartij sinds een jaar nog nooit mijn stem gevraagd voor de besluitvorming.

Juan Carlos De Martin ziet in La Stampa de e-democratie als de helft van de oplossing. De Vijfsterrenbeweging van Beppe Grillo pleit voor de overstap van de representatieve democratie naar directe vertegenwoordiging door middel van internet. Het klinkt veelbelovend dat de leden door online te antwoorden een besluit over voorstel A of B nemen. Maar hoe wordt een technisch middel tot politiek? De Martin ziet eerder aanvulling dan uitsluiting van de twee systemen als oplossing. Ik stipte hetzelfde aan. Hoewel De Martin focust op Italië is het ook van belang voor Nederland om de burger meer macht te geven in het politieke systeem ten koste van de politieke partijen. Want ze gaan uit van hun eigen voortbestaan en de banenmachine voor de eigen leden.

Italiaanse partijen monopoliseren het openbare leven zonder een hoog ledental. Zonder de politiek af te schrijven zijn de Italianen ontevreden met hun functioneren. En door de globalisering is sinds de jaren ’70 de ongelijkheid toegenomen en de besluitvorming gefragmenteerd en geoutsourcet. Volgens De Martin hebben de burgers daarom het gevoel in een ondoorzichtige democratie te leven. Die ook nog eens zwak is.

Juist in de tijd dat de democratie verzwakte kregen steeds meer mensen computers tot hun beschikking. Ze gebruiken internet om informatie te vinden, hun mening te geven, onderling te communiceren en zich te verenigen. Zoals de Vijfsterrenbeweging of de Piratenpartijen leren. Opgestapelde kennis bij burgers is groter dan die in de ambtenarij of politiek. Maar door de politiek wordt dat genegeerd. De politieke partijen sluiten zich in hun eigen werkelijkheid af voor deze nieuwe ontwikkelingen. Overheden blokkeren instrumenten voor directe democratische participatie. Zelfs een proefproject voor e-democratie is in Nederland nooit opgestart.

De Martin ziet de kunst van de politiek als essentieel voor de democratie. Deugden als aanpassingsvermogen,  behoedzaamheid, verzoening en compromis blijven een voorwaarde om politiek te bedrijven. Hoe kan de e-democratie die een heel land omspant deze deugden integreren? Ander kritiekpunt voor een eenzijdige focus op e-democratie is dat vooral de zwakkere groepen ondervertegenwoordigd zijn op internet. En democratie eist nu eenmaal overleg en afwegingen. Juist om tot een integrale aanpak met samenhang te komen.

De Martin geeft een oplossingsrichting die te vaag is om werkbaar te zijn. Hij blijft hangen in zijn suggesties voor de toekomst om de representatieve democratie om te vormen tot een democratie met meer participatie. Voor Nederland lijkt daar in de gevestigde politiek weinig kans op. Vernieuwing van het kiesstelsel wordt door de gevestigde politieke partijen geblokkeerd. In de Nederlandse politiek klinken geluiden zoals die van Anton Zijderveld dat de kloof met de burger eerder te klein dan te groot is omdat ‘de geestelijke elites in de verschillende sferen van onze maatschappij van eminent belang zijn‘. Zonder dat het hardop wordt erkend bepaalt dit regentesk denken nog steeds het gedachtengoed van de Nederlandse gevestigde politieke partijen.

Het klinkt weinig hemelbestormend, maar een evolutie die e-democratie integreert in de representatieve democratie is de oplossing om uit de huidige politieke crisis te komen. Een nieuwe partij als de Piratenpartij kan de uitdaging aannemen om de burger de politiek in te trekken en het belang van de politieke partijen te verminderen. Maar wel met inachtneming van het besef dat e-democratie geen wondermiddel is en het politiek handwerk van compromis, continuïteit en aanpassingsvermogen noodzakelijke voorwaarden zijn.

Foto 1: Vasquez in La Stampa.

Foto 2: Illustratie bij artikel van Juan Carlos De Martin in La Stampa.

