Welvaart en despotisme: gids en waarschuwing

De VS zijn uit de door het Legatum Institute samengestelde top-10 van meest welvarende landen gezakt. Ze staan nu op 12. Nederland staat op 8. De Scandinavische landen Noorwegen, Zweden, Denemarken, Finland en Nieuw-Zeeland, Australië, Canada, Ierland en Zwitserland vormen de top. Economie is niet de truc die het doet. Welvaart omvat ook het gevoel van veiligheid, welzijn en vrijheid. Als voorbeeld kunnen de Nederlandse politiek en samenleving zich daarom beter richten naar het Scandinavische, dan het Angelsaksische model.

De video uit 2009 is van de Brit Lee Blanch. Hij maakt gretig gebruik van found footage uit Despotism (1946) van de Encyclopedia Britannica. Blanch is niet terughoudend in het tonen van overkomsten tussen toen en nu.

Arrestatie Griekse journalist wegens Lagarde-lijst zet vrije pers onder druk

De Griekse onderzoeksjournalist Kostas Vaxevanis is door de politie gearresteerd omdat-ie een lijst met belastingontduikers openbaar gemaakt heeft in zijn Hot Doc maandtijdschrift. Hij moet maandag voorkomen om vragen te beantwoorden. Het gaat om de zogenaamde ‘Lagarde-lijst‘ die in april 2010 de toenmalige Franse minister van Financiën aan de Griekse autoriteiten overhandigde. Waarna de Griekse regering er ruim 2,5 jaar niks mee deed. Er staan 2059 Grieken op met een rekening bij een Zwitsers filiaal van de HSBC bank.

Klokkenluider Vaxevanis zei in een gisteren opgenomen video dat de Griekse regering op zoek is naar hem, en niet naar de waarheid. De verdenking is dat corrupte politici, bankiers en ondernemers onder een hoedje spelen en er geen belang bij hebben dat de belastingontduikers op de lijst aangepakt worden. En door de politieke top beschermd worden. Dat ondanks de penibele stand van de economie waar door bezuinigingen burgers ontslagen of gekort worden op hun salarissen, en hogere belastingen voor de kiezen krijgen.

Er staat veel op het spel. Zoals de vrije pers. Een CD met de lijst wordt op straat voor 1 euro verkocht. Maar een journalist die de lijst publiceert wordt gearresteerd. Verder de geloofwaardigheid van de Griekse regering die bij de EU en het IMF steeds weer om overbruggingskredieten vraagt. Dat gaat niet van harte. Zeker de bevolking en politiek van noordelijke landen als Duitsland, Finland of Nederland zijn kritisch. Tenslotte staat de solidariteit van de Griekse samenleving onder druk. Waar burgers de rekening van een corrupte zakelijke en politieke moeten betalen. Een voor iedereen ongewenste uitkomst zou kunnen zijn dat de EU de Griekse overheid volledig onder curatele plaatst en voor lange tijd de macht op de belangrijke ministeries overneemt.

Foto: Cover Hot Doc en foto Kostas Vaxevanis.

Nucleaire industrie staat wereldwijd onder druk

De Europese Commissie concludeert in stresstests naar Europese kerncentrales dat de veiligheid beter kan. Alle Europese centrales zouden onveilig zijn. De test is uitgevoerd naar aanleiding van de ramp in het Japanse Fukushima. Die ramp leidde tot ontwrichting, economische schade en zorgen over voedselveiligheid. Later deze maand verschijnt het volledige rapport waarvan de stresstest een onderdeel is. De kosten om alle Europese kerncentrales beter te beveiligen zouden minimaal 10 miljard en mogelijk 25 miljard euro bedragen.

Greenpeace Zweden is van mening dat de Zweedse kernreactoren gesloten moeten worden. De nucleaire industrie kent een slechte veiligheidsstructuur, en de reactoren die 25 jaar in werking zouden blijven zijn aan het eind van hun levensduur. De oudste reactor O1 is 40 jaar. Oppimpen vergroot de veiligheidsrisico’s.

Tevens tonen de stresstests aan dat Zweedse kerncentrales niet voorbereid zijn op een ernstige noodsituatie. Incidenten worden niet gemeld. En het gevaar van een kernsmelting of meltdown dat door de nucleaire industrie wordt gerelativeerd is volgens onderzoekers van het Duitse Max Planck Instituut 200 maal groter dan de nucleaire industrie het voorstelt. In Zweden kan een meltdown elke 10 tot 20 jaar voorkomen.

