Verbod Chinese film bevestigt het belang van kunst

China verbiedt een film zegt het verslag. Merkwaardig om te melden, want de film was altijd al verboden. Of werd oogluikend getolereerd. Reden is dat een verslag van de Chinese staatsmediawaakhond SARFT opduikt.

Het gaat om Guizi Lai Le ofwel Devils on the Doorstep van Jiang Wen. Op YouKu zonder ondertiteling te bekijken. Het won internationale prijzen en wordt wel als de beste Chinese film ooit beschouwd. Ik schreef eerder op GKKort: ‘Oorlog is dubbelheid. Perfect verbeeld in Devils on the Doorstep (2000) van Jiang Wen. Angst, kracht, afstoten, verleiding, schoonheid en vernietiging teruggebracht tot een Japanse muziekkapel.’

Over de Japanse bezetting van een Chinees kustplaatsje in de Hebei provincie. Bewoners die afgebeeld worden zouden te apathisch, onwetend en onderdanig zijn, aldus de kritiek van SARFT. Wreedheid van de Japanners zou onvoldoende afgebeeld worden. De Chinese Communistisch Partij heeft liever kunst die in dienst van de revolutie staat. Niet zelf nadenkt, of tot nadenken aanzet. Stel je voor, zoiets is ongewenst in een dictatuur.

Timing van dit bericht door het Taiwanese ChinaForbiddenNews is niet los te zien van de spanningen tussen China, Japan en Taiwan over de betwiste eilanden. De verwijzing in Devils naar het nationalistische Kwomintang van generaal Chiang Kai-shek helpt evenmin om de censuur te behagen. ChinaForbiddenNews wrijft het zout diep in de wond. Positief is dat kunst er soms toe doet. Ook, of liever: juist door een verbod.

Oorlog tussen China en Japan niet realistisch, maar mogelijk

Cenk Uygur van The Young Turks legt uit hoe het conflict tussen China en Japan uit de hand kan lopen. Alsof er al niet genoeg dreigingen zijn, zoals een aanval van Israël op Iran. De Senkaku-eilanden (Japan) of Diaoyu-eilanden (China) worden betwist door China en Japan. De inmenging van de Volksrepubliek is merkwaardig. Niet omdat duidelijk is dat de eilanden aan Japan toebehoren, maar omdat China de eilanden namens Taiwan claimt. Want als ze niet aan Japan toebehoren, dan horen ze toe aan Taiwan. De Volksrepubliek China speelt dus een traditioneel schimmenspel. Zeker omdat alle betrokkenen weten dat Japan een verdrag met de VS heeft om Japan te hulp te snellen als China de eilanden aanvalt. Voorlopig lijkt de Chinese politiek op testen en grenzen opzoeken. Onder het aloude motto dat een buitenlandse vijand de binnenlandse cohesie versterkt.

Groot-Brittannië trekt de stekker uit het Iraanse Press TV

De Britse mediawaakhond Ofcom ontnam de Iraanse staatsomroep Press TV gisteren de licentie. Het is Engelstalig en was in Groot-Brittannië op satelliet te zien. De onafhankelijke Britse journalist Phil Rees denkt dat onregelmatigheden aan Iraanse zijde worden gebruikt om het station te sluiten. Zoals de druk door de Iraanse machthebbers op de Canadees-Iraanse Newsweek-journalist en filmmaker Maziar Bahari om te bekennen dat-ie betrokken was bij de ‘groene‘ beweging van 2009. Bahari kwam na 4 maanden vrij.

De sluiting speelt tegen de achtergrond van verhoogde spanningen tussen Groot-Brittannië en Iran. Zoals de bestorming van de Britse ambassade in Teheran in november 2011 in antwoord op aangescherpte Britse sancties. Iraanse veiligheidstroepen grepen niet in. En de recente Iraanse dreiging om de Straat van Hormuz af te sluiten. Volgens Rees is dat de echte reden en gaat het niet om journalistieke redenen. Rees denkt dat de Britse regering een en ander aangrijpt om dit Iraanse tegengeluid voorgoed tot zwijgen te brengen.