Winst Beppe Grillo is hoopvol signaal voor nieuwe partijpolitiek

De uitslag van de Italiaanse verkiezingen is een schok voor de gevestigde politiek. Ook buiten Italië. Oude partijen zijn afgestraft. Vooral voormalig premier Mario Monti die samen met twee centrum-rechtse partijen in de kamer maar net de grens van 10% haalde. Voor zijn bezuinigingsbeleid kreeg Monti schouderklopjes van Europese leiders. Hoewel het woord hervormingen op zijn lippen gebrand leek, kreeg-ie weinig voor elkaar. Waar de oude garde onder hervormingen het terugdringen van overheidsuitgaven en uitkeringen verstaat, zien nieuwkomers als Grillo het uitmesten van de politiek als de belangrijkste hervorming. Hij is niet anti-politiek, maar eigent zich een ander idee van politiek toe. Dat maakt z’n beweging zelfbewust, sterk en ongrijpbaar.

Winnaar met 25% is de vijfsterren beweging van komiek en blogger Beppe Grillo. In de senaat deed-ie het minder goed, omdat daar de minimumleeftijd om te stemmen 25 jaar is. Onder jongeren heeft Grillo veel steun. Evenals maverick Ron Paul die bij de Amerikaanse presidentsverkiezingen veel jongeren aan zich wist te binden. Partijvorming die zich afzet tegen de oude manier van politiek bedrijven komt overal op stoom. Op 18 februari schreef ik over Julian Assange die een Australische WikiLeaks Party oprichtte: ‘Slimme initiatieven zoals de Italiaanse vijfsterren beweging van Beppe Grillo, de Duitse Piratenpartij en de IJslandse Best Party bieden in z’n ogen een alternatief. Voor Nederland komt de Piratenpartij het dichtst in de buurt.’ 

De opmerking over de Nederlandse Piratenpartij was trouwens m’n eigen toevoeging. Assange had de Duitse Piraten al genoemd. Laat ik mezelf als voorbeeld nemen van een kritische burger die geïnteresseerd is in politiek, maar bij de oude politieke partijen toch geen onderdak kan vinden. In arren moede werd ik vorig jaar lid van de Nederlandse Piratenpartij. Uit een combinatie van woede, verontwaardiging, teleurstelling, protest en verbeeldingskracht tegen de partijpolitiek. Maar hoe de politiek met anti-politiek te bestrijden? Of liever gezegd: met een ander idee hoe politiek werkt dat strijdig is met hoe de politiek op dit moment functioneert.

Grillo verwijst naar internet en het begrip Liquid Feedback. Voorstel over onderwerp A? Leden bepalen het partijstandpunt door online te antwoorden. Dat klinkt veelbelovend, maar een technisch middel is nog geen Liquid Democracy. Zoals de 3D-printer echter de productie van industrieproducten decentraliseert, zo zal het principe van Liquid Feedback de bestaande partijpolitiek decentraliseren. Da’s de toekomst. Alleen, in de overgang tussen oud en nieuw botsen twee wereldbeelden. Zelfverrijking, vriendjespolitiek en geclaimde functies zijn nog verbonden met de Italiaanse of Nederlandse politiek. Essentieel is dat de partijen van de toekomst puur blijven om straks de politiek over te nemen. Over 20 jaar? Best. De jeugd heeft de toekomst.

Naschrift: J.W. Oerlemans sprak in 1990 over de zelfvoldane parlementaire democratie in het artikel Eén-partijstaat Nederland. Tekenend voor de stand van zaken van het politiek-filosofische debat is dat het artikel -evenals de brochure Gastarbeid en Kapitaal (1983) van Anton Constandse- zo goed als onvindbaar is op internet. Of verkeerd geannexeerd wordt. Nederlandse partijpolitiek en media poetsen kritische denkers weg.

Foto: Beppe Grillo, 2013.