Recent waren er vragen over de veiligheid van Nederlandse en Belgische kernreactoren. Omdat ze doorgaans naar de marge verbannen worden staan ze vaak in grensgebieden. Reactorvaten in de kerncentrales van het Belgische Doel en Tihange vertoonden barsten. Vanwege de veiligheid zijn beide reactoren stilgelegd. Ook de beveiliging van de kerncentrale in het Zeeuwse Borssele zou beter kunnen. Kamerlid Liesbeth van Tongeren (GroenLinks) meent dat directe sluiting van Borssele miljoenen bezuinigingen oplevert die anders nodig zijn voor het op orde brengen van de veiligheid. Ze vraagt een debat aan. In de publiciteit doet eigenaar EPZ van Borssele het voorkomen dat de centrale veilig zou zijn. Angst voor nucleaire energie is een politieke realiteit.

NB: Trailer van de documentaire Into Eternity

VVD worstelt met hypotheekrenteaftrek door cliëntelisme

In Den Haag ontstond vandaag storm in een glas water. VVD-Fractieleider in de Tweede Kamer Stef Blok had op een spreekbeurt in Drachten gezegd dat zijn partij geen voorstander is van aanpassingen van de hypotheekrenteaftrek. Ook zou-ie volgens de Leeuwarder Courant gezegd hebben dat dit onderwerp taboe is in de onderhandelingen in het Catshuis. Blok en premier Rutte ontkenden dat laatste. Blok zou niet gedoeld hebben op de onderhandelingen, maar het verkiezingsprogramma van de VVD verwoord hebben.

Maar ook dit laatste is merkwaardig. Want welke fractievoorzitter grijpt op dit moment terug naar een 2 jaar oud verkiezingsprogramma dat achterhaald is door de politieke en economische situatie? Want zelfs zonder achterhaald te zijn door de actualiteit was ook in 2010 het standpunt van de VVD over hypotheekrenteaftrek al achterhaald. Wat noemt de VVD niet en wat zijn de verkeerde aannames en misverstanden?

Het eigenwoningbezit ligt in Nederland boven de 55% en is hiermee vergelijkbaar met landen als Finland, Oostenrijk en Frankrijk. Historisch was de Nederlandse hypotheekrenteaftrek ooit bedoeld om het lage percentage eigen woningen op te krikken. Da’s intussen gebeurd. Afschaffing van de hypotheekrente moet niet opgevat worden als een belastingverhoging, maar als de afschaffing van overheidssubsidie. Dat past bij een kleinere overheid die de VVD zegt voor te staan. Bij een geleidelijke afbouw van de hypotheekrenteaftrek houden fiscale maatregelen de huizenprijzen niet langer hoog. De starters worden hiermee gediend.

De OESO vraagt al jaren om de geleidelijke afschaffing van de hypotheekrenteaftrek omdat het een onevenwichtigheid van onze economie vormt. De Volkskrant schrijft al in 2004 naar aanleiding van een OESO-rapport: ‘De miljardenverslindende subsidieregeling houdt de belastingtarieven hoog, bevoordeelt de hoogste inkomens, beperkt de mobiliteit van eigen-woningbezitters en verstopt de woningmarkt‘. Schulden van huishoudens zijn nergens in Europa zo hoog als in Nederland. Enige oorzaak is de hypotheekrenteaftrek.

Zoals alle politieke partijen bedient de VVD de eigen belangengroep, namelijk de huizenbezitters. Zwakte van een politiek systeem met machtige partijen is dat deze verdelen en heersen. Doel van partijen is niet per definitie het dienen van het algemeen belang maar het vasthouden van een achterban door beloften en douceurtjes. Partijen snijden die band liever niet door omdat ze daardoor aan hun eigen voortbestaan raken.

Foto: Schermafbeelding van het standpunt over hypotheekrenteaftrek op website VVD

Begint Julian Assange een politieke partij WikiLeaks?