In Nederland werd Press TV bekend toen in 2009 de Zwitsers-Egyptische islamoloog Tariq Ramadan het door de gemeente Rotterdam gefinancierde bijzondere hoogleraarschap aan de Erasmus Universiteit moest neerleggen vanwege zijn programma Islam and Life. Ramadan had hiermee het Rotterdamse gemeentebestuur verrast. Rotterdam wilde niet met het Iraanse regime geassocieerd worden. Ramadan vocht het ontslag aan, maar werd in het ongelijk gesteld. De rechter vond in 2010 Ramadans ontslag door Rotterdam rechtmatig.

Van Agt waarschuwt

Dries van Agt, Laurens Jan Brinkhorst en Hans van den Broek waarschuwen voor de zoveelste keer in een NRC-artikel. Ze roepen de EU op om politieke wil te tonen en weerstand te bieden aan de VS inzake het Midden-Oosten. Dat de EU nog steeds geen politieke unie is lijken de oud-politici vergeten.

I. Wat is verantwoordelijkheid in een oorlogsgebied als het nabije Midden-Oosten? Is dat verantwoordelijkheid van een regering voor het eigen leger, voor de eigen bevolking, voor de eigen economie, voor de buren, voor de regionale vrede, voor de wereldvrede of voor de natuur in verband met atomaire, biologische of chemische wapens?

Welke grens is er aan mensenrechten? Waar eindigt de specifieke situatie van een land en begint universaliteit? Tellen mensenrechten in een als democratisch bedoeld land als Israël zwaarder dan in politiestaten als Saudi-Arabië, Palestina of Egypte waar burgerrechten minder ontwikkeld zijn? Leggen critici in het Westen de lat hoger voor een land met een vergelijkbaar politiek systeem? Wellicht onbewust.

Reconstructie van de werkelijkheid aan de hand van begrippen als verantwoordelijkheid en rechtvaardigheid is lastig. Dat gaat over goed en kwaad die ook nog eens cultureel bepaald zijn. Het dient uiteindelijk herleid te worden uit concrete data. Daarbij past het begrip proportionaliteit beter. Ondanks alle tekortkomingen is er niets concreter en strikt juridischer.

Het is schrikken in de Arabische wereld. Zo zijn alle vrouwen, ook gesluierde, in Egypte het slachtoffer van sexuele intimidatie en kijkt de overheid weg. Of vermoordt de soennitische Taliban in de Pakistaanse Ahmadiyya-moskees tientallen moslims. Vraag is of het helpt om er met Nederlandse ogen naar te kijken. Begrijpen we de achtergrond van dit meedogenloze geweld? Lopen scheidslijnen niet grilliger en subtieler dan we denken? Moeten we daarom niet terughoudend zijn met meningen vanuit onze leunstoel?

II. Toen Van Agt als minister-president aan de macht was, had-ie iets kunnen ondernemen om de toestand in het Midden-Oosten te verbeteren. Het was toen ook duidelijk dat daar heethoofden, om niet te zeggen zultkoppen tegenover elkaar staan die er samen niet uitkwamen. Toen deed Van Agt niets.

Hij kwam pas tot inzicht toen-ie de macht ingeleverd had. Beter laat dan nooit. Hoewel? Zijn opstelling is vrijblijvend zonder verplichting. Van Agt loopt constant zijn opvolgers voor de voeten. Er is een tijd van spreken en een tijd van zwijgen. Van Agt is als de voetbaltrainer die na zijn pensioen exact weet hoe-ie had kunnen winnen. Nostalgie als derde loopbaan.

Waarom denkt Van Agt niet breder? Waarom probeert-ie het niet eens op een andere manier? Plaats het Midden-Oosten conflict in een brede context. De oplossing ligt immers niet in Tel Aviv of Ramallah, maar in Washington, Beijing of Moskou. De VS die notabene in de oproep van Van Agt genegeerd moet worden. Het antwoord lijkt duidelijk. Van Agts macht is symbolisch. Dat beseft-ie door zich te herhalen.

Van Agt benadrukt keer op keer zijn eigen onmacht en irrelevantie en de relevantie van de grote politiek. Da’s veel VS, maar meer dan de VS alleen. Juist de verdeeldheid tussen de wereldmachten staat een oplossing van het Palestina-conflict in de weg. Die volgens velen over Iran en Syrië loopt. Niet over de studeerkamer van Van Agt, Brinkhorst en Van den Broek.

Foto: Eerste kabinet Van Agt (1977-1981). De bewindslieden lopen na de beëdiging de trappen van Paleis Soestdijk op. Voorop lopen Koningin Juliana, Wiegel en Van Agt. Soestdijk, 19 december 1977.