IJsland wees FBI-agenten uit vanwege onderzoek naar WikiLeaks

In augustus 2011 kwamen er FBI-agenten naar IJsland in een poging om WikiLeaks te onderzoeken. De IJslandse minister van Binnenlandse Zaken Ogmundur Jonasson (Links-Groene beweging) hoorde ervan en liet de FBI-agenten uitwijzen, aldus Brett Wilkins die zich baseert op een bericht van de IJslandse nationale omroep RUV: ‘The FBI arrived in private planes and landed at the Reykjavik airport… News of the visit reached [Interior Minister] Ögmundur Jónasson, who reacted sharply, as it was unbelievably presumptuous to come to Iceland that way… Jónasson demanded that the FBI agents pack their bags, get back on board, and leave the country. The matter was then brought before the cabinet and a formal protest was issued to US authorities.‘

Vanuit het idee om op te komen voor de vrijheid van meningsuiting is de steun in IJsland voor WikiLeaks altijd groot geweest. Zo werkten bij de totstandkoming van het International Modern Media Institute (IMMI) WikiLeaks en IJslandse volksvertegenwoordigers samen. Dit initiatief werd in juni 2010 aangenomen.

De actie van de FBI-agenten in IJsland in 2011 laat geen misverstanden bestaan over de heksenjacht van de regering-Obama tegen WikiLeaks. Die nooit staatsgeheimen openbaarde die de nationale veiligheid in gevaar brachten, maar wel de regeringen van Bush en Obama verschillende keren in verlegenheid bracht. WikiLeaks of Julian Assange zijn officieel nergens aangeklaagd. Conservatieve Amerikaanse politici stelden Wikileaks voor als een terroristische organisatie. De heksenjacht wordt vanachter de schermen geleid door de regering-Obama vanuit de illegaliteit van de veiligheidsdiensten. Zonder zicht op een oplossing uit de impasse.

Dat een IJslandse minister principieel optrad en FBI-agenten uitwees kan toeval zijn. Het duidt erop en laat de mogelijkheid open dat in andere minder principiële landen de Amerikaanse veiligheidsdiensten en regering meer bewegingsvrijheid hebben. Zoals in Nederland. Ons land is in deze zaak van belang omdat de regering Rutte II zou kunnen bemiddelen tussen Julian Assange en de regering-Obama. Vanwege Den Haag als zetel van het internationaal recht is zo’n bemiddelingspoging logisch. Maar Nederlandse partijen houden zo’n poging stelselmatig af. Met name de VVD blokkeert elk initiatief. De IJslandse episode geeft een kijkje in het opereren van de VS in Europese landen. En kan het gebrek aan initiatief van de Nederlandse politiek verklaren.

Foto: Reykjavik, IJsland.

WikiLeaks doorbreekt voorlopig Amerikaanse bankblokkade via Frankrijk

Na een ‘onrechtmatig blokkade door de Amerikaanse financiële reuzen VISA en MasterCard’ van bijna twee jaar, kan WikiLeaks weer donaties ontvangen. Aldus de klokkenluiderssite in een persbericht. WikiLeaks zegt dat om operationeel te blijven het snel 1 miljoen euro nodig heeft. Het breken van de Amerikaanse blokkade is mogelijk geworden door medewerking van de Franse non-profit instelling FDNN (Fund for the Defense of Net Neutrality). VISA en Mastercard-systeem kunnen het Franse creditcard-systeem Carte Bleue op dit moment contractueel niet afsnijden.

WikiLeaks adviseert donateurs om via deze weg gebruik te maken voordat deze naar verwachting door de Amerikanen wordt afgesloten. Hetzelfde gebeurde afgelopen week toen het IJslandse Datacell dat donaties aannam voor WikiLeaks door VISA ondanks contractuele verplichtingen werd afgesloten. Het is tijd dat de EU zich krachtig uitspreekt tegen het Wildwest-gedrag van de Amerikaanse bedrijven. Voor de toekomst zou de EU een betaalmaatschappij moeten ontwikkelen die niet afhankelijk is van de Amerikaanse politiek.