Update 12 december 2012: Julian Assange bevestigde vandaag vanuit de Ecuadoriaanse ambassade in Londen dat-ie van plan is in de Australische federale verkiezingen van volgend jaar op te gaan voor een Senaatszetel. Hij kondigde ook de oprichting van een WikiLeaks partij aan. Deze zal de inbreuken op de privacy bestrijden. 

Australiër Julian Assange wil de politiek in. Hij is ontevreden over de steun die hij krijgt van de Australische regering. De centrum-linkse premier Julia Gillard loopt volgens hem te veel aan de leiband van de regering Obama. Assange’s moeder omschrijft het zo: Ongeacht op wie je gaat stemmen is het grootste probleem bij de eerstvolgende verkiezingen de stand van de democratie. Is Australië al dan niet een staat van de VS en worden haar onderdanen al dan niet uitgeleverd aan de VS als offer voor de Amerikaanse alliantie?

In een tweet en achtergrondverhaal laat WikiLeaks weten waarvan Assange de voorman is dat-ie overweegt  om zich verkiesbaar te stellen voor een plek in de Australische senaat. Naar verwachting worden de volgende verkiezingen voor de senaat in juli 2013 aangekondigd en een maand later gehouden.

Op het eerste oog lijken er twee beletsels. Door zijn rechtszaak en mogelijke uitwijzing naar Zweden, gevolgd door een mogelijke uitwijzing naar de VS, is niet op voorhand duidelijk of Assange aan de voorwaarden voor kwalificatie voldoet. Dat lijkt het geval volgens de Commonwealth Electoral Act, Sectie 163. Op landelijk niveau steken diskwalificerende voorwaarden echter niet vaak de kop op. Dat kan veranderen als Assange een gooi naar een senaatszetel doet. Maar er zijn precedenten zoals Nelson Mandela en de Turkse premier Recep Erdogan voor wie detentie geen beletsel voor een latere politieke functie bleek.

Verder heeft Assange een organisatie nodig om zich te meten met opponenten. Die tevens voldoet aan de voorwaarden voor overheidssteun. Zo’n partij versterkt tevens Assange’s positie tegenover Amerikanen en Britten. Het brengt ook het debat naar het Australische parlement waar het nu onvoldoende wordt gevoerd. Druk op de Australische regering door Amerikanen om Assange niet verkiesbaar te stellen is voorstelbaar. Het plan kan echter ook een manoeuvre zijn om Assange’s positie in de nu lopende rechtszaak te versterken.

Toch zijn de plannen interessant omdat ze een herschikking van het politieke landschap aankondigen. Misschien nog niet voor 2013, maar wel in de nabije toekomst. Om te beginnen niet alleen in Australië en Nieuw-Zeeland, maar ook in Canada, Scandinavië en West-Europse landen als Duitsland en Nederland. Voor het eerst ontstaat er dan een strijd waarbij de oude partijen door de snelle opkomst van het nieuwe beseffen hoe oud ze zijn. Ofwel, een nieuw model. Waarbij een WikiLeaks partij kan samenwerken met de Piraten Partij, activisten op internet en delen van de oude politiek die overstappen vanwege de huidige verstarring.

Foto: Julian Assange

Forum: Tijd voor FOND-euro?

De euro verkeert in problemen. Gedachten over de opslitsing van de eurozone werden enkele jaren geleden nog weggehoond, maar worden langzamerhand realiteit. De zuidelijke eurolanden blijven achter en kunnen hun munt zoals vroeger niet devalueren. Dat noodventiel zit dicht.

De Duitse economie blijft groeien en stapelt de overschotten op. Met China trekt het de wereldeconomie. Gevolg is dat andere economieën van de eurozone spiegelbeeldig hun tekorten opstapelen. Duitsland kan om politieke en economische redenen niet afremmen om anderen ruimte te geven.

Her rentepercentage om geld te lenen is een indicatie hoe de sterkte van een economie wordt ingeschat. Kleine landen zijn daarbij in het nadeel vanwege een slechtere verhandelbaarheid. Er zijn drie landen die Duitsland goed kunnen volgen: Nederland, Finland en Oostenrijk.

Wat vindt u? Moet de eurozone gesplitst worden zodat sterke en zwakke landen apart een muntunie vormen? Denkbaar is dat Finland, Oostenrijk, Nederland en Duitsland samen zo’n nieuwe muntunie vormen. Geef uw mening.