FDNN zegt in een verklaring: Since 7th December 2010 a financial blockade has been imposed on WikiLeaks by large US financial institutions – Bank of America, VISA, MasterCard, PayPal and Western Union. The blockade destroyed 95% of their revenue. Although the US government found that there were no lawful grounds to add WikiLeaks to a US financial blockade, the blockade of WikiLeaks continues.

WikiLeaks requested FDNN’s assistance in fighting this blockade and FDNN agreed. FDNN uses the French national banking system, Carte Bleue, to process these payments, rather than using Visa and Mastercard directly. So, for the moment, whilst we are still able to run this, we are enabling the public to use their credit cards to donate to WikiLeaks.

Foto: Folim, Information Wants To Be Free

Begint Julian Assange een politieke partij WikiLeaks?

Update 12 december 2012: Julian Assange bevestigde vandaag vanuit de Ecuadoriaanse ambassade in Londen dat-ie van plan is in de Australische federale verkiezingen van volgend jaar op te gaan voor een Senaatszetel. Hij kondigde ook de oprichting van een WikiLeaks partij aan. Deze zal de inbreuken op de privacy bestrijden. 

Australiër Julian Assange wil de politiek in. Hij is ontevreden over de steun die hij krijgt van de Australische regering. De centrum-linkse premier Julia Gillard loopt volgens hem te veel aan de leiband van de regering Obama. Assange’s moeder omschrijft het zo: Ongeacht op wie je gaat stemmen is het grootste probleem bij de eerstvolgende verkiezingen de stand van de democratie. Is Australië al dan niet een staat van de VS en worden haar onderdanen al dan niet uitgeleverd aan de VS als offer voor de Amerikaanse alliantie?

In een tweet en achtergrondverhaal laat WikiLeaks weten waarvan Assange de voorman is dat-ie overweegt  om zich verkiesbaar te stellen voor een plek in de Australische senaat. Naar verwachting worden de volgende verkiezingen voor de senaat in juli 2013 aangekondigd en een maand later gehouden.

Op het eerste oog lijken er twee beletsels. Door zijn rechtszaak en mogelijke uitwijzing naar Zweden, gevolgd door een mogelijke uitwijzing naar de VS, is niet op voorhand duidelijk of Assange aan de voorwaarden voor kwalificatie voldoet. Dat lijkt het geval volgens de Commonwealth Electoral Act, Sectie 163. Op landelijk niveau steken diskwalificerende voorwaarden echter niet vaak de kop op. Dat kan veranderen als Assange een gooi naar een senaatszetel doet. Maar er zijn precedenten zoals Nelson Mandela en de Turkse premier Recep Erdogan voor wie detentie geen beletsel voor een latere politieke functie bleek.

Verder heeft Assange een organisatie nodig om zich te meten met opponenten. Die tevens voldoet aan de voorwaarden voor overheidssteun. Zo’n partij versterkt tevens Assange’s positie tegenover Amerikanen en Britten. Het brengt ook het debat naar het Australische parlement waar het nu onvoldoende wordt gevoerd. Druk op de Australische regering door Amerikanen om Assange niet verkiesbaar te stellen is voorstelbaar. Het plan kan echter ook een manoeuvre zijn om Assange’s positie in de nu lopende rechtszaak te versterken.

Toch zijn de plannen interessant omdat ze een herschikking van het politieke landschap aankondigen. Misschien nog niet voor 2013, maar wel in de nabije toekomst. Om te beginnen niet alleen in Australië en Nieuw-Zeeland, maar ook in Canada, Scandinavië en West-Europse landen als Duitsland en Nederland. Voor het eerst ontstaat er dan een strijd waarbij de oude partijen door de snelle opkomst van het nieuwe beseffen hoe oud ze zijn. Ofwel, een nieuw model. Waarbij een WikiLeaks partij kan samenwerken met de Piraten Partij, activisten op internet en delen van de oude politiek die overstappen vanwege de huidige verstarring.

Foto: Julian Assange